Wyszukaj w serwisie
choroby profilaktyka problemy cywilizacyjne zdrowie psychiczne żywienie zdaniem lekarza uroda i pielęgnacja
Pacjenci.pl > Żywienie > Czym jest dna moczanowa i jak jej zapobiegać? Lekarz odpowiada na najczęstsze pytania
Redakcja Pacjenci.pl
Redakcja Pacjenci.pl 21.02.2023 18:06

Czym jest dna moczanowa i jak jej zapobiegać? Lekarz odpowiada na najczęstsze pytania

dna-moczanowa
canva.com

Dna moczanowa jest chorobą zapalną, w której dochodzi do odkładania się kryształków moczanu sodu w stawach i narządach. Jej typowym objawem jest ból i obrzęk stawów. Jakie są przyczyny dny moczanowej? Jakie leki i produkty spożywcze mogą powodować zwiększenie stężenia kwasu moczowego w organizmie? Jakie są objawy dny moczanowej? Jak powinna wyglądać dieta przy dnie moczanowej? Co jeść, a czego unikać? Jak leczyć dnę moczanową? Na te i inne pytania odpowiada dr Agata Skwarek-Szewczyk, specjalista reumatolog i specjalista chorób wewnętrznych. 

Co to jest dna moczanowa?

Dna moczanowa to przewlekła choroba stawów wywołana krystalizacją i fagocytozą moczanu sodu. Jest to stan związany ze zwiększonym stężeniem kwasu moczowego w organizmie, co w konsekwencji prowadzi do odkładania się kryształków moczanu sodu w stawach i narządach. Groźnym poziomem stężenia kwasu moczowego, które prowadzi do odkładania się wspomnianych złogów, jest stężenie powyżej 7 mg/dl . Najczęściej na dnę moczanową chorują mężczyźni oraz kobiety po menopauzie.

Reumatoidalne zapalenie stawów - objawy, leczenie, czynniki ryzyka. Wywiad z ekspertem Ta choroba długo przebiega bezobjawowo - mówi Agata Skwarek-Szewczyk, specjalistka reumatologii

Jakie są przyczyny dny moczanowej?

Dna moczanowa jest chorobą wieloczynnikową. Istnieją czynniki genetyczne, na które nie mamy wpływu oraz czynniki egzogenne, związane z naszym stylem życia. Do czynników egzogennych zaliczamy m.in. nieprawidłową dietę, otyłość czy przyjmowanie niektórych leków. Należy wspomnieć również o pokarmach, które zwiększają stężenie kwasu moczowego w organizmie, a także o chorobach prowadzących do upośledzenia jego wydalania.

Jakie leki mogą powodować zwiększenie stężenia kwasu moczowego w organizmie?

Są to m.in. leki stosowane w nadciśnieniu tętniczym, takie jak diuretyki tiazydowe lub pętlowe. Pacjenci po przeszczepie narządów także przyjmują preparaty, które mogą zwiększać stężenie kwasu moczowego. Grupą szczególnie narażoną są także pacjenci z chorobą nowotworową. Sam nowotwór może również prowadzić do zwiększenia stężenia kwasu moczowego w organizmie.

Jakie produkty spożywcze zwiększają stężenie kwasu moczowego? Czego unikać w diecie przy dnie moczanowej?

Dawniej dna moczanowa nazywana była chorobą królów, ponieważ reprezentanci wyższych sfer mieli większy dostęp do tłustego jedzenia, szczególnie do mięs. Przez lata nic się nie zmieniło i wciąż dnę moczanowa powoduje głównie mięso, szczególnie czerwone, podroby, tatar oraz alkohol. Nawiązując do tego ostatniego, przede wszystkim powinniśmy unikać piwa i mocnych alkoholi. W diecie przy dnie moczanowej niewskazane są także zupy na wywarach mięsnych i owoce morza. Mamy też produkty o średniej zawartości kwasu moczowego, które także nie są pożądane. Należą do nich m.in. szpinak, szparagi, kalafior.

Co jeść przy dnie moczanowej?

Przy dnie moczanowej możemy spożywać produkty zbożowe, ryż, większość warzyw i owoców. Badania wykazały, że wiśnie mają właściwości obniżające stężenie kwasu moczowego w organizmie. Jeśli chodzi o źródła białka, powinny przeważać produkty pochodzenia roślinnego a nie zwierzęcego. Jeżeli chcemy spożywać mleko, wybieramy to nisko tłuszczowe. 

Jakie są objawy dny moczanowej? 

Typowym objawem dny moczanowej jest ból i obrzęk stawów. Najczęściej na początku dotyczy pierwszego stawu śródstopno – paliczkowego, czyli wielkiego palucha u stopy, czego objawami są: zaczerwienienie, zapalenie, bolesność, obrzęk, trudności w zginaniu. Jeżeli widzą Państwo u siebie takie objawy, trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Kryształki mogą się odkładać nie tylko w stawach palucha, ale także m.in. w stawach skokowych, kolanowych, rzadziej w stawach kończyn górnych. 

Jak złagodzić ból dny moczanowej? 

W pierwszej kolejności powinniśmy udać się do lekarza. W oczekiwaniu na wizytę możemy schłodzić bolący staw. Pamiętajmy, nie rozgrzewamy stawu tylko chłodzimy! Możemy przyjąć leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, ale mimo wszystko należy zgłosić się do specjalisty, który zaplanuje leczenie celowane. Mamy leki, które przerywają atak dny moczanowej oraz takie, których zadaniem jest obniżenie stężenia kwasu moczowego w surowicy.

Jak leczyć dnę moczanową? Czy dna moczanowa jest uleczalna? 

Dna moczanowa jest chorobą uleczalną. Ważne, abyśmy udali się do reumatologa bądź internisty, który przepisze nam na stałe leki obniżające stężenie kwasu moczowego. Należy także zastosować się do zaleceń dietetycznych. Jeżeli nastąpił pierwszy atak dny moczanowej i nie została zastosowana prawidłowa farmakoterapia, wówczas z dużym prawdopodobieństwem w ciągu pół roku może dojść do kolejnego napadu. Bez wdrożonego leczenia choroba postępuje, zajmuje kolejne stawy i może doprowadzić do niewydolności wielonarządowej.

Jak wykryć dnę moczanową? Jakie badania wykonać? 

Przede wszystkim obserwujemy objawy choroby. Jeżeli mamy zapalenie stawu, badamy stężenie kwasu moczowego w surowicy. Możemy również nakłuć taki staw pobierając płyn stawowy i następnie sprawdzić w nim obecność kryształków moczanu sodu. Metoda ta stanowi złoty standard w rozpoznaniu choroby. Możemy też wspomóc się badaniami obrazowym, takimi jak rentgen, USG czy tomografia komputerowa.

Czy istnieją skuteczne zioła na dnę moczanową?

Nie znam skutecznych ziół w przebiegu leczenia dny moczanowej. Jeżeli mamy się czymś wspomagać w terapii domowej, zadbajmy przede wszystkim o prawidłową dietę, zdrowy tryb życia, a przede wszystkim o redukcję masy ciała. Pamiętajmy, że pacjenci otyli mogą mieć podwyższone stężenie kwasu moczowego i większą skłonność do rozwoju dny moczanowej. Należy także leczyć choroby współistniejące i sprawdzić, czy nasze leki są dobrze dobrane i nie zwiększają stężenia kwasu moczowego. Unikajmy alkoholu i białka pochodzenia zwierzęcego. Jeśli zastosujemy się do powyższych zaleceń to myślę, że żadne zioła nie będą nam potrzebne.


Z Joanną Kamińską rozmawiała dr Agata Skwarek-Szewczyk, specjalista reumatolog i specjalista chorób wewnętrznych, absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Pełni funkcję starszego asystenta w Klinice Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii Centralnego Szpitala Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, a także przyjmuje pacjentów w Mokotowskim Centrum Osteoporozy w Warszawie. Specjalizację odbywała w Klinice Wczesnego Zapalenia Stawów Narodowego Instytutu Reumatologii i Geriatrii w Warszawie. Jest współautorem wielu publikacji w zakresie zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej. https://agataskwarek.pl/
 

