Nigdy nie łącz z tym leków na cholesterol. To istna trucizna dla mięśni i nerek
Te składniki mogą zablokować enzym rozkładający niektóre statyny i doprowadzić do wzrostu ich stężenia we krwi. W skrajnych przypadkach nadmiar leku może prowadzić do rabdomiolizy, czyli rozpadu tkanki mięśniowej, a uwolnione z niej białka mogą uszkodzić nerki i doprowadzić do ostrej niewydolności nerek. Ryzyko zależy od przyjmowanej substancji.
- Mieszanka ta grozi rabdomiolizą, czyli niebezpiecznym dla życia rozpadem tkanki mięśniowej.
- Uwolnione białka mięśniowe mogą doprowadzić do ostrej niewydolności nerek.
- Podobne właściwości hamowania enzymów CYP3A wykazano również u pomelo, sweetie i gorzkiej pomarańczy.
Czego nie wolno łączyć z lekami?
Grejpfruty oraz sok grejpfrutowy zawierają furanokumaryny, wśród których istotną rolę odgrywają bergamotyna oraz 6',7'-dihydroksybergamotyna. Związki te działają jako inhibitory mechanizmowe. Wiążą się kowalencyjnie z centrum aktywnym enzymu CYP3A4 i doprowadzają do jego nieodwracalnego unieczynnienia w enterocytach jelita cienkiego (komórkach wyściełających jelito).
Enzym CYP3A4 odpowiada za metabolizm od 30 do nawet 70 proc. stosowanych substancji leczniczych. Gdy furanokumaryny zablokują ten szlak, metabolizm statyny zostaje zahamowany, a jej stężenie i biodostępność we krwi mogą wyraźnie wzrosnąć.
Zablokowanie enzymu nie mija po kilku godzinach. Inhibicja enzymu CYP3A4 może utrzymywać się od 24 do 72 godzin po spożyciu grejpfruta lub soku, a czasami nawet do 5 dni. Organizm odzyskuje zdolność prawidłowego metabolizowania leków dopiero wtedy, gdy komórki jelitowe wytworzą nowe cząsteczki enzymu. Flawonoidy obecne w soku, takie jak naryngenina i kwercetyna, również hamują enzymy z podrodziny CYP3A.
Statyny, które wchodzą w niebezpieczne interakcje z cytrusami
Nie wszystkie leki obniżające cholesterol reagują z owocami w ten sam sposób. Ryzyko dotyczy przede wszystkim statyn metabolizowanych przez izoenzym CYP3A4. Na liście leków o udokumentowanym ryzyku znajdują się:
- symwastatyna – wykazuje bardzo wysokie udokumentowane ryzyko wzrostu stężenia we krwi; jedna szklanka soku grejpfrutowego może podnieść jej poziom nawet o 330 proc.,
- atorwastatyna – zwiększa jej pole pod krzywą stężenia od 1,5 do 2,5 razy,
- lowastatyna – również należy do statyn, których interakcje z grejpfrutem są opisywane.
Zagrożenie nie ogranicza się wyłącznie do tradycyjnych leków na receptę. Niektóre suplementy zawierają monakolinę K pozyskiwaną z fermentowanego czerwonego ryżu. Ma ona budowę chemiczną identyczną z lowastatyną i może wywoływać te same skutki uboczne, dlatego suplement również trzeba uwzględnić, omawiając stosowane preparaty z lekarzem lub farmaceutą.
Statyny rozkładane innymi szlakami, takie jak rozuwastatyna oraz prawastatyna, wykazują znacznie mniejsze ryzyko interakcji z grejpfrutem. Pacjenci nie powinni jednak samodzielnie zmieniać przyjmowanych preparatów – wszelka modyfikacja leczenia musi odbywać się pod kontrolą lekarza.
Zobacz też: Wypłaty 13. emerytury w 2027 roku. ZUS odmówi przelewu tym seniorom
Jak rozpoznać objawy uszkodzenia mięśni?
Wzrost stężenia statyny we krwi zwiększa ryzyko miopatii. Objawia się ona bólem mięśni, osłabieniem, obrzękiem oraz wzrostem kinazy kreatynowej.
Najcięższą postacią uszkodzenia tkanek jest rabdomioliza, czyli rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych. Do sygnałów ostrzegawczych należą niewyjaśniony ból mięśni, ich osłabienie i tkliwość. Charakterystycznym objawem może być również ciemne zabarwienie moczu, przypominające kolor mocnej herbaty.
W wyniku rozpadu komórek mięśniowych do krwiobiegu uwalniane są białka mięśniowe, w tym mioglobina. Obciąża ona kanaliki nerkowe i może doprowadzić do ostrej niewydolności nerek. Wystąpienie takich objawów wymaga pilnej oceny medycznej.
Zobacz też: 4789 zł co miesiąc z ZUS. Lista uprawnionych jest długa, ale Polacy nie pobierają, bo nie wiedzą
Jak bezpiecznie przyjmować leki na cholesterol?
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej publikowało we wrześniu 2018 r. materiały informacyjne na temat interakcji składników grejpfruta z lekami. Według materiałów z grudnia 2023 r. udokumentowane interakcje dotyczą ponad 85 leków, a co najmniej 43 z nich mogą wywołać poważne skutki uboczne.
Leków obniżających poziom cholesterolu nie należy popijać sokami cytrusowymi, a także wodą z miętą i owocami cytrusowymi. Zaleca się zachowanie co najmniej 4-godzinnego odstępu między spożyciem grejpfruta lub jego soku a przyjęciem leków. Ze względu na długotrwałe działanie furanokumaryn sam odstęp czasowy nie zawsze chroni przed interakcją, dlatego przed przyjęciem statyny warto sprawdzić ulotkę i skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, czy należy unikać grejpfruta i innych cytrusów.
Zobacz też: Pojawiają się na dłoniach przed śmiercią. Tak organizm wysyła ostatni sygnał
Źródła: Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej