Stres działa na uczniów. 40 proc. z nich ma objawy depresji

• Ponad 42 proc. uczniów ma objawy umiarkowanej depresji, co stanowi wynik czterokrotnie wyższy niż u populacji dorosłych
• Aż 32 proc. nastolatków regularnie używa e-papierosów, a odsetek szkół całkowicie wolnych od używek rekordowo spadł
• Ponad połowa młodzieży doświadczyła przemocy szkolnej, a najczęstszą formą agresji jest wykluczenie z grupy rówieśniczej

Głosy osób w kryzysie

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego obchodzony jest od 1992 roku z inicjatywy Światowej Federacji Zdrowia Psychicznego. Jego celem jest zwiększanie świadomości na temat zdrowia psychicznego, promowanie działań wspierających dobrostan oraz zachęcanie do otwartej rozmowy o wyzwaniach, z jakimi mierzymy się zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym. Tegoroczne hasło brzmi: „Głos doświadczenia: prawdziwe świadectwa, realne zmiany”. W tym roku w Polsce przypada tuż po tragicznych wydarzeniach z udziałem nastolatków w szkołach, które pokazują jak bardzo zaniedbaliśmy temat zdrowia psychicznego młodych ludzi. I jak bardzo jesteśmy bezradni wobec tego, co się dzieje z dziećmi i młodzieżą w sieci.

- W tegorocznym Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego ponownie podkreślamy znaczenie wiedzy i przywództwa osób, które same mierzą się z problemami zdrowia psychicznego. Tegoroczne hasło – “Głos doświadczenia: prawdziwe świadectwa, realne zmiany” – przypomina, że osoby te zbyt często są wykluczane z podejmowania decyzji dotyczących ich własnego życia. Tymczasem ich doświadczenia i perspektywa są niezbędne do tworzenia skutecznych usług i rozwiązań. Jest to szczególnie ważne w przypadku młodych ludzi zmagających się z niepewnością ekonomiczną, lękiem związanym z kryzysem klimatycznym i zagrożeniami w internecie – czytamy na stronie polskiego oddziału Ośrodka Informacji Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Rekordowy poziom stresu oraz narastające objawy depresji

Czas pandemii pokazał, że dzieci i młodzież nie radzą sobie z zagrożeniami, które wyczerpują emocjonalnie. Zdrowie psychiczne tej grupy znacząco pogorszyło się w latach 2019-2021, o czym wspominają autorzy raportu „Młodzież 2025”, przygotowanego przez CBOS dla Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Z opracowania wynika też, że od tego czasu, pomimo wdrażania różnych rozwiązań, nic się nie poprawiło. Badacze, do określenia samopoczucia uczniów użyli skali PHQ-8 ((Patient Health Questionnaire-8). To standaryzowany kwestionariusz samooceny służący do pomiaru nasilenia objawów depresji. Pokazał on znacznie gorszy stan emocjonalny młodzieży niż ogółu dorosłych. Ponad dwie piąte uczniów (42 proc.) zmaga się z umiarkowanymi lub silnymi symptomami depresji. Szczególnie często negatywnych stanów doświadczają dziewczęta oraz osoby z rodzin o gorszej sytuacji materialnej. W raporcie zwrócono też uwagę na czas spędzany w sieci – uczniowie przebywają w internecie średnio 5 godzin na dobę, co przy problemowym korzystaniu nasila stany lękowe i depresyjne.

Przemoc rówieśnicza nie kończy się wraz z wyjściem ze szkoły

Więcej niż połowa badanych nastolatków potwierdziła, że doświadczyła przynajmniej jednej formy agresji w szkole. Najczęstszą postacią przemocy okazało się odtrącenie i wykluczenie ze strony rówieśników (37 proc.), a także cyberprzemoc.

- Wyniki raportu «Młodzież 2025», przygotowanego na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom przez CBOS, pokazują, że ponad połowa badanych uczniów doświadczyła przynajmniej jednej z analizowanych form przemocy szkolnej, takich jak wykluczanie przez rówieśników, cyberprzemoc, przemoc fizyczna czy wymuszenia – wskazuje dr n. med. Bogusława Bukowska, Dyrektor Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. 

Ekspertka dodaje, że wykluczenie i hejt wymagają natychmiastowych działań profilaktycznych oraz szybkiej reakcji dorosłych.

- Wykluczanie, poniżanie czy hejt w internecie nie mogą być bagatelizowane ani traktowane jako naturalny element dorastania. Każdy młody człowiek powinien mieć poczucie bezpieczeństwa i wiedzieć, że w sytuacji kryzysu może liczyć na pomoc dorosłych. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznawanie niepokojących sygnałów, reagowanie na wszelkie przejawy przemocy oraz zapewnienie uczniom dostępu do wsparcia psychologicznego. Bezpieczeństwo w szkole to nie tylko ochrona przed przemocą fizyczną, ale również troska o dobrostan psychiczny i relacje między uczniami – podkreśla dr n. med. Bogusława Bukowska.

- Ostatnie tragiczne wydarzenia w polskich szkołach skłaniają do refleksji nad bezpieczeństwem uczniów, ich zdrowiem psychicznym oraz skalą przemocy, z jaką mierzą się młodzi ludzie. Nie powinniśmy pochopnie przesądzać o przyczynach konkretnych zdarzeń, jednak nie możemy ignorować niepokojących sygnałów dotyczących kondycji psychicznej młodzieży – dodaje ekspertka.