Wielkie zmiany w emeryturach od 1 grudnia. Po przekroczeniu tego progu ZUS wstrzyma wypłatę
Od 1 grudnia 2026 roku wchodzą w życie kolejne zmiany w limitach przychodów dla osób pobierających wcześniejsze emerytury oraz renty. Wyższe progi wynikają z danych Głównego Urzędu Statystycznego o przeciętnym wynagrodzeniu. Przekroczenie ustawowych kwot oznacza dla seniora potrącenie ze świadczenia lub całkowite wstrzymanie wypłat przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
- Od 1 grudnia limit 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia wynosi 6522 zł brutto. Zarobki powyżej około 12 112,10 zł – 12 112,20 zł brutto spowodują całkowite zawieszenie wypłaty emerytury przez ZUS.
- Maksymalna kwota zmniejszenia emerytury lub renty całkowitej niezdolności do pracy wynosi 989,41 zł
- Według projektu ustawy seniorzy pracujący w państwach UE, EFTA i Wielkiej Brytanii mieliby 14 dni na zgłoszenie zakończenia pracy
Nowe limity dorabiania od 1 grudnia
Zasady dorabiania do wcześniejszych świadczeń zmieniają się co trzy miesiące. Podstawą nowych stawek jest komunikat Prezesa GUS. Wynika z niego, że przeciętne wynagrodzenie w trzecim kwartale 2026 roku wyniosło 9317,01 zł brutto. Na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił dwa progi zarobkowe, które zaczną obowiązywać od 1 grudnia i pozostaną w mocy do 28 lutego 2027 roku.
Pierwszy próg stanowi 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Przychód nieprzekraczający tej kwoty nie wpływa na wysokość pobieranego świadczenia. Emeryt lub rencista otrzymuje wówczas pieniądze w pełnej kwocie. Świadczenie zostaje pomniejszone, gdy dochód z pracy przekroczy tę bezpieczną granicę, ale zmieści się w wyższym pułapie.
Górny próg odpowiada 130 proc. przeciętnej pensji i wynosi około 12 112,10 zł – 12 112,20 zł brutto miesięcznie. W przypadku osiągnięcia przez seniora zarobków mieszczących się między tym progiem a wyższym limitem ZUS obniży wypłatę o kwotę przekroczenia. Przepisy chronią jednak świadczeniobiorców przed nieograniczonymi cięciami – potrącenie nie może być wyższe niż ustawowa maksymalna kwota zmniejszenia.
Maksymalne kwoty, o jakie organ rentowy może uszczuplić świadczenie, wynoszą następująco. Ich wysokość zależy od rodzaju świadczenia:
- 989,41 zł – w przypadku emerytur oraz rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 841,05 zł – w przypadku rent rodzinnych przysługujących jednej osobie,
- 742,10 zł – w przypadku rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Przekroczenie drugiego progu niesie za sobą najpoważniejsze konsekwencje. W takim przypadku ZUS wstrzymuje wypłatę emerytury lub renty za dany miesiąc. Na ograniczenia wpływa przychód stanowiący podstawę wymiaru składek, w tym wynagrodzenie z etatu, umów zlecenia czy działalności gospodarczej.
Zobacz też: Wypłaty 13. emerytury w 2027 roku. ZUS odmówi przelewu tym seniorom
Kogo nie dotyczą ograniczenia ZUS?
Ograniczenia zarobkowe dotyczą wyłącznie osób na wcześniejszych emeryturach i rentach. Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny – 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn – mogą dorabiać bez jakichkolwiek limitów. Ich świadczenia nie zostaną pomniejszone ani zawieszone niezależnie od tego, jak wysokie dochody uzyskują z aktywności zawodowej.
Według przepisów z limitów dorabiania zwolnieni są także wybrani renciści. Limitami nie muszą martwić się osoby pobierające renty dla inwalidów wojennych i wojskowych, jeśli ich niezdolność wiąże się ze służbą. Obostrzenia nie dotyczą również rent rodzinnych wypłacanych po takich osobach.
Z ograniczeń wyłączeni są ponadto seniorzy, którzy po ukończeniu 60 lub 65 lat pobierają rentę rodzinną korzystniejszą finansowo od własnej emerytury.
Zobacz też: Skuteczniejsze niż cytryna. Wśród nich królowa witaminy C i pogromczyni infekcji
Nowy obowiązek dla pracujących za granicą
Oprócz aktualizacji progów dorabiania seniorów czekają zmiany prawne w rozliczaniu składek zdrowotnych. Rząd przygotował nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która dotyczy osób pobierających polskie świadczenia i pracujących w państwach UE, EFTA lub Wielkiej Brytanii. Sejm uchwalił ustawę 22 października 2026 roku, a 6 listopada 2026 roku Senat wprowadził do niej poprawki.
Zgodnie z projektem senior będzie miał 14 dni od zakończenia pracy za granicą na powiadomienie o tym organu emerytalnego.
W przypadku niedopełnienia tego obowiązku ZUS będzie mógł potrącać zaległe składki zdrowotne bezpośrednio z wypłacanej polskiej emerytury lub renty. Dodatkowo Narodowy Fundusz Zdrowia będzie mógł przekazywać bankom obsługującym zagraniczne wypłaty informacje o objęciu polskim ubezpieczeniem zdrowotnym. Nowe regulacje wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia.
Jak uniknąć kar i odsetek?
Aby uniknąć niespodziewanego zmniejszenia wypłat lub konieczności oddawania pieniędzy, każdy wcześniejszy emeryt i rencista podejmujący pracę musi dopełnić formalności w ZUS. Podstawowym dokumentem jest formularz ZUS EROP, na którym zgłasza się dodatkowe przychody i informuje o ich wysokości.
Zlekceważenie obowiązku informacyjnego rodzi poważne skutki finansowe. Jeśli senior nie poinformuje instytucji o zarobkach, a kontrola wykaże przekroczenie dopuszczalnych kwot, ZUS może zażądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz wraz z odsetkami. Terminowe powiadomienie ogranicza zwrot do ostatniego roku.
Dorabiający świadczeniobiorcy mają również czas do końca lutego każdego roku na dostarczenie zaświadczenia o przychodach za poprzedni rok.
Zobacz też: Trzy partie popularnej kawy wycofane ze sprzedaży. GIS ostrzega przed groźną toksyną
Źródła: ZUS, GUS