Grypa żołądkowa – przyczyny, objawy i sposoby leczenia

Grypa żołądkowa – przyczyny, objawy i sposoby leczenia
pixabay.com
Autor Izabela Wierzbicka28.11.2020

Grypa żołądkowa (potocznie zwana także jelitówką) to zakażenie układu pokarmowego, powodujące między innymi ostrą biegunkę i wymioty. Często towarzyszą im bóle brzucha i skurcze jelit, a niektóre przypadki grypy mogą doprowadzić do ciężkiego odwodnienia organizmu. Jest to przypadłość, która może skutecznie wyłączyć nas z życia na kilka dni, dlatego warto wiedzieć, jakie są jej objawy i jak skutecznie sobie z nią radzić, gdy już zachorujemy.

Grypa żołądkowa – co to za przypadłość?

Choć potocznie chorobę tę nazywamy grypą żołądkową bądź jelitową, to z grypą ma tylko tyle wspólnego, że za jej wywołanie również odpowiadają wirusy oraz przenosi się drogą kropelkową. Wirusowe zakażenie układu pokarmowego, czyli tak zwana jelitówka, może dotknąć każdego. Za jej wywołanie odpowiedzialne są najczęściej rotawirusy, rzadziej zaś norowirusy bądź adenwirusy. Zarazić się można poprzez kontakt z osobą chorą, nawet jeżeli nie wykazuje ona objawów choroby, a jest jedynie nosicielem wirusa. Chorobą zarażać można zarówno przed wystąpieniem pierwszych objawów, jak i do kilku dni po nich. Do zarażenia może dojść także drogą pokarmową, na przykład w wyniku spożycia nieumytych owoców i warzyw, które dotykane były przez osobę chorą.

Grypa żołądkowa jest bardzo powszechną chorobą. Na całym świecie notuje się od 3 do 5 miliardów przypadków rocznie. Jest jednym z najczęstszych powodów wizyt u lekarza w krajach wysoko rozwiniętych. O zakażenie nietrudno, jeżeli mieszka się lub przebywa blisko osoby zarażonej. Choroba występuje zazwyczaj sezonowo. W rejonach, gdzie panuje chłodny klimat, do zakażeń dochodzi najczęściej w okresie jesienno-zimowym. Wówczas ludzki organizm jest bardziej osłabiony i przez to bardziej podatny na wirusy.

Jelitówką najłatwiej zarazić się podczas przebywania w dużych skupiskach ludzi np. na plaży, w sklepie czy w autobusie. Rotawirusy odpowiedzialne za wywołanie choroby przenoszą się bardzo szybko i potrafią żyć poza organizmem człowieka nawet przez dwa miesiące.

Grypa żołądkowa – przyczyny

Grypa żołądkowa to choroba, która niestety charakteryzuje się wysokim stopniem zakaźności. Wystarczy od 10 do 100 cząstek wirusa, aby doszło do zakażenia. Wirusy wnikają w błonę śluzową jelita i niszczą ją, co skutkuje pojawieniem się nieprzyjemnych dolegliwości.

Do zakażenia wirusami wywołującymi grypę żołądkowa dochodzi poprzez:

  • drogę pokarmową,
  • drogę kropelkową,
  • poprzez kontakt z zakażonymi przedmiotami.

Grypa żołądkowa jest bardzo zaraźliwa również z tego względu, że wirusy będące czynnikami etiologicznnymi tej choroby mogą utrzymywać się na dłoniach oraz powierzchniach dotykanych przedmiotów nawet przez kilka godzin. To sprawia, że łatwo dochodzi do rozprzestrzeniania się tej choroby w otoczeniu. Najczęściej, gdy choruje jeden z domowników, pozostali zarażają się od niego.

Przyczyną wystąpienia nieżytu żołądkowo – jelitowego jest kontakt z osobą zakażoną, osobą, która niedawno przechodziła chorobę, bądź też osobą zakażoną, u której nie występują żadne objawy. Do zakażenia może dojść, gdy nie przestrzega się zasad higiena. Zawsze należy pamiętać o dokładnym myciu rąk po skorzystaniu z toalety, przyjściu do domu lub pracy, przed przygotowywaniem oraz spożywaniem posiłku, po zmianie pieluszki dziecku. Gdy nie mamy możliwości umycia rąk, możemy skorzystać z żelów antybakteryjnych, bądź też chusteczek dezynfekujących. Powinniśmy również pamiętać, aby zawsze myć warzywa i owoce przed ich spożyciem.

Grypa żołądkowa objawy

Najbardziej charakterystycznymi objawami jelitówki są biegunka oraz wymioty. Oprócz nich pojawia się:

  • gorączka,
  • ogólne osłabienie organizmu,
  • ból brzucha,
  • skurcze jelit,
  • wzmożona potliwość,
  • czkawka,
  • utrata apetytu.

