Nie łącz z lekami na zakrzepicę. Ten jeden suplement może zniweczyć leczenie
Pacjenci przyjmujący tradycyjne leki przeciwzakrzepowe często żyją w przekonaniu, że muszą całkowicie zrezygnować z zielonych warzyw. Zagrożeniem dla skuteczności leczenia nie jest jednak sama obecność kapusty czy szpinaku na talerzu, lecz gwałtowne wahania ich ilości. Nagła zmiana jadłospisu lub sięgnięcie po niesprawdzone suplementy diety może osłabić działanie leków i doprowadzić do powstania groźnego zakrzepu albo wywołać krwawienie.
- Dieta przy lekach przeciwzakrzepowych wymaga równej, przewidywalnej ilości witaminy K każdego dnia
- Nawet małe dawki witaminy K2 MK-7 w suplementach diety potrafią obniżyć skuteczność leczenia
- Nowe leki przeciwkrzepliwe z grupy NOAC nie wymagają ograniczania witaminy K z pożywienia
- Duże dawki witamin A oraz E mogą nasilać ryzyko krwawień
Wpływ witaminy K na leki przeciwzakrzepowe
Doustne leki przeciwzakrzepowe dzielą się na dwie główne grupy: tradycyjnych antagonistów witaminy K, do których należą acenokumarol, warfaryna i fenprokumon, oraz preparatów nowej generacji.
Przyjmowanie preparatów z grupy VKA sprawia, że witamina K staje się ich “przeciwnikiem”. Substancja ta jest w organizmie niezbędna do syntezy oraz aktywacji w wątrobie kluczowych czynników krzepnięcia krwi: czynnika II, czyli protrombiny, a także czynników VII, IX i X oraz białek C i S.
Tradycyjne leki przeciwzakrzepowe działają poprzez hamowanie enzymu o nazwie reduktaza epoksydu witaminy K (VKOR) w wątrobie. Zablokowanie tego enzymu uniemożliwia regenerację aktywnej formy witaminy K. Wątroba nie może wtedy wytwarzać w pełni funkcjonalnych białek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi.
Pod wpływem leczenia aktywność zależnych od witaminy K czynników spada zazwyczaj do poziomu równego lub niższego niż 30 proc. wartości referencyjnych. Pełny efekt terapeutyczny leków z grupy VKA rozwija się z opóźnieniem, które wynosi od 36 do 72 godzin. Leki wpływają bowiem na nowo produkowane białka, a nie na te już krążące w krwioobiegu.
Skuteczność tej terapii ocenia się za pomocą wskaźnika INR, czyli standaryzowanego parametru krzepliwości krwi. U zdrowego człowieka wynosi on zazwyczaj od 0,85 do 1,15. U pacjentów leczonych antagonistami witaminy K zakres jest wyższy – najczęściej mieści się w przedziale 2,0–3,0.
Duża ilość witaminy K może osłabić działanie leków, obniżyć wskaźnik INR i zwiększyć ryzyko zakrzepów. Nagłe ograniczenie jej źródeł może natomiast podnieść INR i sprzyjać krwawieniom.
Jakie są objawy i przyczyny niedoboru witaminy K?
Niedobór witaminy K prowadzi do dolegliwości krwotocznych. Gdy organizm nie otrzymuje jej wystarczającej ilości lub dochodzi do zaburzeń przyswajania, mogą pojawić się objawy.
Do głównych objawów niedoboru witaminy K należą:
- skazy krwotoczne i łatwe powstawanie siniaków,
- krwawienia z nosa oraz dziąseł,
- krwiomocz oraz obecność krwi w stolcu,
- obfite krwawienia miesiączkowe u kobiet,
- zaburzenia mineralizacji tkanki kostnej oraz osteoporoza.
Do problemów z przyswajaniem witaminy K przyczyniają się zaburzenia wchłaniania tłuszczów. Wśród przyczyn są też:
- celiakia oraz nieswoiste zapalenia jelit,
- mukowiscydoza,
- schorzenia miąższu wątroby oraz dróg żółciowych,
- długotrwała antybiotykoterapia.
Czy można brać suplementy z witaminą K przy lekach przeciwzakrzepowych?
Sięganie po preparaty witaminowe z apteki w trakcie leczenia przeciwzakrzepowego wymaga szczególnej ostrożności. Nawet niewielkie dawki suplementów zawierających menachinon-7, czyli witaminę K2 MK-7, już od 10 µg mogą obniżać skuteczność terapii warfaryną i acenokumarolem.
Maksymalna dopuszczalna dzienna porcja witaminy K w suplemencie diety wynosi 200 µg. Na opakowaniach takich produktów producenci mają obowiązek umieszczać ostrzeżenie dla osób przyjmujących leki z grupy antagonistów witaminy K. Osoby przyjmujące te leki nie powinny włączać preparatów witaminowych bez konsultacji z lekarzem.
Zobacz także: Te leki zwiększają ryzyko zakrzepów. Każdy Polak ma je w apteczce
Na jakie inne witaminy, zioła i produkty w diecie trzeba uważać?
Witamina K nie jest jedynym składnikiem wpływającym na krzepnięcie krwi. Przyjmowanie witaminy E w dawkach powyżej 400 IU oraz dużych dawek witaminy A zaburza wchłanianie i metabolizm witaminy K poprzez hamowanie enzymu γ-glutamylokarboksylazy. Może to zwiększać ryzyko krwawień.
Czujność należy zachować również przy wyborze napojów. Sok grejpfrutowy hamuje metabolizm warfaryny, a jednocześnie nasila działanie nowszych leków, takich jak apiksaban i rywaroksaban. Do wywołania tej interakcji wystarczy 200 ml soku lub jeden owoc. Z kolei preparaty z żeń-szeniem, dziurawcem czy koenzymem Q10 osłabiają terapeutyczne działanie leków z grupy antagonistów witaminy K.
Źródła: European Food Safety Authority, American College of Chest Physicians, Dietetyka #NieNaŻarty
Zobacz także: Po tym poznasz, że w nodze robi się zakrzep. 5 objawów, których nie wolno lekceważyć