Na imprezach to częsty duet. Badania pokazują, jak może wpływać na organizm
Alkohol i napoje energetyczne od lat cieszą się w Polsce dużą popularnością, a ich połączenie można znaleźć w menu wielu barów, klubów czy podczas letnich imprez. Jednocześnie eksperci i instytucje publiczne zwracają uwagę na możliwe konsekwencje zdrowotne takiej mieszanki. Wyniki badań sugerują, że może ona wpływać na sposób odczuwania działania alkoholu i sprzyjać ryzykownym zachowaniom, choć naukowcy podkreślają, że wiele kwestii nadal wymaga dalszych badań.
Lato to okres, w którym częściej odbywają się koncerty, festiwale i spotkania w gronie znajomych. To również czas, gdy – jak pokazują analizy sprzedaży – rośnie zainteresowanie alkoholem. W wielu lokalach popularnym wyborem pozostają także drinki łączące alkohol z napojami energetycznymi.
Alkohol i energetyki wciąż cieszą się dużą popularnością w Polsce
Choć według danych NielsenIQ w pierwszym kwartale 2026 roku sprzedaż alkoholu w Polsce nieco spadła, trudno mówić o tąpnięciu rynku.
W pierwszym kwartale 2026 roku Polacy wydali na alkohole niemal 11,6 mld zł – przekazała Anna Wagner, Client Business Partner w NielsenIQ, cytowana przez Związek Pracodawców Polskiej Rady Winiarstwa.
Największą część tej kwoty stanowiły alkohole wysokoprocentowe. Jak zaznaczyła ekspertka, na ten segment przeznaczono około 5,7 mld zł, a spadki sprzedaży były tam najmniejsze. Dla porównania prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Filip Nowak informował w lipcu w TVP Info, że luka w tegorocznym budżecie NFZ wynosi około 14 mld zł.
Na skalę spożycia alkoholu zwracają uwagę również dane serwisu PanParagon, obejmujące okres od czerwca 2024 do maja 2025 roku. Analiza wskazuje na wyraźną sezonowość zakupów.
Dane miesięczne pokazują wyraźną sezonowość. Największy udział paragonów z alkoholem przypadł na miesiące letnie, czyli sierpień (7,35 proc. paragonów), czerwiec (7,02 proc. paragonów) i lipiec (6,98 proc. paragonów) – czytamy w opracowaniu.
Autorzy analizy wiążą ten trend z częstszym spędzaniem czasu na świeżym powietrzu, spotkaniami towarzyskimi oraz sezonem festynów i imprez plenerowych. Jednocześnie przypominają, że najczęściej kupowanym alkoholem pozostaje piwo.
Podobnie wygląda sytuacja na rynku napojów energetyzujących. Jak podaje portal foodfakty.pl, w 2024 roku ich sprzedaż w Polsce wyniosła od 200 do 300 mln litrów, a trend widoczny jest od lar
Według branżowych analiz z 2024 roku, roczna sprzedaż energetyków w Polsce szacowana jest na 200-300 milionów litrów, a we wcześniejszym, rekordowym 2022 roku Polacy kupili aż 800 milionów puszek tych napojów. W przeliczeniu na obywatela daje to średnio około 7–8 litrów rocznie – czytamy na łamach foodfakty.pl
Drinki łączące alkohol z napojami energetyzującymi są powszechne w ofertach barów, pubów czy klubów muzycznych. Jak sugerują badania spożywanie takiej mieszanki może mieć wpływ na nasze samopoczucie i zachowanie.
To nie trzeźwość, a złudzenie. Naukowcy opisują efekt maskujący alkoholu
Łączenie alkoholu z napojami energetycznymi od wielu lat jest przedmiotem badań naukowych. Publikacje dotyczące tego zagadnienia przybliżyła Marta Alicja Trzeciak z Demagog.pl. Autorka powołuje się między innymi na przegląd “Energy Drinks Mixed with Alcohol: What are the Risks?” autorstwa Cecile A. Marczinski i Marka T. Fillmore'a oraz ”A Comprehensive Review of the Effects of Mixing Caffeinated Energy Drinks with Alcohol” Rebeki McKetin, Alice Coen i Sharlene Kaye.
