Czarna mapa smogu. Te dwa województwa mają najgorsze powietrze
Smog wrócił wraz z sezonem grzewczym, a najnowsze komunikaty wskazują na bardzo złą jakość powietrza w wielu regionach kraju. Według serwisów monitorujących oraz raportów cytowanych przez media szczególnie narażeni są mieszkańcy dwóch województw. Dlaczego właśnie tam sytuacja jest najgorsza — i co oznacza to dla zdrowia?
W tych 2 województwach jest najgorzej
Zimowe miesiące tradycyjnie przynoszą w Polsce gwałtowny wzrost stężeń pyłów zawieszonych. Głównym źródłem jest tzw. niska emisja, czyli ogrzewanie domów paliwami stałymi. Niekorzystne warunki atmosferyczne — brak wiatru, inwersje temperatury — sprzyjają kumulacji zanieczyszczeń w dolnych warstwach atmosfery.
W ostatnich dniach stężenia PM2,5 i PM10 wielokrotnie przekraczały normy. Najgorszą jakość powietrza odnotowano w:
Małopolsce — Kraków, Skawina, Nowy Targ, Zakopane,
Śląsku — Katowice, Rybnik, Żory i inne miasta aglomeracji.
To regiony o gęstej zabudowie, dużej liczbie domów ogrzewanych węglem oraz ukształtowaniu terenu sprzyjającym zastojom powietrza (m.in. kotliny).
Smog - skutki zdrowotne
Smog nie jest jedynie sezonową uciążliwością — to udokumentowane zagrożenie zdrowotne. WHO uznaje zanieczyszczenia powietrza za jeden z głównych czynników ryzyka przedwczesnej śmierci w Europie.
Skutki zdrowotne ekspozycji na wysokie stężenia pyłów to m.in.:
– wzrost ryzyka zawału serca i udaru — nawet o 10–15 proc. podczas epizodów smogowych,
– częstsze zaostrzenia astmy i POChP,
– wzrost liczby infekcji dróg oddechowych u dzieci,
– pogorszenie pracy układu krążenia i funkcji poznawczych u seniorów,
– przewlekłe zapalenie i uszkodzenia nabłonka dróg oddechowych.
Dane monitoringu wskazują, że normy PM10 były przekroczone kilkukrotnie, a PM2,5 — nawet pięciokrotnie. Pyły PM2,5 są szczególnie niebezpieczne, ponieważ przenikają głęboko do pęcherzyków płucnych i dalej do krwiobiegu.
Co można zrobić?
Choć przyczyny smogu są systemowe, każdy może ograniczyć swoje narażenie:
– monitorować jakość powietrza (GIOŚ, Airly, Kanarek),
– unikać aktywności na zewnątrz przy komunikatach „złe” i „bardzo złe”,
– stosować maski antysmogowe z filtrem FFP2/FFP3,
– wietrzyć mieszkanie tylko wtedy, gdy stężenia pyłów są niskie,
– używać oczyszczaczy powietrza z filtrami HEPA,
– dbać o nawilżenie błon śluzowych i odpowiednie nawodnienie.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Konsultacji wymagają sytuacje, gdy pojawia się:
– duszność, świszczący oddech lub ból w klatce piersiowej,
– nagłe pogorszenie astmy lub przewlekłych chorób płuc,
– kaszel u dziecka utrzymujący się dłużej niż kilka dni lub połączony z gorączką,
– u seniorów — spadek tolerancji wysiłku, kołatanie serca.
Smog nie jest jedynie zimową niedogodnością, lecz realnym zagrożeniem zdrowia publicznego. Alarmy smogowe w Małopolsce i na Śląsku pokazują, że walka o czyste powietrze pozostaje jednym z najpilniejszych wyzwań, wymagając działań zarówno społecznych, jak i systemowych.
Źródło: Pacjenci.pl
