Cichy zabójca w Twoich tętnicach. Jakie są pierwsze objawy miażdżycy? Wyjaśnia lekarz

Miażdżyca to nie tylko cholesterol: mechanizm blokady tętnic

Miażdżyca (arterioskleroza) to proces zapalny, w którym wewnątrz ścian tętnic gromadzi się cholesterol (frakcja LDL), komórki piankowate i wapń. Tworzą one blaszkę miażdżycową, która stopniowo zamyka przepływ krwi. Według danych medycznych, proces ten przyspiesza po 15. roku życia, a u seniorów jest główną przyczyną otępienia naczyniowego.

Dr n. med. Elżbieta Wójcik-Sosnowska, diabetolog Grupy LUX MED, w rozmowie dla portalu Pacjenci.pl informuje: 

-Miażdżyca bardzo często rozwija się po cichu i przez długi czas nie daje jednoznacznych objawów, dlatego tak ważna jest czujność i regularna kontrola stanu zdrowia. Objawy mogą być różne, w zależności od miejsca, w którym miażdżyca się rozwija - mogą to być m.in. ból w klatce piersiowej, duszność, ból nóg podczas chodzenia, a także nagłe osłabienie, zaburzenia mowy czy zawroty głowy. Z perspektywy diabetologa to szczególnie istotny temat, ponieważ cukrzyca wyraźnie zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy i jej powikłań sercowo-naczyniowych. Dlatego tak duże znaczenie ma profilaktyka, dobra kontrola glikemii oraz regularne monitorowanie także innych czynników ryzyka, takich jak ciśnienie tętnicze czy poziom cholesterolu.

Kluczowe czynniki ryzyka to:

• palenie tytoniu (uszkadza śródbłonek),
• nadciśnienie tętnicze (powyżej 140/90 mmHg),
• cukrzyca i insulinooporność,
• brak aktywności fizycznej.

Rozpoznaj objawy. Od bólu nóg po zawroty głowy

Objawy zależą od lokalizacji zwężenia. Najbardziej niebezpieczna jest sytuacja, gdy blaszka staje się „niestabilna” i pęka, co prowadzi do nagłego zakrzepu.

Miażdżyca kończyn dolnych:

• Bolesne skurcze łydek pojawiające się po przejściu określonego dystansu (tzw. dystans chromania).
• Uczucie zimnych stóp oraz bladość skóry.
• Zanik owłosienia na podudziach i trudne do wygojenia rany.

Miażdżyca tętnic szyjnych i mózgowych:

• Nagle występujące zaburzenia widzenia (mroczki, niedowidzenie połowicze).
• Szumy uszne, zawroty głowy i problemy z równowagą.
• Przejściowe ataki niedokrwienne (TIA), objawiające się bełkotliwą mową lub drętwieniem ręki.

Miażdżyca serca (choroba wieńcowa):

• Ucisk w klatce piersiowej, pieczenie za mostkiem po stresie lub wysiłku.
• Duszność i szybkie męczenie się.

Diagnostyka 2026. Jakie badania wykonać natychmiast?

Powyżej 35 roku życia, należy wykonać pakiet badań kontrolnych. Zgodnie z wytycznymi kardiologicznymi, kluczowe są:

• Lipidogram extra. Pozwala na precyzyjne oznaczenie poziomu frakcji LDL, HDL, trójglicerydów (TG) oraz Apolipoproteiny B. W grupach wysokiego ryzyka celem terapeutycznym jest wynik LDL poniżej 55 mg/dL.
• USG Doppler. Służy do oceny prędkości przepływu krwi w tętnicach szyjnych oraz naczyniach kończyn dolnych. Jego głównym celem jest wykluczenie obecności zwężeń i zatorów.
• Homocysteina. To kluczowy marker wskazujący na uszkodzenie śródbłonka naczyń krwionośnych. Prawidłowy wynik powinien utrzymywać się poniżej 10 µmol/l.
• Wskaźnik kostka-ramię (ABI). Badanie oceniające drożność tętnic w nogach poprzez porównanie ciśnienia skurczowego na stopie i ramieniu. Norma dla zdrowego człowieka mieści się w przedziale 0.9 – 1.3.

Dodatkowo warto oznaczyć białko CRP wysokiej czułości (hs-CRP), które wskazuje na aktywny stan zapalny w naczyniach.

Jak cofnąć zmiany? Konkretne kroki profilaktyczne

Choć całkowite cofnięcie zaawansowanej blaszki jest trudne, można ją ustabilizować i zapobiec jej pęknięciu. Kluczem jest zmiana stylu życia i farmakoterapia.

1. Dieta przeciwzapalna. Ograniczenie tłuszczów nasyconych na rzecz kwasów Omega-3 (ryby, olej lniany).
2. Ruch 3x30x130. 3 razy w tygodniu po 30 minut z tętnem 130 uderzeń na minutę.
3. Redukcja masy ciała. Każdy stracony kilogram to niższe ciśnienie i mniejsze obciążenie dla serca.
4. Leczenie chorób współistniejących. Kontrola glikemii (HbA1c < 7.0%) jest niezbędna, by chronić naczynia.

Należy pamiętać, że nieleczona miażdżyca prowadzi do inwalidztwa. Utrata sprawności po udarze lub amputacja nogi w wyniku niedokrwienia to realne zagrożenia, których można uniknąć dzięki wczesnej diagnostyce.

źródło: gov.pl

*Zmiany miażdżycowe w naczyniach tętniczych wykryto już u egipskich mumii sprzed 3000 lat, co dowodzi, że choroba ta towarzyszy ludzkości od tysiącleci. Mowa o badaniu „Horus Study”, którego wyniki opublikowano m.in. w prestiżowym czasopiśmie medycznym „The Lancet”. Naukowcy przy użyciu tomografii komputerowej zbadali 137 mumii z czterech różnych populacji (w tym egipskiej) i u 34% z nich wykryli zwapnienia tętnic świadczące o miażdżycy.