Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
pixabay.com
Autor Agata Wiencierz16.11.2020

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest przewlekłą chorobą tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym atakującą najczęściej osoby młode – między 16. a 30. rokiem życia. Na jej wystąpienie bardziej narażeni są mężczyźni. Sprawdź, jakie są objawy choroby i jak wygląda jej leczenie.

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa – co to jest?

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest przewlekłą chorobą tkanki łącznej o podłożu autoimmunologicznym. Choroba ta przebiega z okresami zaostrzenia i remisji, rozpoczyna się zwykle między 16. a 30. rokiem życia. Schorzenie to występuje ok. 3 razy częściej u mężczyzn niż u kobiet, u mężczyzn ma też cięższy przebieg.

Objawy zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Objawy zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa pojawiają się stopniowo. Do początkowych symptomów należą przewlekły tępy ból w okolicy lędźwiowej oraz pośladków połączony z zesztywnieniem dolnej części pleców. Ból i sztywność często wybudzają chorych ze snu we wczesnych godzinach porannych oraz nie mijają w trakcie spoczynku, a wraz z „rozruszaniem”, to znaczy pod wpływem aktywności fizycznej i ćwiczeń. Wraz z postępem choroby zwiększa się sztywność kręgosłupa, powodując utratę mobilności. Objawy zaczynają obejmować także wyższe partie kręgosłupa – zajęcie kręgosłupa piersiowego powoduje trudności w nabieraniu powietrza (zmniejszenie rozszerzalności klatki piersiowej), a zajęcie kręgosłupa szyjnego objawia się trudnościami w obracaniu głowy do tyłu. Może występować ból klatki piersiowej przy kichaniu bądź kaszleniu. Ze względu na obecność przewlekłego stanu zapalnego w organizmie, chorzy skarżą się na zmęczenie i problemy ze snem. Możliwe jest puchnięcie stawów kończyn dolnych, np. kolan czy kostek (postać obwodowa zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa).

W zaawansowanym stadium choroby dochodzi do całkowitej utraty ruchomości kręgosłupa, prowadzącego do ciężkiej niepełnosprawności. Sylwetka chorego w zaawansowanej postaci zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa jest pochylona do przodu, a pozostałe stawy mogą być zniekształcone i przykurczone.

Kręgosłup chorego na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest wrażliwy na podwichnięcia i złamania kręgów, co wynika z utraty elastyczności.

Rozpoznanie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest diagnozowane na podstawie występowania jednego lub kilku objawów choroby oraz obrazu radiologicznego. W badaniu radiologicznym chorych stwierdza się obustronne zmiany zapalne w stawach krzyżowo-biodrowych. Jeżeli stwierdzono zmiany w badaniu RTG, chorobę potwierdza występowanie jednego z trzech objawów:

  • bólu w okolicy krzyżowo-lędźwiowej utrzymującego się dłużej niż 3 miesiące i zmniejszającego się po ćwiczeniach, natomiast nieustępującego w spoczynku;
  • ograniczenia ruchomości w odcinku lędźwiowym kręgosłupa;
  • zmniejszenia ruchomości klatki piersiowej.

Leczenie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Chorzy na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa muszą pozostawać pod stałą opieką reumatologa. Im szybciej wprowadzone zostanie leczenie, tym większa szansa na uniknięcie poważnych deformacji kręgosłupa i niepełnosprawności. Terapia polega na połączeniu leczenia farmakologicznego i rehabilitacji.

W farmakoterapii stosowane są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), leki biologiczne, inne leki przeciwbólowe (paracetamol, opioidy), miejscowe steroidy i leki cytostatyczne. NLPZ mają za zadanie zmiejszać ból i sztywność kręgosłupa, muszą być jednak stosowane w regularnych odstępach i w dawce konsultowanej z lekarzem. Gdy NLPZ nie działają, stosowane są inne leki przeciwbólowe, np. paracetamol czy opioidy, gdy ból jest bardzo silny. Stosunkowo nową grupą leków są leki biologiczne, np. adalimumab, mające dużą skuteczność w łagodzeniu bólu. U chorych z zesztywniającym zapaleniem stawów istotne jest przeciwdziałanie osteoporozie, która występuje szybciej w przebiegu tej choroby - w tym celu najczęściej stosowane są bifosfoniany. Jeśli zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa przechodzi w formę ogólnoustrojową, do leczenia wprowadzane są leki cytostatyczne, np. metotreksat lub sulfasalazyna. Dostawowo mogą być stosowane steroidy, wstrzykiwane w miejsce występowania stanu zapalnego.

Jeżeli ból i zesztywnienie stawów występują pomimo leczenia zachowawczego, możliwe jest przeprowadzenie operacji. W takich wypadkach stosuje się endoprotezy lub wykonywane są operacje poprawiające oś kręgosłupa.

Aktywne uczestniczenie w leczeniu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Oprócz farmakoterapii w łagodzeniu przebiegu choroby ważne jest zaangażowanie pacjenta. Chorzy powinni wykonywać codzienne ćwiczenia zwiększające sprawność i poprawiające postawę ciała – zestawy ćwiczeń powinien dobrać doświadczony rehabilitant. Sportem zalecanym w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa jest pływanie.

Chorzy powinni aktywnie zapobiegać deformacjom kręgosłupa poprzez: spanie na średnio twardym materacu z małą poduszką pod głową, podkładanie poduszki pod kręgosłup lędźwiowy w trakcie siedzenia, nienoszenie ciężkich przedmiotów i stosowanie prawidłowych technik podnoszenia, wybieranie butów na płaskim obcasie. Chorzy powinni unikać upadków i urazów, np. zrezygnować z uprawiania sportów kontaktowych.

Choroby innych narządów w przebiegu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa może zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia innych chorób. Około 1/3 chorych doświadcza zapalenia błony naczyniowej oka, wymagającego pilnej konsultacji z okulistą (nieleczone może prowadzić do utraty wzroku). Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa przyspiesza wystąpienie miażdżycy, ze względu na aktywację procesów zapalnych w organizmie. Stosowanie NLPZ może powodować występowanie choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, ze względu na duże dawki leków potrzebne do opanowania bólu i sztywności. Dodatkowo na uszkodzenie podatne są nerki.

Rokowanie w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa

Obecnie nie jest możliwe całkowite wyleczenie zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, jednak możliwe jest przedłużanie okresów remisji choroby oraz ograniczenie jej skutków. Ważna jest stała opieka reumatologiczna oraz kontrola stanu zdrowia chorych.

Następny artykuł