Nowe zasady L4. Za to możesz stracić zasiłek

Nowe zasady L4. Za to możesz stracić zasiłek – o co chodzi?

Od 1 stycznia 2026 r. wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące zwolnień lekarskich (L4). Zmiany w zasadach kontroli zwolnień lekarskich mają uporządkować sposób korzystania z L4 i ograniczyć nadużycia. Zgodnie z informacjami publikowanymi przez ZUS oraz Ministerstwo Zdrowia, kluczowe znaczenie ma to, czy ubezpieczony wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego celem, czyli leczeniem i powrotem do zdrowia.

Jak ZUS rozumie „cel zwolnienia lekarskiego”

ZUS wielokrotnie podkreśla, że celem zwolnienia lekarskiego (L4) jest rekonwalescencja, a nie wyłącznie formalne zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy. Oznacza to, że każda aktywność podejmowana w czasie chorobowego może zostać oceniona pod kątem tego, czy sprzyja procesowi leczenia i powrotowi do zdrowia.

Nie każda czynność wykonywana podczas L4 jest automatycznie traktowana jako naruszenie przepisów. Dopuszczalne są m.in. krótkie spacery, wyjście do apteki, na wizytę lekarską czy wykonanie podstawowych czynności życia codziennego, o ile nie stoją one w sprzeczności z zaleceniami lekarza i charakterem choroby. W przypadku niektórych schorzeń, np. depresji czy chorób układu krążenia, umiarkowana aktywność może wręcz sprzyjać leczeniu.

Problem pojawia się wtedy, gdy zachowanie osoby przebywającej na zwolnieniu jest sprzeczne z celem L4. ZUS za nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia może uznać m.in. podejmowanie pracy zarobkowej, prowadzenie działalności gospodarczej, wykonywanie ciężkich prac fizycznych, remontów, intensywne ćwiczenia sportowe czy wyjazdy wypoczynkowe bez wskazań medycznych. W takich przypadkach urząd może zakwestionować prawo do zasiłku chorobowego.

Istnieją również sytuacje oceniane indywidualnie, takie jak wyjazd do rodziny, udział w wydarzeniu rodzinnym czy krótkie wyjścia rekreacyjne. Kluczowe znaczenie ma wówczas rodzaj choroby, treść zwolnienia lekarskiego oraz dokumentacja medyczna. ZUS analizuje, czy dana aktywność mogła utrudnić leczenie lub opóźnić powrót do zdrowia.

Podczas kontroli zwolnienia lekarskiego urząd bierze pod uwagę nie tylko sam fakt wykonywania określonych czynności, ale przede wszystkim to, czy były one zgodne z zaleceniami lekarza i celem zwolnienia, jakim jest rekonwalescencja.

Przykłady działań, za które grozi utrata zasiłku

Z oficjalnych komunikatów ZUS wynika, że utratą zasiłku może skutkować przede wszystkim wykonywanie pracy zarobkowej, zarówno u dotychczasowego pracodawcy, jak i „na czarno” lub na podstawie umów cywilnoprawnych. Ryzykowne są także intensywne prace fizyczne, remonty czy prowadzenie działalności gospodarczej, jeśli są niezgodne ze stanem zdrowia i zaleceniami lekarskimi. 

Kontrole mogą być przeprowadzane zarówno w miejscu pobytu wskazanym na zwolnieniu, jak i na podstawie analizy dokumentów. Jeśli ZUS stwierdzi nieprawidłowości, może wydać decyzję o cofnięciu prawa do zasiłku chorobowego za cały okres L4 lub jego część.

Co ZUS uznaje za dozwolone podczas L4

ZUS podkreśla, że nie każda aktywność w trakcie zwolnienia oznacza naruszenie przepisów. Dozwolone są zwykłe czynności życia codziennego, takie jak wyjście do apteki, sklepu spożywczego czy na wizytę lekarską. 

W niektórych przypadkach dopuszczalny jest także krótki spacer, jeśli lekarz nie zalecił bezwzględnego leżenia i nie stoi to w sprzeczności z procesem leczenia. Ministerstwo Zdrowia i ZUS podkreślają, że każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie, a kluczowe znaczenie ma zgodność zachowania pacjenta z zaleceniami lekarza.

 

Źródła:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich, materiały informacyjne ZUS. 

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Zasiłek chorobowy – zasady przyznawania i utraty prawa do świadczenia, komunikaty ZUS. 

Ministerstwo Zdrowia, Zwolnienia lekarskie i orzecznictwo lekarskie, informacje resortowe. 

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z późn. zm.). 

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z późn. zm.).