L4 przez falę upałów? Wyjaśniamy, kto może je dostać

Kody chorobowe a wysokie temperatury

Z medycznego i prawnego punktu widzenia sam upał nie figuruje w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-10) jako jednostka uprawniająca do zwolnienia. Nie można przyjść do gabinetu i stwierdzić: "jest mi gorąco, proszę o L4". Należy jednak pamiętać, że lekarz nie ocenia warunków pogodowych, lecz faktyczny stan twojego zdrowia.

Wysokie temperatury to potężny stresor. Jeśli upał doprowadza do ostrego pogorszenia twojego samopoczucia, stajesz się pacjentem wymagającym natychmiastowego leczenia i odpoczynku. W takich sytuacjach lekarz diagnozuje konkretne zaburzenie, korzystając z kodów z grupy T67 (Efekty działania promieniowania cieplnego i słonecznego) lub kodów odpowiadających zaostrzeniu się twoich chorób podstawowych.

Kto ma największe szanse na zwolnienie?

Dla osób w pełni zdrowych adaptacja do upału polega głównie na intensywniejszym poceniu się i rozszerzeniu naczyń krwionośnych. Sytuacja wygląda dramatycznie inaczej u pacjentów z obciążeniami. Lekarz bez wahania wystawi e-ZLA, jeśli upał zaostrzy objawy w przebiegu:

• Chorób układu krążenia: 

Należą do nich nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca czy zaburzenia rytmu. W upale naczynia krwionośne się rozszerzają, co może prowadzić do niebezpiecznych dla życia skoków ciśnienia i obciąża serce, które musi pompować krew znacznie szybciej.

• Cukrzycy: 

Ekstremalne temperatury zaburzają wchłanianie insuliny (zarówno z pomp, jak i penów) i drastycznie przyspieszają odwodnienie, co grozi hiperglikemią i kwasicą ketonową.

• Chorób układu oddechowego: 

U pacjentów z astmą i POChP gorące, niezwykle gęste i często zanieczyszczone (smog letni, wysokie stężenie ozonu) powietrze silnie drażni drogi oddechowe, stając się bezpośrednim wyzwalaczem silnych duszności.

• Zaburzeń tarczycy: 

Nadczynność tarczycy w połączeniu z falą gorąca drastycznie przyspiesza i tak już wysoki metabolizm, co u pacjentów powoduje tachykardię, niepokój i skrajne wyczerpanie organizmu.

Ostre stany zagrażające życiu: nie czekaj na L4, wezwij pomoc

Nawet młody i dotychczas w pełni zdrowy organizm może kapitulować, gdy jego wewnętrzna termoregulacja przestaje działać. Długa praca w dusznych biurach, halach produkcyjnych bez klimatyzacji lub w pełnym słońcu często prowadzi do ostrego wyczerpania cieplnego.

Błyskawiczny test napięcia skóry (Turgor): Chcesz szybko sprawdzić, czy z powodu upału nie jesteś już niebezpiecznie odwodniony? Uszczypnij skórę na grzbiecie dłoni i natychmiast puść. Jeśli fałd skórny nie wraca błyskawicznie na swoje miejsce, lecz tworzy "namiot", twój organizm wysyła sygnał SOS. To alarm medyczny, przed którym często nie uratuje cię już zwykła szklanka wody – w takim stanie możesz wymagać dożylnego podania płynów na SOR.

Zwolnienie lekarskie w trybie nagłym jest bezwzględnie konieczne, gdy po ekspozycji na upał wystąpią objawy zwiastujące udar cieplny lub skrajne odwodnienie. Należą do nich:

• Mocno pulsujący ból głowy, mroczki przed oczami i silne zawroty głowy.
   
• Nagłe nudności, wymioty oraz biegunka potęgująca utratę elektrolitów.
   
• Gorąca, bardzo czerwona, ale całkowicie sucha skóra (brak potu to krytyczny znak całkowitego załamania ośrodka termoregulacji w mózgu).
   
• Płytki, przyspieszony oddech i nitkowate tętno.
   
• Bolesne skurcze mięśni (najczęściej brzucha i nóg), omdlenia i stany splątania.

Bibliografia:

• Gauer, R., Meyers, B. K. (2019). Heat-Related Illnesses. „American Family Physician”, 99(8), 482-489. Link
• Epstein, Y., Yanovich, R. (2019). Heatstroke. „New England Journal of Medicine”, 380(25), 2449-2459. Link
• Bouchama, A., Knochel, J. P. (2002). Heat Stroke. „New England Journal of Medicine”, 346(25), 1978-1988. Link