Biegunka – przyczyny i leczenie

Biegunka – przyczyny i leczenie
pixabay
Autor Agata Wiencierz26.10.2020

Biegunka jest dolegliwością związaną z częstszym niż zwykle wypróżnianiem się w ciągu doby. Oddawany stolec jest płynny lub półpłynny. Gdy ten nieprzyjemny objaw trwa krótko, mówimy o biegunce ostrej, natomiast jeśli utrzymuje się kilka tygodni, mamy do czynienia z biegunką przewlekłą. Sprawdź, jakie mogą być przyczyny biegunki i jak postępować w jej wypadku.

Czym jest biegunka?

O biegunce mówi się wtedy, gdy dochodzi do więcej niż trzykrotnego oddawania stolca (o konsystencji płynnej lub półpłynnej) na dzień. Biegunka może być ostra lub przewlekła, a jej przyczynę może stanowić cały szereg czynników. Biegunce mogą towarzyszyć bolesne skurcze brzucha oraz wzdęcia.

Biegunka ostra może trwać do 14 dni i najczęściej powodowana jest przez czynniki zakaźne, takie jak wirusy czy bakterie. Biegunka ostra ma zazwyczaj charakter samoograniczający, co oznacza, że ustaje bez potrzeby interwencji. Ten rodzaj biegunki najczęściej leczy się jedynie objawowo, ponieważ nie stanowi ona przeważnie zagrożenia dla zdrowia.

Biegunkę przewlekłą stwierdza się, jeśli zwiększona częstotliwość wydalania stolca utrzymuje się powyżej 4 tygodni. Biegunka przewlekła stanowi poważne zagrożenie zdrowia, gdyż może powodować zaburzenie gospodarki elektrolitowej organizmu, niedobór witamin, żelaza i aminokwasów istotnych dla życia.

Przyczyny biegunki ostrej

Do powstawania biegunki ostrej najczęściej przyczyniają się zakażenia: wirusowe (np. rotawirusami) lub bakteryjne (np. szczepami Salmonella).

Biegunka ostra może być następstwem spożycia toksyn, np. alkoholu, grzybów trujących lub nadwrażliwości pokarmowej na jakiś składnik posiłku.

Niektóre leki mogą powodować biegunkę. Zaliczają się do nich m.in.: antybiotyki, cytostatyki, leki zobojętniające kwas solny, leki przeciwcukrzycowe przy leczeniu cukrzycy typu 2.

Przyczyny biegunek przewlekłych

Biegunki przewlekłe mogą być objawem leżącym u podłoża różnych chorób. Biegunka przewlekła może pojawić się w przebiegu: chorób trzustki, celiakii, chorób zapalnych jelit (np. pełzakowicy czy choroby Leśniowskiego-Crohna), nadczynności tarczycy.

Leczenie biegunek

Zazwyczaj biegunki ostre nie wymagają innego leczenia niż objawowego. W przypadku biegunek warto pamiętać o dobrym nawodnieniu i uzupełnianiu elektrolitów, szczególnie u dzieci, gdyż odwodnienie może zagrażać ich życiu.

W przypadku biegunki przewlekłej leczenie zależy od przyczyny jej powstania. Należy więc udać się do lekarza. Badanie w tym wypadku obejmuje szczegółowy wywiad z pacjentem oraz badanie przedmiotowe, podczas którego lekarz dokonuje oceny węzłów chłonnych, śledziony i wątroby pacjenta. W dalszej kolejności pacjent jest kierowany na badania laboratoryjne: morfologię krwi, posiew kału i jego analizę pod mikroskopem. Posiew kału umożliwia zidentyfikowanie czynników bakteryjnych lub wirusowych odpowiedzialnych za biegunkę, natomiast analiza pod mikroskopem pozwala na identyfikację pasożytów lub ich jaj, jeśli występują. Jeśli posiew kału i analiza mikroskopowa niczego nie wykazały, pacjent prawdopodobnie zostanie skierowany na kolonoskopię bądź gastroskopię przewodu pokarmowego.

Długotrwałej biegunki nie należy ignorować, bowiem może ona prowadzić do wyniszczenia organizmu, dlatego jeśli się z nią zmagasz – skontaktuj się z lekarzem.

Domowe sposoby na biegunkę

Większość biegunek jest na szczęście krótkotrwała. Żeby skrócić ten nieprzyjemny okres, można zastosować jedną z poniższych metod:

  • zażyć węgiel aktywny lub loperamid (nigdy razem!) – węgiel aktywny dzięki swojej dużej powierzchni zatrzymuje toksyny i inne substancje, które mogły spowodować biegunkę, natomiast loperamid spowalnia perystaltykę jelit. Nie ma sensu brać ich jednocześnie, ponieważ loperamid z dużym prawdopodobieństwem zostanie zaadsorbowany na powierzchni węgla aktywnego i żadna z tych substancji nie przyniesie efektu,
  • dodać probiotyki do swojej diety – tzw. „dobre” bakterie są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego. Możliwe jest, że doświadczasz biegunki przez zaburzenie równowagi między tymi „dobrymi” bakteriami a bakteriami chorobotwórczymi – probiotyki mogą pomóc przywrócić tę równowagę i zapobiec ponownej biegunce,
  • w trakcie biegunki unikaj tłustych i smażonych potraw oraz produktów z dużą zawartością błonnika (może potęgować wzdęcia).

Bez względu na samopoczucie, jeśli zauważysz krew w stolcu, skontaktuj się z lekarzem.

Następny artykuł