Borelioza – przyczyny, objawy, rozpoznanie, badania, leczenie

Czym jest borelioza?

Borelioza została ona odkryta pod koniec lat 70. XX w. – w 1977 r. w miejscowościach Lyme i Old Lyme w Stanach Zjednoczonych odnotowano pierwsze przypadki (borelioza bywa też nazywana chorobą z Lyme).

Do zakażenia krętkami z rodzaju Borella dochodzi za pośrednictwem kleszczy z gatunku Ixodes ricinus. Pajęczaki te żyją w lasach liściastych o średnim poziomie wilgotności, na łąkach, paprociach i innych roślinach leśnych. By przeżyć, potrzebują żywiciela – atakują ptaki, gady oraz ssaki, w tym człowieka. Kleszcze wkręcają się w skórę przy pomocy aparatu gębowego, który wyglądem przypomina nożyczki i żądłem tworzą otwór w ukrwionej tkance, dzięki czemu mocno przytwierdzają się do skóry. Ukąszenie przez kleszcze często jest niezauważalne, ponieważ w ich ślinie znajduje się substancja znieczulająca.

Borelioza – czy każdy kleszcz przenosi boreliozę?

Nie, ukąszenie przez kleszcza nie zawsze jest równoznaczne z zachorowaniem na boreliozę. Cykl rozwojowy kleszcza trwa 2–4 lata i składają się na niego następujące etapy:

• larwa – ma ok. 1 mm długości, atakuje drobne ssaki, głównie gryzonie i ptaki, na których żeruje 3–6 dni,

• nimfa – ma ok. 1–1,5 mm długości, atakuje nieco większe osobniki, żeruje na nich 4–7 dni,

• postać dorosła – samce mają ok. 2 mm, a samice 5 mm długości.

Kilkuetapowy cykl rozwojowy kleszcza sprawia, że zwiększa się ryzyko obecności chorobotwórczych bakterii w jego ślinie, nie jest to jednak obligatoryjne (krętkami z rodzaju Borella jest zakażonych kilka procent kleszczy). Jeżeli kleszcz zostanie szybko zauważony i usunięty, a miejsce wkłucia zdezynfekowane, ryzyko zarażenia bakterią Borellia burgdorferi maleje, aczkolwiek nie znika całkowicie. Dodatkowo, ponieważ ludzki organizm jest wyposażony w we własne mechanizmy obronne, część infekcji jest samoistnie niwelowana, a zakażenie przebiega bezobjawowo.

Borelioza – objawy

Borelioza to choroba wieloukładowa, co oznacza, że może dawać objawy ze strony różnych narządów. Okres wylęgania to od 3 do 30 dni, przy czym schorzenie przebiega odmienne u różnych osób. Pierwsze symptomy mogą się pojawić nawet po kilku miesiącach, a nawet latach od ukąszenia. Różne może być także ich nasilenie.

Borelioza jest chorobą postępującą, można wyróżnić kilka jej stadiów.

Borelioza – postać wczesna

Najbardziej charakterystycznym objawem, z którym kojarzona jest borelioza, jest rumień wędrujący. W miejscu wkłucia kleszcza pojawia się czerwona plama, początkowo jest ona niewielkich rozmiarów i stopniowo się powiększa. Wyglądem przypomina wysypkę ułożoną na skórze w okręgi różniące się odcieniem. Jeżeli występuje rumień, jest to w pewnym sensie dobry znak, gdyż to objawy typowy w przypadku zakażenia boleriozą, nie budzi wątpliwości diagnostycznych, dzięki czemu można od razu postawić rozpoznanie i wdrożyć leczenie. Po rozpoczęciu antybiotykoterapii rumień wędrujący stopniowo zanika, zazwyczaj trwa to kilka dni.

Oprócz wyżej wymienionego najczęściej występujące objawy w postaci wczesnej boreliozy to:

• powiększone węzły chłonne,

• pseudochłoniak boreliozowy – naciek w miejscu wczepienia kleszcza w skórę,

• objawy sugerujące infekcję, takie jak: stan podgorączkowy, gorączka, ból mięśni i stawów, ogólne osłabienie.

W 20–30% przypadków zakażenia bakterią z rodzaju Borella rumień wędrujący w ogóle nie występuje. Choroba pozostaje wówczas niezauważona i postać wczesna przechodzi w fazę rozsianą.