ZUS na nowo przeliczy emerytury. Te roczniki zyskają duży zastrzyk comiesięcznej gotówki
Wiele osób pobierających świadczenia emerytalne zakłada, że raz ustalona kwota nie podlega już zmianom. Tymczasem obowiązujące przepisy oraz najnowsze orzecznictwo otwierają drogę do weryfikacji wysokości otrzymywanych wypłat. Wprowadzone korekty systemowe oraz możliwość uwzględnienia nowych dokumentów mogą sprawić, że miesięczny budżet seniora realnie wzrośnie, korygując dotychczasowe błędy lub uwzględniając dodatkowy staż pracy.
W jakich sytuacjach ZUS może dokonać ponownego przeliczenia emerytury?
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza ponowne przeliczenie świadczeń, co dla wybranych roczników oznacza szansę na dodatkowe środki finansowe wypłacane każdego miesiąca. Choć powszechnie uważa się decyzje emerytalne za ostateczne, w rzeczywistości kwota świadczenia może wzrosnąć o kilkaset złotych, a sama operacja jest czymś więcej niż tylko niewielką korektą.
Na największe korzyści mogą liczyć osoby, które po przejściu na emeryturę nie zaprzestały aktywności zawodowej. Inną grupę stanowią seniorzy, którzy po latach odnaleźli świadectwa pracy mogące podnieść świadczenie o kilkaset złotych, oraz osoby przechodzące na emeryturę po osiągnięciu ustawowego wieku, które wcześniej korzystały z emerytur wcześniejszych. Należy pamiętać, że nawet jeden miesiąc różnicy w dacie zakończenia pracy mógł w przeszłości negatywnie wpłynąć na wysokość wypłat.
Każda z tych okoliczności jest dla organu rentowego podstawą do wykonania nowych obliczeń, w których uwzględnia się pełny, zgromadzony kapitał. W przypadku tzw. emerytur czerwcowych ustawa przewiduje automatyczne działanie urzędu, co eliminuje konieczność dopełniania dodatkowych formalności przez ubezpieczonego. W wielu pozostałych sytuacjach inicjatywa leży jednak po stronie seniora.
Jak ZUS wylicza emeryturę i jaki wpływ ma waloryzacja składek?
Proces wyliczania emerytury opiera się na zsumowaniu wszystkich składek, które ubezpieczony zgromadził na swoim koncie. Pod uwagę brane są zarówno środki odłożone przed przejściem na pierwszą emeryturę, jak i te, które wpłynęły w trakcie późniejszej pracy, gdy konto wciąż było zasilane nowymi składkami.
Zgromadzony kapitał poddawany jest waloryzacji, która dostosowuje jego wartość do aktualnej sytuacji gospodarczej. ZUS uwzględnia przy tym inflację oraz wzrost płac, a następnie dzieli uzyskaną kwotę przez statystyczny wskaźnik dalszego trwania życia. Błędy w tym mechanizmie powodowały w przeszłości zaniżenie świadczeń o 200 do 300 złotych miesięcznie.
Wiek emeryta ma istotne znaczenie, ponieważ kapitał dzieli się przez mniejszą liczbę miesięcy u osób starszych. Mimo powszechnych obaw o ostateczność decyzji urzędu, ponowne przeliczenie jest finansowo opłacalne dla tysięcy osób, które otrzymywały niższe wypłaty przez błędy systemowe. Standardowy wiek emerytalny w Polsce wynosi obecnie 60 lat dla kobiet oraz 65 lat dla mężczyzn.
Które roczniki i emerytury zyskały na przeliczeniu, w tym 'czerwcowe emerytury'?
Weryfikacja świadczeń jest szczególnie istotna dla osób, które kończyły pracę tuż przed wprowadzeniem zmian w systemie emerytalnym i stanowi formę naprawienia błędów z przeszłości. Największe korzyści odnoszą konkretne grupy beneficjentów, dla których państwo, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przygotowało ustawę naprawczą.
Zmiany obejmują przede wszystkim osoby urodzone w latach 1949–1959 oraz te, które pobierały świadczenia przed 6 czerwca 2012 roku. Kluczową kwestią są tzw. emerytury czerwcowe, przy których ZUS stosował mniej korzystną waloryzację roczną zamiast kwartalnej. Zmiany te dotyczą głównie kobiet z roczników 1954–1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949–1952 oraz 1954.
W procesie ponownego wyliczania ZUS nie odlicza wypłaconych już wcześniej kwot i gwarantuje, że wysokość świadczenia nie spadnie, jeśli nowy wynik okazałby się mniej korzystny. Pierwsze podwyżki po automatycznym przeliczeniu mają trafić do uprawnionych w lipcu 2025 roku, natomiast wyrównania zostaną wypłacone do końca marca 2026 roku.
Jakie są potencjalne zyski z przeliczenia emerytury i jak złożyć wniosek?
Warto sprawdzić możliwość przeliczenia świadczenia, gdyż potencjalne zyski mogą wynosić od 200 do nawet 500 złotych miesięcznie. Nowe poprawki w systemie dają wybranym rocznikom szansę na znaczące podwyżki. Należy jednak odróżnić sytuacje, w których urząd działa z własnej inicjatywy, od tych wymagających złożenia wniosku.
Średni wzrost emerytury po weryfikacji oscyluje w granicach 160–230 zł, choć zdarzają się przypadki znacznie wyższych kwot, a kontynuowanie pracy po przejściu na emeryturę sprzyja takim podwyżkom. Szacuje się, że z tej procedury skorzysta od 95 do 103 tysięcy osób, a dodatkowe środki mogą pomóc w pokryciu kosztów leków czy opłat za ogrzewanie.
W przypadkach niewymagających automatycznego działania ZUS, konieczne jest złożenie formularza ZUS-ER-WPS. Dokument ten można przekazać osobiście w oddziale, wysłać listownie lub złożyć przez internet za pomocą platformy PUE ZUS. W określonych sytuacjach, jak np. osiągnięcie wieku emerytalnego podczas pobierania wcześniejszego świadczenia, urząd dokonuje zmian automatycznie, dążąc do zapewnienia beneficjentom należnej sprawiedliwości.
