Wystarczy jeden krok i zero podatku od emerytury. Niestety, nie wszyscy na tym zyskają
Coraz więcej emerytów i rencistów słyszy, że mogą mieć „emeryturę bez podatku”. Chodzi o wniosek EPD-21 do ZUS, dzięki któremu z bieżących wypłat nie są potrącane zaliczki na PIT – do kwoty wolnej 30 000 zł rocznie. Brzmi świetnie, ale w pewnych sytuacjach może skończyć się dotkliwą dopłatą podatku.
Emerytura i renta bez podatku – o co chodzi z wnioskiem EPD-21?
Standardowo ZUS traktuje emeryturę i rentę jak każdy inny dochód – co miesiąc potrąca zaliczkę na podatek dochodowy i odprowadza ją do urzędu skarbowego. Kwota wolna od podatku wynosi obecnie 30 000 zł rocznie, ale system zaliczek nie zawsze idealnie „zgrywa się” z tym limitem.
Formularz EPD-21 to oficjalny wniosek (i jednocześnie formularz do jego wycofania), w którym emeryt lub rencista prosi ZUS o niepobieranie zaliczek na PIT od dochodu do 30 000 zł rocznie. Dotyczy to nie tylko samej emerytury czy renty, ale także trzynastej i czternastej emerytury.
Po złożeniu EPD-21 na konto trafia wyższa kwota „na rękę”, bo świadczenia nie są pomniejszane o podatek – aż do momentu, gdy suma dochodów wypłacanych przez ZUS w danym roku przekroczy 30 000 zł. Od miesiąca, w którym limit zostanie przekroczony, ZUS znów zaczyna pobierać zaliczki (co do zasady 12 proc.).
Ważne: raz złożony wniosek działa również w kolejnych latach, dopóki nie wycofasz go w ZUS.
Kiedy emerytura bez podatku naprawdę się opłaca?
Zgodnie z przepisami i oficjalnymi komunikatami ZUS, EPD-21 ma sens przede wszystkim wtedy, gdy całoroczny dochód emeryta lub rencisty nie przekroczy 30 000 zł.
Dla kogo to zwykle dobry wybór?
- dla osób z niską emeryturą lub rentą, których suma świadczeń z ZUS (wraz z 13. i 14.) w skali roku mieści się w 30 000 zł,
- dla tych, którzy nie mają innych dochodów: nie dorabiają na umowach, nie mają dodatkowej emerytury, renty z KRUS czy przychodów z najmu.
W takiej sytuacji brak zaliczek oznacza po prostu, że nie płacisz podatku w ogóle, bo i tak mieścisz się w kwocie wolnej. W rozliczeniu rocznym nie pojawi się dopłata.
Kiedy wniosek może zaszkodzić?
- gdy masz kilka źródeł dochodu (np. emerytura z ZUS + dodatek z innej instytucji + praca lub zlecenie),
- gdy Twoja emerytura lub renta jest na tyle wysoka, że wraz z dodatkowymi świadczeniami raczej przekroczysz 30 000 zł rocznie,
- gdy nie chcesz ryzykować, że w kwietniu przy rozliczeniu PIT pojawi się wysoka niedopłata – bo przez cały rok nie były potrącane zaliczki.
W praktyce media i eksperci wskazują, że dla wielu osób z dochodem powyżej kwoty wolnej EPD-21 nie jest „prezentem”, a jedynie przesunięciem płatności podatku na później – z ryzykiem, że trzeba będzie dopłacić jednorazowo sporo pieniędzy.
Co zrobić w praktyce i kiedy skonsultować się z doradcą lub ZUS?
Zanim zdecydujesz się na wniosek EPD-21, dobrze jest zrobić prostą kalkulację:
- zsumuj emeryturę/rentę brutto × 12 miesięcy,
- dodaj przewidywaną 13. i 14. emeryturę,
- dolicz inne dochody (praca, zlecenia, najem, druga emerytura/renta).
Jeśli suma wyraźnie nie przekracza 30 000 zł, a ZUS jest jedynym źródłem dochodu – złożenie EPD-21 może być dla Ciebie korzystne.
Jeżeli jesteś blisko progu lub masz więcej niż jedno źródło dochodu, rozważ pozostawienie poboru zaliczek bez zmian. Pamiętaj, że EPD-21 możesz także wycofać, składając ten sam formularz z odpowiednią częścią wypełnioną jako rezygnacja z wniosku.
Jak złożyć EPD-21?
online przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE/eZUS),
osobiście w placówce ZUS,
listownie lub przez pełnomocnika.
