Naukowa rewolucja w praktyce – powstaje „Księga Najważniejszych Wdrożeń Osiągnięć Twórczych XXI wieku”
Podczas 3. Kongresu „Nauka dla Społeczeństwa”, który odbył się w dniach 25–26 maja na Politechnice Warszawskiej i w Światowym Centrum Słuchu w Kajetanach, zapowiedziano stworzenie „Księgi Najważniejszych Wdrożeń Osiągnięć Twórczych XXI wieku” – pierwszego w Polsce dokumentu prezentującego przełomowe badania i innowacje technologiczne polskich naukowców, które mają realny wpływ na życie i zdrowie społeczeństwa.
Księga zostanie przekazana Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz innym instytucjom publicznym jako symboliczny manifest możliwości, siły i skuteczności polskiej nauki. Jej celem jest nie tylko dokumentacja, ale i promocja konkretnych wdrożeń – od rozwiązań stosowanych już dziś, po te o ogromnym potencjale do wykorzystania w niedalekiej przyszłości.
Księga Najważniejszych Wdrożeń Osiągnięć Twórczych XXI wieku
Wśród najważniejszych projektów znalazły się przełomowe osiągnięcia zespołu prof. Henryka Skarżyńskiego – Przewodniczącego Rady Głównej Instytutów Badawczych, Dyrektora Instytutu Fizjologii i Patologii Słuchu – m.in. pierwsza na świecie metoda leczenia głuchoty niskoczęstotliwościowej czy możliwości zastosowania precyzyjnej sztucznej inteligencji w diagnostyce zaburzeń słuchu. Zebrane w Księdze projekty mają stanowić nie tylko podsumowanie dorobku, ale również punkt wyjścia do dialogu z rządem o konieczności zwiększania nakładów na naukę.
„Mamy w Polsce utalentowanych naukowców i znakomite wyniki badań, ale nie mamy jeszcze wystarczająco silnej narracji o znaczeniu polskiej nauki dla społeczeństwa. „Księga Najważniejszych Wdrożeń Osiągnięć Twórczych XXI wieku” ma to zmienić. To nie tylko dokument. To dowód na to, że mamy czym się chwalić i że powinniśmy to robić z odwagą. Księga ma być też impulsem do rozpoczęcia publicznej debaty o wartości nauki i jej wpływie na życie każdego z nas, a także o kierunkach rozwoju, jakie powinniśmy wspierać. Udane wdrożenie to efekt wielu lat badań, które zasługują na nakłady. Każda złotówka wydana na naukę to inwestycja, która wielokrotnie się zwróci w przyszłości” – podkreśla prof. Henryk Skarżyński.
Stan nauki w Polsce
Naukowcy w Polsce codziennie pracują nad rozwiązaniami, które mogą zmieniać świat. Borykają się jednak z niskim poziomem finansowania i niewystarczającą rozpoznawalnością społecznego znaczenia swojej pracy. Według najnowszych danych, Polska przeznacza jedynie 1,56% PKB na badania i rozwój, co plasuje nas na 13. miejscu w UE. Średnia unijna to ponad 2% PKB, a liderzy – tacy jak Szwecja czy Belgia, przeznaczają ponad 3% swojego PKB i pokazują, jak wiele można osiągnąć przy wyższych nakładach.
Choć nakłady w Polsce są niewystarczające, to należymy do nielicznej grupy krajów UE, które systematycznie zwiększają finansowanie nauki, a efekty tych inwestycji są coraz bardziej widoczne. Niestety, wciąż brakuje efektywnych narzędzi popularyzacji osiągnięć, a wielu polskich naukowców wyjeżdża za granicę, szukając lepszych warunków do pracy.
Zawód naukowca to praca pełna wyrzeczeń. Wymaga odwagi w podejmowaniu ryzyka, akceptacji niepowodzeń, a także cierpliwości i pasji – bo sukces w nauce to wieloletni proces. Nawet nieudane badania przynoszą wartość, pokazując kierunki, które nie prowadzą do celu. Ale to właśnie dzięki nim możliwe są kolejne przełomy.
Nauka z wykorzystaniem AI
Kongres „Nauka dla Społeczeństwa” po raz trzeci zgromadził środowiska naukowe, administrację publiczną i przedstawicieli biznesu. W wydarzeniu wzięło udział ponad 100 instytucji i zespołów badawczych, które zaprezentowały ponad 60 gotowych wdrożeń. Kongres pokazał też rosnące zainteresowanie młodego pokolenia nauką – uczestniczyli w nim młodzi badacze nie tylko z Polski, ale i z renomowanych ośrodków w USA i Europie Zachodniej.
Nauka w Polsce to coś więcej niż badania w laboratoriach, to praktyczne wdrożenia w medycynie, administracji czy rolnictwie. Wiele badań dotyczyło wdrożenia AI na różnych polach m. in. – wykorzystanie AI w diagnostyce i leczeniu skolioz zaprezentowane przez Instytut „Centrum Zdrowia Matki Polki” czy pierwszy polski model językowy dla administracji i sektora prywatnego zaprezentowany przez Instytut Podstaw Informatyki PAN.
Wśród innych wdrożeń znalazły się m.in.:
- RESQL (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej) – system reagujący na przemoc rówieśniczą,
- EMPOWER (Instytut Medycyny Pracy) – platforma wsparcia zdrowia psychicznego,
- AGREUS® (Instytut Ogrodnictwa) – inteligentne zarządzanie nawadnianiem.
