Odmrożenia – przyczyny, objawy, leczenie

Odmrożenia – jak powstają?

Odmrożenia są to trwałe lub przejściowe uszkodzenia komórek skóry i otaczających ją tkanek, które pojawiają się na skutek zbyt długiej ekspozycji na zimno. Zwykle towarzyszy im hipotermia, czyli obniżenie wewnętrznej temperatury ciała poniżej 35 stopni Celsjusza. Odmrożenia powstają w wyniku działania trzech mechanizmów:

• Krystalizacji wody w przestrzeniach międzykomórkowych, powstające w środku komórki kryształki rozpychają ją i prowadzą do uszkodzenia błony komórkowej, to prowadzi do rozerwania komórki i jej śmierci.

• Niedokrwienia, niska temperatura otoczenia mobilizuje naczynia obwodowe do szybszego skurczu i rozkurczu. Jednak kiedy tkanki zbyt mocno się ochłodzą, organizm nie potrafi już utrzymać wewnętrznie stałej temperatury ciała, następuje wtedy porażenie czynności naczynioruchowej. Dodatkowo, w wyniku wyrzutu wolnych rodników, wzrostu stężania tromboksanu A2 oraz zwiększonej ilości prostaglandyn, dochodzi do lokalnej zakrzepicy.

• Zaburzeń metabolizmu komórki. Dochodzi do jego spowolnienia lub całkowitego zatrzymania, jak również do zwiększenia stężenia elektrolitów wewnątrz komórki oraz do jej odwodnienia. Skutkuje to śmiercią komórki.

Odmrożenia – objawy

W zależności od stopnia zaawansowania odmrożenia, różne są jego objawy. Odmrożenia I stopnia charakteryzują się bladą i zasinioną skórą, zaburzeniami czucia na powierzchni skóry, jak również odczuwaniem mrowienia. Przy stopniu II, kiedy dochodzi do uszkodzenia naskórka, pojawiają się białe pęcherze otoczone strefą przekrwienia. Widoczny jest też obrzęk tkanek. Tu również dochodzi do zaburzeń czucia powierzchownego. Przy III stopniu odmrożenia dochodzi już do martwiczych zmian skóry właściwej, widoczne są też pęcherze krwotoczne. IV stopień to już martwica skóry, warstwy podskórnej, a także nerwów, mięśni i kości. Dochodzi tu do zaburzeń czucia głębokiego.

Odmrożenia – diagnostyka

Diagnostyka odmrożeń opiera się o wyniki badań laboratoryjnych takich jak: morfologia, elektrolity, badanie poziomu glukozy, fosforu, amylazy, kreatyniny, LDH, kinazy kreatynowej. Wykonuje się też badanie układu krzepnięcia. Poza tym pomocne są badania obrazowe, takie jak RTG, angiografia, MRI. Należy jednak pamietać, że badania obrazowe nie przyniosą istotnych informacji na temat stopnia uszkodzenia tkanek, jeśli są wykonane na zbyt wczesnym etapie.

Odmrożenia – leczenie

Leczenie odmrożeń powinno rozpocząć się od ogrzania zmarzniętych miejsc. Najlepiej zrobić to w wodzie o temperaturze 40 stopni Celsjusza i trzymać w niej np. odmrożone palce przez 15-30 minut. Po odtajaniu tkanek należy przebić występujące na powierzchni skóry białe pęcherze i następnie nałożyć na nie substytut naskórka, który pozwoli ochronić ranę i sprawi, że szybciej się ona zagoi. Na ranę można nałożyć też opatrunek antyspetyczny. Jeżeli mamy do czynienia z pęcherzami krwotocznymi, wówczas czekamy aż same pękną i dopiero wtedy nakładamy substytut naskórka lub opatrunek antyspetyczny. Jeśli kończyny dotknięte zostały urazem termicznym, należy je ułożyć wyżej niż resztę ciała i podawać leki przeciwobrzekowe. Choremu podaje się też leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, stosuje się też profilaktykę przeciw tężcowi. Uzupełnieniem terapii jest podawanie leków przeciwzakrzepowych, pentoksyfiliny, bencyklan oraz witaminy C. Ma to na celu przyspieszenie regeneracji tkanek. Ze względu na to, że u osób dotkniętych odmrożeniami obserwuje się częste zakażenia tych miejsc przez bakterie, wdraża się antybiotykoterapię o szerokim spektrum działania.

Jeżeli odmrożenia są na tyle duże, że należy włączyć leczenie chirurgiczne, wykonuje się zabieg usunięcia martwych tkanek. Nie jest on wykonywany od razu po stwierdzeniu głębokich odmrożeń, lecz dopiero po upływie 3-4 tygodni od wystąpienia urazu. Pilny zabieg chirurgiczny konieczny jest jedynie w momencie, gdy pojawi się zgorzel wilgotna.

Uwaga! Powyższy artykuł nie stanowi porady lekarskiej. Jeśli masz problemy ze zdrowiem, skonsultuj się z lekarzem.