Grypa żołądkowa jest bardzo nieprzyjemną dolegliwością, ale zwykle trwa maksymalnie dwa lub trzy dni. Jeżeli jej objawy się przedłużają, należy skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu, ponieważ istnieje ryzyko odwodnienia organizmu. W przypadku wystąpienia wymiotów i biegunki u małych dzieci warto wybrać się do pediatry jak najszybciej, gdyż zagrożenie odwonieniem jest u nich większe niż u osób dorosłych. Dzieci zwykle gorzej przechodzą zakażenie rotawirusowe, w niektórych przypadkach choroba może skończyć się dla nich hospitalizacją.

Jak już wspomniano, najczęstsze powikłanie po grypie żołądkowej to odwodnienie spowodowane biegunką. Odwodnienie klasyfikuje się jako łagodne, umiarkowane lub ostre. W udowodnieniach umiarkowanych i ostrych można zaobserwować zmiany w wyglądzie chorego, takie jak zapadnięte oczy, brak łzawienia i suchość w ustach.

Ponadto chorzy są mniej aktywni, a ich skóra traci elastyczność.

Grypa żołądkowa – leczenie

Leczenie grypy żołądkowej koncentruje się głównie na utrzymaniu wystarczającego poziomu nawodnienia oraz odpowiedniego odżywiania. Zalecane jest uzupełnianie elektrolitów i stosowanie probiotyków. Choć chory nie ma apetytu, powinien spożywać potrawy o działaniu zapierającym i niepodrażniającym żołądka, takie jak:

  • ryż,
  • gotowana marchewka,
  • sucharki,
  • kleik ryżowy,
  • gotowany kurczak.

Bardzo ważne jest nawodnienie organizmu, więc należy dużo pić, uważając jednak by nie wypijać zbyt dużych ilości płynów jednorazowo. Najlepsza będzie słaba herbata bądź woda mineralna o temperaturze pokojowej wypijana małymi łyczkami. Unikać należy napojów, które mogą podrażnić żołądek, czyli soków owocowych i napojów gazowanych. W leczeniu grypy żołądkowej zalecany jest odpoczynek, a także zwiększenie dbałości o higienę.

Grypa żołądkowa u dzieci

Choć na grypę żołądkową wywołaną przez rotawirusy może zachorować każdy, jej ofiarami najczęściej są niemowlęta i dzieci do drugiego roku życia. Choroba jest groźna dla niemowląt i małych dzieci głównie dlatego, że pierwsze zakażenie ma najbardziej ostry przebieg. Kolejne mogą przebiegać nawet bezobjawowo. Dzieje się tak, gdyż przebycie wirusowego zakażenia przewodu pokarmowego chroni przed ponownym zakażeniem, ale wyłącznie przed takim samym typem wirusa. Powrót do zdrowia po jelitówce trwa mniej więcej dwa tygodnie, ponieważ właśnie tyle trwa odbudowa komórek wyścielających jelito cienkie, które zostały uszkodzone przez wirusy.

Grypa żołądkowa wynikająca z zakażenia rotawirusem tak naprawdę nie poddaje się leczeniu, można jedynie łagodzić objawy. Najważniejsze jest, by nie dopuścić do odwodnienia organizmu dziecka, które przy ostrej biegunce i wymiotach następuje bardzo szybko.

Najlepiej podawać dziecku płyny w małych ilościach, nawet po łyżeczce od herbaty, ale przez dłuższy czas. Większa porcja napoju może wywołać kolejny atak biegunki lub wymiotów. Trzeba stale uzupełniać płyny i elektrolity. W aptece są specjalne preparaty do rozcieńczania wodą, można też przygotować taki napój w domu (letnia woda z cukrem i solą). Przy biegunce pomocny może być węgiel leczniczy albo leki przeciwbiegunkowe zawierające np. nifuroksazyd.

Jeśli dziecko odmawia przyjmowania płynów, pieluszka jest sucha, a skóra na przedramieniu lub brzuszku uchwycona w dwa palce nie wygładza się natychmiast – należy jak najszybciej zgłosić się lekarza, gdyż dziecko jest odwodnione i najprawdopodobniej konieczne będzie podanie kroplówki.

W przypadku nieco starszego dziecka można poczekać dłużej, ale jeśli stan zdrowia się nie poprawia lub dochodzi do jego pogorszenia, również należy udać się do lekarza.

Grypa żołądkowa – zapobieganie

Prewencja w tym przypadku opiera się przede wszystkim na higienie. Jeśli któryś z domowników choruje na grypę żołądkową, należy podjąć środki ostrożności, aby zapobiec zarażaniu kolejnych członków rodziny.

Oto podstawowe środki, jakie należy podjąć:

  • częste mycie toalety i sprzątanie łazienki przy użyciu środków odkażających,
  • używajcie oddzielnych ręczników i sztućców kuchennych,
  • częste i dokładne mycie rąk,
  • dokładne mycie warzyw i owoców przed zjedzeniem (można użyć do tego sody oczyszczonej),
  • przechowywanie produktów, takich jak ser, masło, mleko i mięso w odpowiednio niskiej temperaturze.

Pierwszy dzień grypy żołądkowej jest decydujący. Jeśli odpowiednio zadbamy o siebie lub inną chorą osobę i będziemy przestrzegać podstawowych zasad higieny, choroba powinna przebiec łagodnie i szybko minąć.

Następny artykuł