To nie ekran psuje wzrok. Naukowcy wskazali zaskakującą przyczynę krótkowzroczności
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu krótkowzroczność nie była tak powszechna jak dziś. Dziś w wielu krajach Europy i Ameryki Północnej dotyczy niemal połowy młodych dorosłych, a w części Azji – większości uczniów. Najczęściej winą obarczamy smartfony i komputery. Nowe badania pokazują jednak, że problem może leżeć gdzie indziej.
Naukowcy z SUNY College of Optometry opisali swoje ustalenia w czasopiśmie Cell Reports. Wnioski, do jakich doszli, zmieniają sposób patrzenia na zdrowie oczu i profilaktykę wad wzroku.
• Krótkowzroczność polega na wydłużeniu gałki ocznej i pogorszeniu widzenia w dali
• Podczas pracy z bliska w oku zachodzą trzy równoczesne reakcje
• Niedobór światła może wpływać na rozwój oka
• Codzienny pobyt na zewnątrz wspiera ochronę wzroku
Oko, które rośnie bardziej, niż powinno
Krótkowzroczność pojawia się wtedy, gdy gałka oczna staje się zbyt długa. Wtedy obraz zamiast na siatkówce ogniskuje się przed nią. W efekcie dalekie obiekty są nieostre, a my mrużymy oczy i przysuwamy się bliżej do ekranu czy tablicy.
Przez lata uważano, że głównym powodem jest nadmierna praca z bliska: czytanie, nauka, korzystanie z telefonu. To nadal ma znaczenie, jednak zespół kierowany przez prof. José-Manuel Alonso postanowił sprawdzić, co dokładnie dzieje się w oku w czasie długiego skupienia na bliskiej odległości.
Przeczytaj też: Czy zakup okularów można odliczyć w PIT? Skarbówka mówi „tak”, ale stawia jeden warunek
Trzy reakcje oka podczas czytania i pracy przy komputerze
Gdy patrzymy z bliska, w oku zachodzą trzy procesy jednocześnie:
– oczy ustawiają się bliżej siebie,
– soczewka zmienia kształt, aby wyostrzyć obraz,
– źrenica zwęża się.
To właśnie zachowanie źrenicy zwróciło uwagę badaczy. Zwężenie poprawia ostrość, ale zmniejsza ilość światła, które dociera do siatkówki.
W jasnym świetle dziennym nie stanowi to problemu. Sytuacja wygląda inaczej w pomieszczeniach z umiarkowanym oświetleniem. Większość dzieci i dorosłych czyta, uczy się i korzysta z urządzeń w warunkach znacznie słabszych niż naturalne światło dnia.
Współautorka badania, Urusha Maharjan z SUNY Optometry, wyjaśnia:
„W jasnym świetle na zewnątrz źrenica zwęża się, aby chronić oko, a jednocześnie pozwala na dotarcie do siatkówki wystarczającej ilości światła. Kiedy ludzie skupiają się na przedmiotach znajdujących się blisko, takich jak telefony, tablety czy książki, źrenica również może się zwęzić - nie z powodu jasności, ale po to, by wyostrzyć obraz. W słabym oświetleniu to połączenie może znacząco zmniejszyć ilość światła docierającego do siatkówki”.
Siatkówka potrzebuje światła, by rozwój oka przebiegał prawidłowo
Siatkówka nie jest biernym „ekranem”. To aktywna tkanka nerwowa, która analizuje ilość i jakość światła. Gdy światła jest za mało, zmienia się aktywność neuronów. Układ wzrokowy otrzymuje inne sygnały dotyczące ostrości obrazu.
Badacze sugerują, że długotrwały niedobór światła może uruchamiać mechanizmy wpływające na wzrost gałki ocznej. Jeśli taki stan utrzymuje się miesiącami lub latami, oko może stopniowo się wydłużać. To właśnie stanowi biologiczną podstawę krótkowzroczności.
Problem nie dotyczy wyłącznie ekranów. Liczy się środowisko, w którym pracują nasze oczy.
Co możesz zrobić, aby zmniejszyć ryzyko krótkowzroczności?
Wcześniejsze obserwacje pokazywały, że dzieci spędzające więcej czasu na świeżym powietrzu rzadziej rozwijają krótkowzroczność. Nowe badanie pomaga zrozumieć ten mechanizm.
Światło dzienne jest kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt razy silniejsze niż typowe oświetlenie domowe. Pobudza większą liczbę receptorów w siatkówce i wspiera prawidłowy rozwój oka.
W praktyce warto:
– zadbać o bardzo dobre oświetlenie biurka,
– robić regularne przerwy w czasie nauki i pracy przy komputerze,
– każdego dnia spędzać czas na zewnątrz, najlepiej w ciągu dnia.
Sama rezygnacja z telefonu nie zawsze rozwiązuje problem. Jeśli dziecko czyta książkę w półmroku, oczy nadal pracują w niekorzystnych warunkach. Światło może mieć większe znaczenie, niż dotąd przypuszczano.
Źródła: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment, https://www.eurekalert.org/news-releases/1116071
