Nowy program lekowy dla chorych z ciężką astmą – więcej opcji i prostsza ścieżka do terapii biologicznej
Ponad 100 tys. Polek i Polaków żyje z ciężką astmą, która nie ustępuje mimo dużych dawek wziewnych steroidów. Od jesieni 2025 r. mają oni szansę na skuteczniejsze leczenie: Ministerstwo Zdrowia rozszerzyło program lekowy B.44, a Polskie Towarzystwo Alergologiczne (PTA) przygotowało praktyczne wskazówki, jak z niego skorzystać. Sprawdzamy, co konkretnie się zmieniło – od kryteriów kwalifikacji, przez listę refundowanych leków biologicznych, po kontrolne wizyty w ośrodkach.
Kogo obejmuje program i jakie są warunki wejścia?
Program B.44 jest przeznaczony dla pacjentów z ciężką, niekontrolowaną astmą (ICD-10 J45, J82), którzy mimo wysokich dawek steroidów wziewnych i leków uzupełniających wciąż doświadczają częstych zaostrzeń. Do włączenia trzeba spełnić m.in. poniższe warunki:
- wiek ≥ 12 lat,
- potwierdzoną alergię całoroczną lub podwyższony poziom eozynofilów (zależnie od fenotypu),
- minimum trzy kryteria kliniczne, np. ≥ 3 zaostrzenia w roku, hospitalizację czy FEV₁ < 60 % normy.
Przed kwalifikacją każdy chory przechodzi pakiet badań: IgE, morfologię, spirometrię oraz kwestionariusze ACQ i AQLQ, które później służą do oceny skuteczności terapii.
Czytaj też: Tak zaczyna się astma. Ekspert wyjawia, na co zwrócić szczególną uwagę
Pięć terapii biologicznych – od omalizumabu do tezepelumabu
Aktualizacja programu poszerzyła repertuar leków z trzech do pięciu cząsteczek, dzięki czemu leczenie można lepiej dopasować do „biologicznej twarzy” astmy:
- Leczenie ciężkiej astmy alergicznej IgE zależnej omalizumabem — terapia przeznaczona dla pacjentów powyżej 6. roku życia z ciężką, niekontrolowaną astmą alergiczną IgE zależną, z alergią na alergeny całoroczne potwierdzoną testami skórnymi lub swoistym IgE.
- Leczenie ciężkiej astmy eozynofilowej mepolizumabem lub benralizumabem — terapia dedykowana dorosłym pacjentom z ciężką, oporną na leczenie astmą eozynofilową, identyfikowaną poprzez podwyższony poziom eozynofili we krwi.
- Leczenie ciężkiej astmy z zapaleniem typu 2 dupilumabem — terapia skierowana do pacjentów z ciężką astmą z zapaleniem typu 2, charakteryzującym się podwyższonym poziomem eozynofili lub obecnością alergii na alergeny całoroczne.
- Leczenie ciężkiej astmy tezepelumabem — terapia dla pacjentów powyżej 12. roku życia z ciężką, oporną na leczenie astmą, niezależnie od fenotypu czy endotypu choroby.
Leczenie prowadzi się w ośrodkach referencyjnych, a dawki (np. omalizumabu 75–600 mg co 2 tyg.) wynikają z masy ciała i stężenia IgE pacjenta.
Sprawdź również: Pierwsze objawy astmy. Te dolegliwości mogą przypominać przeziębienie
Ścieżka pacjenta – krok po kroku od skierowania do kontroli
1. Skierowanie od pulmonologa lub alergologa do najbliższego ośrodka realizującego B.44.
2. Komplet badań kwalifikacyjnych (maks. 4 tyg. przed wizytą).
3. Decyzja konsylium – lekarze zatwierdzają włączenie i wybierają lek biologiczny.
4. Podanie pierwszej dawki (obserwacja 2 h; kolejne wizyty – 30 min).
Ocena efektywności co 4-6 mies.: liczba zaostrzeń, spirometria, punkty ACQ/AQLQ. Brak poprawy = zmiana lub zakończenie terapii.
PTA zwraca uwagę, że mimo rozszerzenia listy leków dostęp wciąż bywa nierówny – niektóre województwa mają tylko jeden ośrodek, co wydłuża czas kwalifikacji i koszty dojazdów. Towarzystwo rekomenduje m.in. uproszczenie dokumentacji i lepsze finansowanie porad ambulatoryjnych, aby odciążyć kliniki.
Źródła:
- ProgramyLekowe.pl, „Leczenie chorych z ciężką postacią astmy (B.44)”, dostęp 29.10.2025.
- Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, Rekomendacja nr 136/2023 – Tezspire (tezepelumab), 30.11.2023.
- Polskie Towarzystwo Alergologiczne, Analiza programu lekowego B.44, 2025.
