Badania psychotechniczne kierowców – dla kogo, na czym polegają, jak się przygotować?

Badania psychotechniczne kierowców – kto powinien się im poddać?

Badania psychotechniczne kierowców przeznaczone są przede wszystkim dla osób, które na co dzień, zawodowo prowadzą pojazdy. Należą więc do nich: zawodowi kierowcy, instruktorzy i egzaminatorzy prawo jazdy, kierowcy pojazdów przewożących duże wartości pieniężne, kierowcy pojazdów uprzywilejowanych, osoby ubiegające się o prawo jazdy kategorii C, C+, E, D. Ponadto na badania te mogą być skierowane te osoby, które utraciły prawo jazdy na skutek jazdy pod wpływem alkoholu lub po przekroczeniu dozwolonej puli punktów karnych. W tym ostatnim przypadku kierowca otrzymuje skierowanie na badania od policjanta. Na badania psychotechniczne udają się też przedstawiciele handlowi lub mobilni konsultanci, którzy na co dzień, w ramach pracy posługują się służbowym samochodem. W tym przypadku kierowani są na badania przez pracodawcę.

Badania psychotechnicze kierowców – co ze sobą zabrać?

Aby przystąpić do badań psychotechnicznych konieczne jest zabranie ze sobą:

·         dowodu osobistego,

·         prawo jazdy,

·         skierowania na badanie – wydaje je lekarz, pracodawca lub policjant,

·         soczewek lub okularów – jeśli ktoś ma wadę wzroku.

Do badania mogą przystąpić tylko osoby zdrowe i nie pozostające pod wpływem środków odurzających. Jeśli ktoś czuje się źle, ma objawy choroby lub poprzedniego dnia spożywał zbyt dużą ilość alkoholu ( i czuje, że jest jeszcze pod jego wpływem), nie powinien przystępować do badania.

Badania psychotechniczne kierowców – co sprawdzają?

Aby prawidłowo prowadzić pojazdy, niezbędne są takie umiejętności jak: sprawność fizyczna, sprawność psychiczna, sprawność psychomotoryczna oraz wiedza, umiejętności i odpowiednia postawa osoby, która prowadzi samochód. Sprawność fizyczną określa lekarz podczas badań wstępnych, okresowych czy kontrolnych. Z kolei psycholog sprawdza czy dana osoba ma odpowiednie predyspozycje do prowadzenia pojazdu. Specjalne testy psychomotoryczne pozwalają natomiast dokonać analizy szybkości reakcji, umiejętność koncentracji czy koordynacji ręka-oko podczas wykonywanej czynności. W trakcie badań lekarskich określa się przed wszystkim ostrość widzenia, pole widzenia, wrażliwość na olśnienie, rozróżnianie barw czy zdolność do odróżniania kształtów w mroku. Podczas badań psychologicznych bada się w szczególności osobowość kierowcy, a więc neurotyzm, introwersję, ekstrawersję, psychotyzm. Określa się tez wybrane cechy pamięci takie jak: pamięć wzrokowa, kinsetezyjna. Testy psychometryczne określają jaki jest refleks kierowcy, jak bardzo skoordynowane są jego ruchy itp.

Badania psychotechniczne – jak przebiegają?

Na badania psychotechniczne składają się: wywiad z psychologiem, wypełnianie ankiet i kwestionariuszy oraz badania przy pomocy specjalnej aparatury, które badają np. szybkość reakcji, zręczność itd.

Testy sprawności psychomotorycznej

Sprawność psychomotoryczna jest kluczową zdolnością, którą powinni posiadać kierowcy. Dlatego też jedną z części badań psychotechnicznych są testy sprawdzające tę umiejętność. Ich rodzaj oraz aparatura, która pozwala ocenić czas reakcji czy koordynację są dobierane indywidualnie w zależności od potrzeb. Najpopularniejszymi aparatami mierzącymi psychomotorykę są:

1.      aparat Piórkowskiego

2.      aparat krzyżowy

3.      miernik czasu reakcji

Aparat Piórkowskiego pozwala ocenić koordynację wzrokowo-ruchową i polega na przyciskaniu przycisków, pod którymi w sposób losowy zapala się lampka. Zadanie to wykonywane jest obiema rękami. Do oceny przeprowadzonego za pomocą tego aparatu testu służy liczba poprawnie naciśniętych przycisków oraz liczba błędów. Aparat krzyżowy podobnie jak aparat Piórkowskiego ocenia koordynację oko-ręka, z  tym że przyciski naciskane są tylko jedną ręką – dominującą. Z kolei test z użyciem miernika czasu reakcji służy ocenie szybkości reagowania na bodźce świetlne i słuchowe.

Źródła:

Opieka profilaktyczna nad pracownikiem, pod red. M. Rybacki, M. Wiszniewska, J. Walusiak-Skorupa, Warszawa 2020, s. 332-333.

J. Bk, Psychologiczne badania kierowców, „Bezpieczeńtwo pracy” 2004, nr 6, s.12-15.