Czy można iść na zakupy będąc na L4? Jasne stanowisko ekspertów

Znaczenie kodu na zwolnieniu lekarskim

Każde elektroniczne zwolnienie lekarskie zawiera cyfrę, która określa swobodę poruszania się pacjenta. Kod „1” oznacza, że chory musi leżeć i powinien przebywać w miejscu wskazanym na dokumencie. Z kolei kod „2” informuje, że pacjent może “chodzić”. Jest to fundamentalna różnica, która determinuje, jakie aktywności poza domem zostaną uznane za dopuszczalne podczas ewentualnej kontroli.

Warto jednak pamiętać, że adnotacja „chory może chodzić” nie daje pełnej swobody w planowaniu czasu wolnego. Zapis ten ma na celu umożliwienie pacjentowi wykonywania czynności niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych lub poruszania się w celu odbycia leczenia. Wyjście do sklepu przy kodzie „2” jest znacznie łatwiejsze do uzasadnienia, ale nawet przy kodzie „1” istnieją sytuacje, w których opuszczenie mieszkania jest dopuszczalne.

Wyjście do sklepu a rekonwalescencja

Podstawową zasadą na zwolnieniu lekarskim jest zakaz podejmowania jakichkolwiek działań, które mogłyby opóźnić proces powrotu do zdrowia. Jeśli lekarz zalecił odpoczynek, a pacjent zostaje przyłapany na dźwiganiu ciężkich siatek z zakupami budowlanymi lub wielogodzinnym spacerze po galerii handlowej, ryzykuje utratę świadczeń. Wyjście na zakupy powinno być krótkotrwałe i ograniczone do niezbędnego minimum.

Eksperci podkreślają, że zachowanie pracownika musi być spójne z rodzajem schorzenia. Osoba ze złamaną ręką może mieć większą swobodę w poruszaniu się niż pacjent z ciężką grypą i wysoką gorączką. Każda aktywność wykraczająca poza „zwykłe czynności życiowe” może zostać uznana za wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego przeznaczeniem, co jest najczęstszą przyczyną problemów podczas kontroli.

Zakupy jako konieczność życiowa

ZUS oraz sądy pracy uznają, że chory ma prawo wyjść z domu w celu dokonania najniezbędniejszych zakupów, takich jak żywność czy leki, jeśli mieszka sam i nie ma nikogo, kto mógłby mu w tym pomóc. Jest to uznawane za czynność incydentalną i wymuszoną przez okoliczności. W takim przypadku, nawet jeśli kontroler nie zastanie nas w domu, wystarczy wyjaśnienie, że udaliśmy się do najbliższego sklepu spożywczego lub apteki.

Sytuacja komplikuje się, gdy chory ma domowników, którzy mogliby zrobić zakupy za niego. Choć przepisy nie nakazują wprost wykorzystywania rodziny do tych zadań, podczas kontroli może pojawić się pytanie, czy wyjście do sklepu było rzeczywiście niezbędne. Aby uniknąć stresu, warto zachować paragon z godziny, w której opuściliśmy dom – może on posłużyć jako dowód, że byliśmy w aptece lub sklepie w pobliżu miejsca zamieszkania.

Konsekwencje niewłaściwego korzystania z L4

Nadużywanie zwolnienia lekarskiego, w tym traktowanie go jako czasu na remonty, duże zakupy czy inne aktywności niezwiązane z leczeniem, niesie ze sobą poważne konsekwencje. Jeśli ZUS uzna, że pacjent wykorzystuje L4 niezgodnie z celem, może wstrzymać wypłatę zasiłku chorobowego lub zażądać zwrotu już wypłaconych pieniędzy. Dla pracownika może to również oznaczać kłopoty w firmie, włącznie z dyscyplinarnym rozwiązaniem umowy o pracę.

Należy również pamiętać, że zgoda lekarza na „chodzenie” nie oznacza możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Jak wskazują specjaliści z Polskiego Centrum Kadrowo-Płacowego: „Wskazanie w zwolnieniu lekarskim, iż chory może chodzić nie oznacza, iż pracownik może świadczyć pracę”. Każda forma aktywności zawodowej podczas L4, nawet zdalna i wykonywana „przy okazji” zakupów czy innych wyjść, jest surowo zabroniona i prowadzi do natychmiastowej utraty prawa do zasiłku.

Źródła:
L4, zakupy i polecenia służbowe. Co można, a czego nie na zwolnieniu? - Fakt.pl
Czy na L4 można iść na zakupy? Typy zwolnienia - Blendman.pl
Czy na L4 można iść do sklepu? Kiedy można wyjść z domu? - PIT.pl
Wskazanie "chory może chodzić" a świadczenie pracy - PCKP