Z przytoczonych przez nią analiz wynika, że kofeina spożywana jednocześnie z alkoholem może wywoływać tzw. efekt maskujący. Oznacza to, że pobudzające działanie kofeiny nie przyspiesza usuwania alkoholu z organizmu, ale może sprawiać, że osoba pijąca odczuwa mniejsze oznaki upojenia, niż wynikałoby to z rzeczywistego stężenia alkoholu we krwi.
Przytoczone publikacje wskazują, że kofeina spożywana równolegle z trunkiem alkoholowym ma właściwości maskujące. Oznacza to, że jej pobudzające działanie niejako zaciera odczuwanie upojenia alkoholowego – czytamy.
Jak informuje autorka podobne stanowisko prezentuje amerykańskie Centers for Disease Control and Prevention (CDC), które podkreśla, że dodanie napoju energetycznego do alkoholu nie powoduje szybszego metabolizowania alkoholu przez organizm. Zmienia się natomiast subiektywne poczucie trzeźwości, co może prowadzić do błędnej oceny własnych możliwości.
Jak wynika z badań przytoczonych w opracowaniu Marty Alicji Trzeciak, efekt maskujący może prowadzić do nieświadomego zwiększenia spożycia alkoholu. Osoby pijące alkohol z napojami energetycznymi mogą czuć się mniej pijane, niż wskazywałby na to rzeczywisty poziom alkoholu we krwi, co sprzyja wypiciu większej ilości etanolu. Jednocześnie autorzy przeglądów zwracają uwagę, że wyniki badań nie są całkowicie jednoznaczne.
Trzeciak przywołuje również pracę opublikowaną w 2012 roku na łamach International Journal of General Medicine, której autorzy nie wykazali jednoznacznego związku między spożywaniem napojów energetycznych a ilością wypijanego alkoholu. Badacze wskazywali, że na uzyskiwane wyniki mogą wpływać także inne czynniki, takie jak cechy osobowości, styl życia czy skłonność do podejmowania ryzykownych zachowań. Sama autorka przeglądu podkreśla jednak, że również do tego badania należy podchodzić ostrożnie, ponieważ jeden z jego autorów otrzymywał finansowanie od kilkunastu podmiotów, w tym producenta napojów energetycznych Red Bull GmbH.
Jednocześnie Marta Alicja Trzeciak podkreśla, że obecny stan wiedzy nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy to właśnie połączenie alkoholu z napojami energetycznymi odpowiada za częstsze występowanie zachowań ryzykownych. Zwraca uwagę, że większość dostępnych badań ma charakter korelacyjny, a więc pokazuje współwystępowanie określonych zjawisk, ale nie pozwala określić, co jest przyczyną, a co skutkiem. Dodatkowo analizy najczęściej opierają się na ankietach, w których uczestnicy sami deklarowali spożycie alkoholu i napojów energetycznych, co może wpływać na wiarygodność wyników. Z tego względu, mimo licznych przesłanek wskazujących na możliwe negatywne skutki takiego połączenia, potrzebne są dalsze badania, które pozwolą jednoznacznie potwierdzić zależność przyczynowo-skutkową.
Alkohol z energetykiem a ryzykowne zachowania. Co pokazują badania?
Niektóre badania wskazują też na związek między spożywaniem alkoholu z napojami energetycznymi a częstszym występowaniem niebezpiecznych zachowań. Jednym z nich jest praca Housmana i Williamsa z 2018 roku, którzy przeprowadzili badanie ankietowe wśród studentów i młodych dorosłych z dużego publicznego uniwersytetu w środkowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych. Naukowcy sprawdzali, czy osoby sięgające po alkohol z napojami energetycznymi częściej doświadczają negatywnych konsekwencji niż osoby spożywające wyłącznie alkohol oraz czy przekonania na temat działania takiej mieszanki wpływają na decyzję o jej piciu.