Cukrzyca - objawy, przyczyny, leczenie. Ekspert tłumaczy
cukrzyca
Cukrzyca jest chorobą związaną ze zbyt wysokim poziomem cukru, czyli glukozy we krwi, spowodowanym nieprawidłowym wydzielaniem lub/i działaniem insuliny. Cukrzycę dzielimy na kilka typów, w zależności od mechanizmów powstawania choroby.Cukrzyca to pierwsza choroba niezakaźna, która została uznana przez ONZ za epidemię XXI wieku. Chorują zarówno dorośli, jak i dzieci. Jakie są objawy cukrzycy? Jak ją rozpoznać? Czym różni się cukrzyca typu 1 od cukrzycy typu 2? Kiedy cukrzyca jest wyleczalna? Jak wykryć cukrzycę? Jakie badania należy wykonać? Na te i inne pytania odpowiada dr n. med. Patrycja Wachowska-Kelly, specjalista chorób wewnętrznych i leczenia otyłości, diabetolog. Co to jest cukrzyca?
Czytaj dalej
Otyłość - przyczyny, leczenie, skutki. Ekspert tłumaczy
otyłość
Otyłość to poważna choroba cywilizacyjna, stanowiąca globalny problem zdrowotny XXI wieku! Kiedy mówimy o otyłości, a kiedy o nadwadze? Jakie są przyczyny otyłości? Do czego może doprowadzić otyłość? Jak wygląda leczenie i profilaktyka otyłości? Na te i inne pytania odpowiada dr n. med. Patrycja Wachowska-Kelly, specjalista chorób wewnętrznych i leczenia otyłości, diabetolog.Co to jest otyłość?Otyłość jest chorobą metaboliczną, związaną z nadmiernym gromadzeniem się energii. Energia, która nie jest zużyta w danym momencie, zostaje gromadzona w tkance tłuszczowej, która może odkładać się w każdym miejscu naszego ciała. Otyłość jest chorobą nie ustępującą, samoistnie, więc musimy zacząć ją leczyć, aby wrócić do prawidłowej masy ciała, czyli zdrowia. Jakie są przyczyny otyłości? Najczęściej przyczyną otyłości jest nadmierna podaż energii, czyli albo za dużo spożywamy, albo za mało jej zużywamy. Przyczyny mogą być też inne, m.in. choroby, bądź spożywane leki, które w konsekwencji zwiększają łaknienie.Jakie choroby może powodować otyłość?Sama otyłość już jest chorobą, natomiast najczęściej mówimy o chorobach metabolicznych, które współistnieją z otyłością. Należą do nich m.in. stan przedcukrzycowy, cukrzyca, nadciśnienie, dyslipidemia (podwyższony poziom cholesterolu) oraz powiększony obwód talii. Z otyłością powiązanych jest wiele innych chorób, które pozornie nie są z nią kojarzone, m.in. niepłodność, choroba zwyrodnieniowa stawów, a nawet nowotwory. Według badań ryzyko rozwoju nowotworów u osób otyłych może być nawet 5 do 10 razy wyższe niż u osób zdrowych, o prawidłowej masie ciała. U mężczyzn jest to nowotwór jelita grubego, prostaty czy płuc, a u kobiet nowotwór piersi; endometrium bądź wiele innych.Czym różni się nadwaga od otyłości?Nadwaga to krok przed otyłością. Zdefiniowana jest według pewnych klasyfikacji. Jedną z nich jest tzw. współczynnik BMI, czyli stosunek masy ciała do wzrostu. Masę ciała (w kilogramach) dzielimy przez wzrost (w metrach) podniesiony do kwadratu. Wynik BMI powyżej 25 oznacza \ nadwagę. Jeśli chodzi o otyłość, wyróżniamy trzy stopnie. BMI powyżej 40 oznacza otyłość 3 stopnia i jest to tak zwana skrajna otyłość, zagrażająca życiu. Inną klasyfikacją jest pomiar obwodu talii, podany w centymetrach. U kobiet prawidłowy obwód talii nie powinien przekraczać 80 centymetrów. Wymiary w przedziale 80 – 88 cm oznaczają nadwagę, a powyżej 88 cm wskazują na otyłość. U mężczyzn prawidłowy obwód talii nie powinien przekraczać 94 centymetrów. Wymiary w przedziale 94 – 102 cm oznaczają nadwagę, a powyżej 102 cm świadczą o otyłości. Jakie są rodzaje otyłości? Wyróżniamy otyłość typu jabłka (brzuszna) oraz otyłość typu gruszki (pośladkowo – udowa). Nie zawsze pomiar talii będzie więc odpowiednim miernikiem otyłości. Przy otyłości typu gruszki powinniśmy zmierzyć obwód bioder. Groźniejsza dla zdrowia jest otyłość brzuszna, ponieważ dochodzi wtedy do stłuszczenia narządów znajdujących się w jamie brzusznej, m.in. wątroby i trzustki.Jak leczyć otyłość?Otyłość leczymy kompleksowo. Najważniejsze jest to, aby rozpoznać, co było pierwszym czynnikiem sprzyjającym gromadzeniu się nadmiernej tkanki tłuszczowej i odnaleźć odpowiednią metodę terapii. Nie ma pojedynczego, dobrego sposobu ani leku. Bardzo ważne jest odżywianie się, czyli dobrze zbilansowana dieta. Istotną rolę odgrywa także regularna aktywność fizyczna (co najmniej 4 –5 razy w tygodniu). Nie muszą być to wizyty na siłowni, ale np. szybki chód, nordic walking czy jazda na rowerze. Trzeba również dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Pamiętajmy, że im mniej pijemy, tym bardziej jesteśmy narażeni na zatrzymywanie wody w organizmie. Jest to mechanizm obronny organizmu, który, aby zapobiec odwodnieniu, zaczyna gromadzić zapasy wody. Im większa masa ciała, tym więcej płynów musimy przyjmować. Uważa się, że na każdy kilogram powinniśmy pić średnio 30 mililitrów wody. Przykładowo, przy wadze 50 kg dzienna dawka wody to 1,5 litra. Natomiast przy wadze 100 kilogramów, będą to już 3 litry. Do zmiany stylu życia możemy włączyć leczenie farmakologiczne, a przy skrajnej otyłości leczenie zabiegowe. Stosowane są takie metody jak wprowadzenie balonu do żołądka lub chirurgiczne zmniejszenie żołądka. Pacjenci ze skrajną otyłością po operacji potrafią chudnąć po 20, 30, a nawet 50 nadmiarowych kilogramów. Często dochodzi także do całkowitego cofnięcia się rozpoznanej u nich wcześniej cukrzycy. Przy leczeniu otyłości bardzo ważną rolę odgrywa terapia behawioralna, czyli pomoc psychologa, terapeuty lub psychiatry. Niektórzy pacjenci zajadają stres i ja jako lekarz często sięgam po leki pomagające poprawić nastrój. Stosuję leki z tzw. grupy SSRI, czyli leków, które podnoszą poziom serotoniny, tak zwanego hormonu szczęścia. Przy jego braku, najczęściej dochodzi do spożycia pewnych produktów bogatych w tryptofan. Jest to aminokwas, potrzebny do produkcji serotoniny w organizmie. Produkty, zawierające dużą ilość tryptofanu to m.in. ser żółty, banany, czekolada i orzechy. Jeśli pacjent mówi mi, że podjada jakieś produkty z tej grupy, podejrzewam, że może mieć niedobór serotoniny. Należy podkreślić, że każdy stres może prowadzić do różnych zaburzeń. Mój doktorat mówi o tym, że zaburzenia czynności przewodu pokarmowego związane są z brakiem serotoniny. Mamy dwa mózgi, jeden w głowie, a drugi w brzuchu i trzeba leczyć je oba.Z Joanną Kamińską rozmawiała dr n. med. Patrycja Wachowska-Kelly, specjalista chorób wewnętrznych i leczenia otyłości, diabetolog. Jest absolwentką wydziału wojskowo – lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Doświadczenie w leczeniu otyłości i specjalizację z chorób wewnętrznych uzyskała pracując w Klinice Gastroenterologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, a następnie poszerzyła swoją wiedzę przez zrobienie specjalizacji z diabetologii. Ukończyła podyplomowe studia Medycyna Estetyczna dla lekarzy. Jest współautorem książek: „Dieta i żywienie kliniczne” i „Dietetyka kliniczna” oraz publikacji w czasopismach medycznych o tematyce hiperalimentacji, nadwagi i otyłości, dyspepsji oraz chorób przewodu pokarmowego. Prowadziła również działalność dydaktyczną szkoląc młodą kadrę dietetyków w Zakładzie Żywienia Klinicznego. W swojej pracy doktorskiej starała się wyjaśnić problem zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego w chorobie psychosomatycznej jaką jest dyspepsja, na którą cierpi prawie 70% społeczeństwa. Poszerzając swoje zdolności menedżerskie ukończyła studia podyplomowe na prestiżowym Clark University, USA zdobywając tytuł Master of Public Administration in Health Systems.
Czytaj dalej
Polecane