Dlaczego po zmianie czasu czujemy się tak fatalnie? Psychiatra nie pozostawia złudzeń
Zmiana czasu z zimowego na letni, w 2026 roku, nastąpi w nocy z soboty na niedzielę, tym samym wymuszając przesunięcie wskazówek zegarów z godziny 2:00 na 3:00. Choć oznacza to dłuższe popołudnia z naturalnym światłem, to organizm może potrzebować kilku dni na adaptację do nowego rytmu.
- W nocy z 28 na 29 marca 2026 roku należy zmienić czas na zegarkach z godziny 2:00 na 3:00.
- Przejście na czas letni oznacza utratę jednej godziny snu w nocy z soboty na niedzielę.
- Głównym celem zmiany czasu jest efektywniejsze wykorzystanie światła dziennego w okresie wiosenno-letnim.
Kiedy dokładnie wypada zmiana czasu na letni?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, zmiana czasu na letni w Polsce odbywa się zawsze w ostatnią niedzielę marca. W 2026 roku termin ten przypada na noc z 28 na 29 marca. To właśnie wtedy dokonywana jest korekta wskazań zegarów, a to oficjalnie rozpoczyna sezon letni w polskiej gospodarce i transporcie.
Większość nowoczesnych urządzeń, takich jak smartfony, tablety czy komputery, dokona automatycznej aktualizacji godziny. Należy jednak pamiętać o zegarach manualnych, budzikach stacjonarnych oraz licznikach w starszych modelach samochodów i niektórych sprzętach AGD. Warto sprawdzić ustawienia urządzeń już w sobotni wieczór, aby uniknąć spóźnień w niedzielny poranek.
Dlaczego wciąż przestawiamy zegarki?
Choć w Unii Europejskiej od lat toczy się debata nad zniesieniem zmiany czasu, obecne regulacje wciąż nakazują jej przeprowadzanie. Argumentem "za" jest przede wszystkim oszczędność energii i lepsze dopasowanie aktywności ludzi do godzin, w których operuje słońce. Dzięki temu po pracy możemy cieszyć się słońcem znacznie dłużej, co pozytywnie wpływa na rekreację i handel.
Z drugiej strony, przeciwnicy wskazują na negatywny wpływ na zdrowie, w tym zaburzenia rytmu okołodobowego.
Konrad Jurczakowski, lekarz psychiatra z Poradni Zdrowia Psychicznego Harmonia Grupy LUX MED, w rozmowie dla portalu Pacjenci.pl informuje:
– Czas adaptacji zależy od indywidualnych predyspozycji. U osób zdrowych zwykle zajmuje 1–3 dni. Osoby z wieczornym chronotypem, dzieci, osoby starsze oraz pacjenci z zaburzeniami snu lub nastroju mogą wymagać nawet tygodnia na pełną adaptację. Przesunięcie „do przodu” (czas letni) jest zwykle trudniejsze niż „w tył’’. Indywidualna wrażliwość na zmianę czasu zależy m.in. od chronotypu (osoby o typie wieczornym gorzej tolerują przesunięcia), obecności zaburzeń snu i nastroju, wieku oraz uwarunkowań genetycznych wpływających na funkcjonowanie zegara biologicznego. Istotne znaczenie mają także wcześniejsze doświadczenia ze zmianą czasu oraz poziom synchronizacji z rytmem społecznym (np. praca zmianowa).
Dalej:
-Rekomenduje się stopniowe przesuwanie pory snu i pobudki o 15–20 minut przez kilka dni przed zmianą czasu. Pomocna jest również poranna ekspozycja na światło słoneczne, która przyspiesza adaptację rytmu cyrkadianoweog [red. naturalny cykl biologiczny, który trwa około 24 godzin i reguluje wiele procesów fizjologicznych]. Warto unikać sztucznego światła niebieskiego wieczorem oraz utrzymać regularność posiłków, aktywności fizycznej i rytmu snu – radzi Konrad Jurczakowski.
Polska, podobnie jak inne kraje członkowskie, stosuje się do dyrektywy unijnej, która ujednolica daty, w których następuje zmian w całej Europie, co jest kluczowe dla funkcjonowania transportu lotniczego i kolejowego. Inaczej mówiąc oznacza to, że Polska nie decyduje samodzielnie o dacie zmiany czasu, lecz podlega wspólnym przepisom Unii Europejskiej.
Wpływ zmiany czasu na organizm i zdrowie
Nagłe przesunięcie godziny o 60 minut do przodu jest dla wielu osób wyzwaniem biologicznym. Brak godziny snu może objawiać się pogorszonym samopoczuciem, problemami z koncentracją oraz zwiększoną drażliwością. Lekarze sugerują, aby w weekend zmiany czasu unikać ciężkostrawnych posiłków i kofeiny w porach wieczornych, co może ułatwić wcześniejsze zasypianie.
– Zmiana czasu, zwłaszcza przejście na czas letni, powoduje nagłe przesunięcie fazy rytmu dobowego. Zegar biologiczny człowieka – zlokalizowany w jądrze nadskrzyżowaniowym [red. część mózgowia, odpowiadająca za behawioralne oraz fizjologiczne rytmy biologiczne] synchronizuje się z zewnętrznymi bodźcami czasowymi, głównie światłem. Przesunięcie czasu powoduje przejściową dezintegrację tej synchronizacji, co zaburza sen, wydzielanie melatoniny i rytmy neurohormonalne – wyjaśnia psychiatra w rozmowie z Pacjenci.pl.
Najbardziej podatne na skutki zmiany czasu są dzieci oraz osoby starsze. Adaptacja do nowego czasu zajmuje zazwyczaj od trzech do siedmiu dni. W tym okresie warto zadbać o odpowiednią dawkę aktywności fizycznej na świeżym powietrzu, co przyspieszy regulację zegara biologicznego poprzez kontakt z naturalnym światłem słonecznym.
Zmiana czasu a transport i praca
Przejście na czas letni ma istotne znaczenie dla osób pracujących na nocnych zmianach oraz dla pasażerów komunikacji dalekobieżnej. Osoby wykonujące obowiązki służbowe w nocy z 28 na 29 marca będą pracować o jedną godzinę krócej, co wymaga odpowiedniego rozliczenia czasu pracy przez pracodawcę zgodnie z Kodeksem pracy.
W przypadku PKP Intercity oraz innych przewoźników kolejowych, pociągi będące w trasie w momencie zmiany czasu dotrą do stacji docelowych z teoretycznym opóźnieniem jednej godziny (wynikającym z przesunięcia zegara, a nie awarii). Pasażerowie planujący podróż w tę konkretną noc powinni dokładnie sprawdzić aktualne rozkłady jazdy, aby uniknąć problemów na dworcach.
źródło: GUM, gov.pl
