Dlaczego każdy diabetyk musi regularnie odwiedzać okulistę?
Cukrzyca to choroba, która w Polsce dotyka co najmniej 3 mln osób. Jednym z jej najgroźniejszych powikłań są uszkodzenia narządu wzroku. Oko jest niezwykle wrażliwe na wszelkie wahania poziomu glukozy, a zmiany wywołane chorobą mogą latami rozwijać się bezobjawowo. Dlatego, jak podkreśla lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu, jednym z najważniejszych elementów opieki diabetologicznej powinna być regularna kontrola okulistyczna.
- Retinopatia cukrzycowa niszczy naczynia siatkówki i może rozwijać się zupełnie bezobjawowo
- Każdy diabetyk musi badać dno oka regularnie, najlepiej raz w roku lub częściej po diagnozie
- Alarmujące sygnały to mroczki, nagłe pogorszenie ostrości widzenia oraz zniekształcenia obrazu
- Wczesna laseroterapia lub iniekcje doszklistkowe skutecznie hamują postęp choroby i ratują wzrok
Retinopatia cukrzycowa: wróg, który atakuje z ukrycia
Retinopatia cukrzycowa to jedno z najczęstszych powikłań, które pojawia się w wyniku uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych siatkówki. Co szczególnie istotne, może ona rozwijać się jeszcze zanim pacjent otrzyma oficjalną diagnozę cukrzycy. Lek. Małgorzata Laskowicz wyjaśnia, że często choroba trwa wiele lat przed rozpoznaniem, dlatego już w chwili jej wykrycia lekarze mogą obserwować zmiany w siatkówce. Zmiany te na wczesnym etapie bywają zupełnie nieodczuwalne i nie zaburzają widzenia, przez co bardzo łatwo je przeoczyć bez specjalistycznego badania. Brak regularnej kontroli może mieć tragiczne konsekwencje, ponieważ nieleczona retinopatia prowadzi do utraty ostrości wzroku, a nawet do całkowitej ślepoty.
Sygnały alarmowe, których nie wolno bagatelizować
W retinopatii cukrzycowej szczególnie niebezpieczne jest to, że przez długi czas nie daje ona żadnych wyraźnych objawów. Istnieją jednak pewne sygnały, które powinny natychmiast skłonić każdego pacjenta do pilnej wizyty w gabinecie okulistycznym.
– Każde zaburzenie widzenia u pacjenta z cukrzycą jest objawem alarmującym i wymaga diagnostyki. Nie można tego odkładać na później – podkreśla lekarka.
Do objawów wymagających konsultacji należą przede wszystkim przymglenie widzenia oraz zniekształcenie obrazu, objawiające się falowaniem, pomniejszeniem lub powiększeniem widzianych obiektów. Pacjenci powinni również zwrócić uwagę na mroczki widoczne w polu widzenia, narastające trudności z widzeniem szczegółów oraz każde nagłe pogorszenie ostrości widzenia. Każde zaburzenie widzenia u osoby z cukrzycą jest objawem alarmującym, wymaga szybkiej diagnostyki i nie można go odkładać na później.
Nowoczesna diagnostyka siatkówki u diabetyka
Podstawowym i kluczowym badaniem, które umożliwia wykrycie pierwszych zmian, jest badanie dna oka.
– Na ten moment nie mamy innego przesiewowego badania, które zastąpiłoby ocenę dna oka. To właśnie okulista ocenia, czy doszło do uszkodzeń i czy konieczna jest dalsza diagnostyka – mówi lek. Małgorzata Laskowicz.
Pierwsze badanie dna oka powinno być wykonane już przy rozpoznaniu cukrzycy, a częstotliwość kolejnych kontroli zależy od stanu siatkówki i stopnia wyrównania choroby. Gdy nie ma zmian, badania wykonuje się rutynowo co rok, jednak przy stwierdzeniu nieprawidłowości kontrole muszą być częstsze, nawet co kilka miesięcy. Dodatkowo stosuje się bezbolesną tomografię OCT siatkówki obrazującą jej centralną część oraz inwazyjną angiografię fluoresceinową z użyciem kontrastu, która pozwala na szczegółową ocenę naczyń. Co ważne, nawet idealnie prowadzona cukrzyca nie zwalnia z profilaktyki, gdyż wahania glikemii mogą pojawić się w różnych okresach życia i przyspieszać postęp choroby.
Metody leczenia: od laseroterapii po iniekcje
Współczesna okulistyka oferuje skuteczne metody, które pozwalają zahamować postęp retinopatii i uratować wzrok pacjenta. Najczęściej stosowaną metodą jest laseroterapia, podczas której wiązka lasera niszczy patologiczne naczynia lub ogniska niedokrwienia. Zabieg ten jest bezpieczny, wykonywany w trybie ambulatoryjnym po znieczuleniu kroplami i zazwyczaj wymaga kilku sesji. W przypadku cukrzycowego obrzęku plamki stosuje się iniekcje doszklistkowe, które podaje się regularnie, często łącząc je z laseroterapią dla utrwalenia efektu.
– Zastrzyki podawane są regularnie, często w ramach programów lekowych. Ich skuteczność jest bardzo wysoka, ale często łączymy je z laseroterapią, żeby utrwalić efekt – dodaje specjalistka.
Przy wczesnym wykryciu zmian wyniki leczenia są bardzo dobre, jednak problem pojawia się u osób ignorujących objawy latami. W zaawansowanych przypadkach konieczne bywa leczenie operacyjne, przy którym rokowanie dla wzroku jest już znacznie gorsze. Jak podsumowuje specjalistka z kliniki Oko-Test, prewencja jest najważniejsza, ponieważ im wcześniej wykryjemy zmiany, tym większe mamy możliwości skutecznego leczenia.
