Nadciśnienie u seniorów – przyczyny, objawy, leczenie wysokiego ciśnienia u osób starszych

Nadciśnienie u seniorów – charakterystyka

Seniorzy to najszybciej rosnąca grupa ludności na świecie – starzenie się jest nieuniknioną częścią życia i w większość przypadków pociąga za sobą zdecydowane pogorszenie stanu zdrowia. Wśród osób starszych widoczny jest wysoki odsetek pacjentów z nadciśnieniem, a więc tych, u których wzrasta również ryzyko chorób serca, udaru czy przewlekłej niewydolności nerek. Szacuje się, że w Polsce na nadciśnienie cierpi ok. 3 milionów osób w podeszłym wieku.

Ciśnienie krwi jest regulowane przez kilka fizjologicznych mechanizmów, jest ono określane na podstawie szybkości przepływu krwi przez serce i oporu naczyń krwionośnych. Opór ten powstaje głównie w tętniczkach i jest nazywany układowym oporem naczyniowym. Kiedy zatem mówimy o nadciśnieniu? Klasyfikacja przedstawia się w sposób następujący:

• prawidłowe i optymalne ciśnienie krwi: ≤ 120 i ≤ 80 mmHg,

• ciśnienie wysokie prawidłowe:120-139 lub 80-89m mmHg,

• nadciśnienie I stopnia: 140-159 lub 90-99 mmHg,

• nadciśnienie II stopnia: ≥ 160 lub ≥ 100 mmHg.

Choć u seniorów częściej niż w innych grupach wiekowych występuje nadciśnienie wtórne (spowodowane innymi chorobami), w dalszym ciągu nadciśnienie pierwotne jest dominującym typem hipertensji.

Nadciśnienie u seniorów charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem skurczowym przy prawidłowym lub niskim ciśnieniu rozkurczowym –  jest to tzw. izolowane nadciśnienie skurczowe. W przeciwieństwie do młodszych pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, u których hipertensja jest uwarunkowana przede wszystkim zwiększonym oporem tętnic obwodowych, u seniorów wynika ona z rozszerzania się i usztywnienia tętnic. Jest to spowodowane m. in. faktem, że wraz z wiekiem zmniejsza się ilość włókien elastycznych aorty i dużych naczyń tętniczych, a także maleje powierzchnia światła naczyń.

Nadciśnienie u seniorów – przyczyny

Wśród najczęściej występujących przyczyn nadciśnienia u seniorów wymienia się:

• otyłość i nadwagę,

• przewlekłe choroby nerek,

• zaburzenia endokrynologiczne, np. związane z nieprawidłową pracą tarczycy bądź przytarczyc,

• hiperaldosteronizm (nadmierna produkcja hormonu o nazwie aldosteron przez nadnercza),

• zespół Cushinga,

• koarktację aorty (zwężenie cieśni aorty),

• obturacyjny bezdech senny,

• stosowanie niektórych leków i używek, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych czy alkoholu),

• gruczolaka nadnerczy,

• guza chromochłonnego nadnerczy.

Nadciśnienie u seniorów – objawy towarzyszące

Najbardziej charakterystycznymi objawami nadciśnienia u seniorów są:

• bóle głowy,

• zawroty głowy,

• uderzenia gorąca,

• duszności, uczucie ucisku w klatce piersiowej,

• kołatanie serca,

• zaczerwienienie skóry twarzy, szyi, dekoltu.

Nadciśnienie u seniorów – diagnostyka i leczenie

O nadciśnieniu u seniorów mówi się, gdy dwa oddzielne pomiary (przeprowadzone w różnych dniach) wskazują wartości wyższe niż 140/90 mm Hg. Dodatkowo wykonuje się badania laboratoryjne (m. in. morfologię krwi, poziom glukozy, stężenie sodu i potasu, profil lipidowy, badanie ogólne moczu, poziom kreatyniny i kwasu moczowego) oraz EKG (elektrokardiografię) oraz echo serca.

W leczeniu nadciśnienia u seniorów stosuje się dwie strategie:

• niefarmakologiczną – obejmuje ona redukcję wagi, stosowanie zdrowej niskosodowej diety (szczególnie zalecana jest dieta Dash), regularną aktywność fizyczną, ograniczenie spożycia alkoholu i kawy, zaprzestanie palenia tytoniu,

• farmakologiczną – gdy konieczne jest uzupełnienie strategii niefarmakologicznej stosowane są np.: diuretyki, ACEI (inhibitory konwertazy angiotensyny), ARB (antagoniści receptora angiotensyny), antagoniści wapnia.