Już tydzień przed śmiercią pojawiają się te sygnały. Tak rozpoznasz, że zbliża się koniec

Stopniowe wycofywanie się i zmiana rytmu snu

Na około tydzień przed śmiercią chory zaczyna spędzać coraz więcej czasu w stanie snu lub półdrzemki. Organizm nie ma już siły na podtrzymywanie aktywności, dlatego kontakt z otoczeniem staje się ograniczony. Pacjent może przestać interesować się tym, co dzieje się wokół niego, a rozmowy stają się krótsze i wymagają od niego ogromnego wysiłku. Jest to etap wycofywania się do wnętrza, który jest naturalną reakcją na postępujące osłabienie.

W tym czasie bliscy mogą odnieść wrażenie, że chory znajduje się w innym świecie. Zdarzają się momenty dezorientacji lub wizje, w których umierający rozmawia z osobami dawno zmarłymi. Z punktu widzenia medycyny są to często efekty zmian metabolicznych w mózgu, jednak dla rodzin mają one wymiar duchowy. Najważniejszą rolą opiekuna jest wtedy spokojna obecność i zapewnienie pacjenta, że nie jest sam.

Przeczytaj też: Znaki zbliżającej się śmierci. Anestezjolog tłumaczy, co naprawdę widać w ostatnich godzinach

Osłabienie apetytu i zmiany w przyjmowaniu płynów

Kolejnym wyraźnym sygnałem jest niemal całkowita utrata łaknienia. Układ pokarmowy zwalnia, a organizm nie potrzebuje już paliwa w postaci posiłków. Próby karmienia na siłę mogą przynieść więcej szkody niż pożytku, wywołując u chorego dyskomfort lub ryzyko zachłyśnięcia. Organizm naturalnie wchodzi w stan ketozy, który paradoksalnie może działać przeciwbólowo i wprowadzać w stan lekkiej euforii.

Picie również schodzi na dalszy plan. Odruch połykania ulega osłabieniu, a usta stają się suche. Zamiast podawania napojów szklanką, lepiej zwilżać wargi i jamę ustną specjalnymi gąbkami lub wodą. To minimalizuje uczucie pragnienia bez obciążania nerek i serca, które nie radzą sobie już z filtrowaniem większej ilości płynów. Takie postępowanie jest zgodne z zasadami nowoczesnej opieki paliatywnej.

Fizyczne sygnały spowolnienia krążenia

W miarę zbliżania się końca, serce pompuje krew coraz słabiej, co objawia się zmianami w wyglądzie skóry. Można zauważyć sinicę, która najpierw pojawia się na stopach i dłoniach, a następnie przesuwa się w górę kończyn. Skóra staje się chłodna w dotyku, a u nosa i ust może przybrać blady, woskowy odcień. Jest to wynik kierowania resztek energii do najważniejszych narządów, takich jak mózg i serce.

Tętno staje się nitkowate, trudne do wyczucia i często nieregularne. Ciśnienie krwi gwałtownie spada, co jest bezpośrednią oznaką wygasania funkcji krążeniowych. Choć ciało jest chłodne, chory zazwyczaj nie odczuwa zimna w taki sposób, jak osoba zdrowa. Przykrycie lekkim kocem jest zazwyczaj wystarczające, a stosowanie termoforów nie jest zalecane ze względu na ryzyko oparzeń delikatnej skóry.

Zmiany w sposobie oddychania i kontaktu z otoczeniem

W ostatniej fazie, często na kilka do kilkunastu godzin przed śmiercią, zmienia się rytm oddechu. Może on stać się bardzo płytki, z długimi przerwami, co lekarze nazywają oddechem Cheyne’a-Stokesa. Pojawia się również charakterystyczne rzężenie, wynikające z gromadzenia się wydzieliny w drogach oddechowych, której chory nie jest już w stanie odkrztusić. Choć dla otoczenia brzmi to niepokojąco, sam umierający zazwyczaj nie cierpi z tego powodu.

Ostatnim zmysłem, który zanika, jest słuch. Nawet gdy bliska osoba nie reaguje już na dotyk i ma zamknięte oczy, wciąż może słyszeć głosy rodziny. Dlatego tak ważne jest, aby w pokoju panował spokój, a wypowiadane słowa były pełne miłości i wsparcia. Ciche pożegnanie, trzymanie za rękę i zapewnienie komfortu to najcenniejsze dary, jakie możemy ofiarować w tych ostatnich chwilach.

Źródła: https://hospicefoundation.org/When-Death-is-Near-Signs-and-Symptoms/, https://www.crossroadshospice.com/hospice-resources/end-of-life-signs/