Zmęczenie to jeden z najczęstszych objawów raka. Pojawia się zwykle między drugim a trzecim stadium

Kiedy to nie jest już tylko "zwykłe" zmęczenie?

Zmęczenie, które pojawia się w przebiegu choroby nowotworowej, ma zupełnie inny charakter niż to, które znamy z codziennego życia. Pacjenci opisują je jako głębokie, obezwładniające i niewspółmierne do wysiłku. Nie ustępuje po odpoczynku, a z czasem zaczyna odbierać zdolność do normalnego funkcjonowania. To efekt tego, że organizm jest stale obciążony procesem chorobowym, który zmienia sposób wykorzystywania energii.

Specjaliści podkreślają, że zmęczenie może pojawić się nawet we wczesnej fazie nowotworu, ale u wielu osób najsilniej odczuwane jest wtedy, gdy guz zaczyna intensywniej wpływać na metabolizm — często między drugim a trzecim stadium raka. 

„Mamy cztery stadia nowotworu. W pierwszym choroba nie rozprzestrzeniła się jeszcze do okolicznych węzłów chłonnych i najczęściej nie wywiera ogólnoustrojowego wpływu (nie ma utraty wagi, anemii itp.) — to stadium bezobjawowe. Stadium czwarte jest tego przeciwstawieniem — to etap pełnoobjawowy, a nowotwór zajmuje wtedy już cały organizm (w pojęciu medycznym), tzn. obecne są przerzuty. W przypadku przewlekłego zmęczenia poruszamy się gdzieś między drugim a trzecim stadium" – mówi dr hab. n. med. Stanisław Hać w rozmowie z Medonetem.

Przeczytaj też: Mało znane objawy raka trzustki. Mogą pojawić się nawet rok przed diagnozą

Dlaczego rak wywołuje tak silne wyczerpanie?

Przewlekłe zmęczenie ma wieloczynnikowe podłoże. Sam guz wpływa na metabolizm, zaburzając sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię. Procesowi temu towarzyszy przewlekły stan zapalny, który dodatkowo obciąża organizm. Często obserwuje się także niedokrwistość — obniżony poziom hemoglobiny sprawia, że tkanki są niedotlenione, przez co pacjent może czuć skrajne zmęczenie nawet po niewielkim wysiłku.

Wyczerpanie nasilają również:

• utrata apetytu, 
• spadek masy ciała, 
• zaburzenia hormonalne,
• kacheksja, czyli wyniszczenie nowotworowe. 

U wielu chorych zmęczenie pogłębia samo leczenie — chemioterapia, radioterapia czy immunoterapia często mocno wpływają na gospodarkę energetyczną organizmu.

Przeczytaj też: Wyczerpanie psychiczne może mieć wiele twarzy. Psycholog wskazuje 6 typowych objawów

Nie należy lekceważyć tego problemu

Dr hab. n. med. Stanisław Hać zwraca uwagę, że przewlekłe zmęczenie jest jednym z objawów najczęściej bagatelizowanych przez pacjentów. Ostrzega: 

„To prosta droga w przepaść do bardzo, bardzo zaawansowanego raka”. 

Te słowa jasno pokazują, jak poważny może być to sygnał — wielu chorych trafia do lekarza dopiero wtedy, gdy od miesięcy funkcjonuje na granicy wydolności.

Szczególnie niepokojące jest zmęczenie, które pojawia się nagle, trwa ponad kilka tygodni, stopniowo się nasila i łączy z innymi objawami, takimi jak utrata masy ciała, nocne poty, ból, przewlekły kaszel czy powiększone węzły chłonne.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Przewlekłe, niewyjaśnione zmęczenie zawsze wymaga konsultacji. Lekarz pierwszego kontaktu może zlecić podstawowe badania — morfologię, ferrytynę, CRP, TSH czy próby wątrobowe — które często wskazują kierunek dalszej diagnostyki. Jeśli objawy utrzymują się lub nasilają, konieczne są badania obrazowe lub konsultacja onkologiczna.

Zmęczenie nie musi oznaczać raka, ale w wielu przypadkach bywa jednym z jego pierwszych i najważniejszych sygnałów. Reagowanie na nie może znacząco przyspieszyć diagnozę, a tym samym poprawić efekty leczenia.

Źródła: https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/side-effects/fatigue-weakness-sleep.html, medonet.pl,