Pasożyt wywołujący toksoplazmozę jest groźniejszy niż sądzono. Prowadzi do uszkodzenia mózgu
Toksoplazmoza przez lata była kojarzona głównie z zagrożeniem dla kobiet w ciąży i ryzykiem uszkodzenia płodu. Najnowsze badania pokazują jednak, że nasza wiedza o tym zakażeniu była niepełna. Naukowcy odkryli, że pasożyt odpowiedzialny za chorobę może być aktywny także w mózgu dorosłych osób i prowadzić do zmian, które wcześniej pozostawały niezauważone. To odkrycie zmienia sposób myślenia o toksoplazmozie i jej leczeniu.
- Pasożyt, o którego istnieniu większość z nas nie wie
- Pasożyt może umiejscowić się w mózgu
- Cysta to aktywne centrum, a nie schronienie
- Nowe odkrycia to przełom
Pasożyt, o którego istnieniu większość z nas nie wie
Toxoplasma gondii to pasożyt wywołujący toksoplazmozę. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa zawierającego cysty pasożyta albo przez kontakt z odchodami kotów, na przykład podczas sprzątania kuwety czy pracy w ogrodzie. Zakażenie może nastąpić także przez żywność lub wodę zanieczyszczoną pasożytem.
Szacuje się, że ponad jedna trzecia ludzi na świecie miała kontakt z Toxoplasma gondii. U większości osób zakażenie przebiega bezobjawowo lub daje objawy przypominające łagodną infekcję, dlatego wiele osób nie wie, że kiedykolwiek było zakażonych. Największe zagrożenie dotyczy kobiet w ciąży oraz osób z obniżoną odpornością, u których choroba może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych lub narządowych.
Pasożyt może umiejscowić się w mózgu
Po zakażeniu pasożyt potrafi tworzyć cysty w różnych tkankach organizmu, między innymi w mózgu, mięśniach i sercu. Przez lata uważano, że w tej formie pozostaje praktycznie nieaktywny i może trwać w organizmie przez całe życie bez większego wpływu na zdrowie.
Nowe badania podważają to założenie. Naukowcy z University of California w Riverside wykazali, że nawet w przewlekłej fazie zakażenia w cystach zachodzą procesy biologiczne, które mogą prowadzić do niskopoziomowej reaktywacji pasożyta w mózgu. Przełomem było zastosowanie sekwencjonowania RNA na poziomie pojedynczych komórek, co pozwoliło dokładniej zajrzeć w to, co dzieje się wewnątrz cyst.
Cysta to aktywne centrum, a nie schronienie
Badacze odkryli, że pojedyncza cysta może zawierać kilka różnych podtypów pasożyta, rozwijających się w odmiennym tempie i pełniących różne funkcje. U myszy laboratoryjnych zaobserwowano nawet do pięciu odrębnych form Toxoplasma gondii współistniejących w jednym miejscu.
„Odkryliśmy, że cysta nie jest jedynie cichą kryjówką – to aktywne centrum, w którym współistnieją różne typy pasożyta, nastawione na przetrwanie, rozprzestrzenianie się lub reaktywację” – mówi Emma Wilson z University of California w Riverside. „Nasza praca zmienia sposób, w jaki myślimy o cystach Toxoplasma. Przestawia je w roli centralnego punktu kontroli cyklu życiowego pasożyta”.
Nowe odkrycia to przełom
Toksoplazmoza u dorosłych może wiązać się nie tylko z objawami grypopodobnymi, ale także z zaburzeniami neurologicznymi i psychiatrycznymi, zwłaszcza u osób z osłabioną odpornością. Leczenie choroby jest trudne, ponieważ dostępne leki działają głównie na aktywną postać pasożyta, a nie na formy obecne w cystach.
„Jeśli chcemy naprawdę leczyć toksoplazmozę, to właśnie na cystach powinniśmy się skupić” – podkreśla Wilson. „Dzięki identyfikacji różnych podtypów pasożyta wewnątrz cyst nasze badanie wskazuje, które z nich najprawdopodobniej się reaktywują i powodują uszkodzenia. To pomaga wyjaśnić, dlaczego dotychczasowe próby opracowania leków często kończyły się trudnościami” – tłumaczy.
Źródła: https://news.ucr.edu/articles/2026/01/27/scientists-find-hidden-diversity-inside-common-brain-parasite
https://www.sciencealert.com/a-parasite-lurking-in-the-brains-of-millions-is-far-more-active-than-we-thought