Wyniki pokazały, że uczestnicy deklarujący spożywanie alkoholu z napojami energetycznymi częściej przyznawali się do prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, podejmowania ryzykownych kontaktów seksualnych, czy konfliktów interpersonalnych. Sami autorzy podkreślili jednak, że ich badanie miało istotne ograniczenia. Objęło zaledwie 80 osób z jednej uczelni, wykorzystano w nim dobór wygodny, a dane opierały się na deklaracjach uczestników. Badanie miało również charakter przekrojowy, dlatego nie pozwalało ustalić związku przyczynowo-skutkowego. Dodatkowym ograniczeniem był autorski kwestionariusz dotyczący oczekiwań wobec alkoholu z energetykami, który w momencie prowadzenia badania nie był jeszcze zwalidowany.
Podobne wnioski przyniosło jedno z najczęściej cytowanych badań w tej dziedzinie, opublikowane w 2008 roku przez Mary Claire O'Brien i współautorów na łamach Academic Emergency Medicine. Analizą objęto 4271 studentów z dziesięciu uniwersytetów w Karolinie Północnej, z czego 697 osób zadeklarowało spożywanie alkoholu z napojami energetycznymi w ciągu poprzednich 30 dni. Badacze zaobserwowali, że osoby wybierające takie połączenie częściej angażowały się w intensywne picie alkoholu oraz częściej doświadczały negatywnych konsekwencji, takich jak jazda z nietrzeźwym kierowcą, czy obrażenia wymagające pomocy medycznej. Autorzy również zaznaczyli, że badanie miało charakter obserwacyjny, przekrojowy i opierało się na samoopisach uczestników, dlatego nie można jednoznacznie stwierdzić, że to właśnie połączenie alkoholu z napojami energetycznymi było bezpośrednią przyczyną tych zdarzeń. Nie wykluczono również, że osoby wybierające takie napoje już wcześniej mogły cechować się większą skłonnością do podejmowania ryzyka.
Możliwe konsekwencje zdrowotne. WHO przypomina, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu
Potencjalne skutki łączenia alkoholu z napojami energetycznymi nie ograniczają się wyłącznie do wpływu na zachowanie. Autorzy przeglądu "Acute Cardiovascular Effects of Simultaneous Energy Drink and Alcohol Consumption in Young Adults: A Review of Case Reports” pod kierownictwem Victora Azarma przeanalizowali opisy dziesięciu przypadków młodych osób w wieku od 16 do 35 lat, u których po jednoczesnym spożyciu alkoholu i napojów energetycznych wystąpiły poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe. Najczęściej odnotowywano zaburzenia rytmu serca, niewydolność mięśnia sercowego oraz uszkodzenia tętnic wieńcowych, a w trzech przypadkach doszło do zgonu. Autorzy publikacji wyraźnie zaznaczyli jednak, że analiza opierała się na pojedynczych opisach przypadków i nie pozwala jednoznacznie uznać, że to właśnie połączenie alkoholu z energetykami było bezpośrednią przyczyną tych zdarzeń. Wskazali również, że wpływ mogły mieć współistniejące choroby lub inne czynniki ryzyka, dlatego konieczne są dalsze badania nad wpływem tej mieszanki na układ sercowo-naczyniowy.
Niezależnie od ograniczeń poszczególnych badań Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podkreśla, że nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu. Alkohol został zakwalifikowany do grupy 1 czynników rakotwórczych, jest substancją psychoaktywną i uzależniającą, a jego długotrwałe spożywanie zwiększa ryzyko wielu chorób, w tym schorzeń układu sercowo-naczyniowego. WHO zwraca również uwagę na społeczne konsekwencje picia alkoholu, takie jak większe ryzyko przemocy czy obciążenie systemu ochrony zdrowia.
W Polsce kampanii poświęconych łączeniu alkoholu z napojami energetycznymi nie ma wiele, jednak temat co jakiś czas pojawia się w komunikatach instytucji publicznych. Jednym z przykładów jest wpis Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej m.st. Warszawy, która przypomina, że kofeina może maskować działanie alkoholu, ułatwiać wypicie większej ilości alkoholu, zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca, odwodnienia, utraty kontroli nad zachowaniem oraz wypadków i innych ryzykownych decyzji.
Nie łącz alkoholu z napojami energetyzującymi. Dbaj o swoje zdrowie i bezpieczeństwo – apeluje instytucja.
