Od tego krew robi się gęsta jak klej. Ryzyko udaru rośnie o 50 procent

• Ponad 80 proc. Polaków pije za mało wody
• Odwodnienie to główny czynnik prowadzący do hemokoncentracji, czyli zagęszczenia krwi
• Spadek objętości osocza ułatwia tworzenie zakrzepów
• Przewlekłe odwodnienie może podnieść ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu o 30 proc.
• Największe zagrożenie występuje w godzinach porannych

Odwodnienie a ryzyko udaru. Co mówią badania?

Niedawne badanie naukowców z Uniwersytetu w Cincinnati (USA) objęło dane medyczne 3 milionów pacjentów. Jego wyniki wskazują na silny związek między odwodnieniem a udarem mózgu. Badacze przeanalizowali dane z lat 2018-2019 (sprzed pandemii), uwzględniając ogólną populację osób starszych oraz specjalną podgrupę pacjentów z cukrzycą. 

Wnioski z badania są co najmniej niepokojące.

Osoby odwodnione mają:

• dwa razy wyższe ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu,
• cztery razy wyższe ryzyko przemijającego ataku niedokrwiennego (TIA),
• cztery razy wyższe ryzyko krwotoku śródmózgowego.

Szczególnie zagrożeni seniorzy

Z wiekiem ciało traci naturalne mechanizmy ostrzegawcze i rezerwy płynów. U osób starszych mięśnie (które w dużej mierze składają się z wody) są stopniowo zastępowane przez tkankę tłuszczową. Ponadto, pogarsza się praca nerek, a mózg przestaje prawidłowo sygnalizować potrzebę picia:

“Obumieranie komórek nerwowych w ośrodku pragnienia w mózgu zmniejsza odczuwanie pragnienia u wielu osób starszych ” – czytamy w badaniu.

Naukowcy zwracają uwagę, że – niestety – objawy odwodnienia u osób starszych często przypisuje się starości czy zmęczeniu. Zdaniem badaczy każdy powinien umieć je rozpoznać.

Typowe objawy odwodnienia u osób starszych:

• ciemny mocz o intensywnym zapachu,
• rzadkie oddawanie moczu,
• suchość w jamie ustnej,
• suche wargi,
• bóle i zawroty głowy,
• osłabienie,
• zaparcia.

W przypadku objawów zaawansowanego odwodnienia jak np. dezorientacja, omdlenia czy drgawki, należy niezwłocznie wezwać karetkę.

Mechanizm zamiany krwi w gęsty klej

Krew składa się w ponad 50 procentach z osocza, którego absolutną i najważniejszą bazą jest woda. Gdy organizm traci płyny (przez pot, oddychanie czy oddawanie moczu), a my nie uzupełniamy ich na bieżąco, dochodzi do niebezpiecznego spadku objętości osocza. Zjawisko to nazywane jest w medycynie hemokoncentracją.

W wyniku odwodnienia czerwone krwinki oraz płytki krwi ulegają gwałtownemu zagęszczeniu. Krew traci swoją naturalną, rzadką konsystencję i staje się lepka. Przepływ krwi jest coraz wolniejszy.

W efekcie powstają mikroskrzepy, do których przyklejają się kolejne płytki krwi. Kiedy taki zakrzep oderwie się od ściany naczynia i zablokuje tętnicę doprowadzającą tlen do mózgu, dochodzi do udaru niedokrwiennego mózgu –  jest to stan zagrażający życiu.

– Przynajmniej 8 na 10 diagnozowanych udarów mózgu to udary niedokrwienne. Ich bezpośrednią przyczyną jest zahamowanie przepływu krwi do mózgu, najczęściej na skutek zakrzepu bądź zmian miażdżycowych. Brak dopływu tlenu i substancji odżywczych prowadzi do nieodwracalnej śmierci komórek w niedotlenionym obszarze – tłumaczy w rozmowie z portalem Pacjenci.pl kardiolog dr n. med. Ewa Uścińska.

Co ciekawe, najwięcej udarów niedokrwiennych notuje się w godzinach porannych. Wynika to z faktu, że w trakcie snu organizm w naturalny sposób traci wodę, a brak nocnego nawadniania potęguje deficyt płynów. Lepkość krwi zaraz po przebudzeniu osiąga więc najwyższe wartości.

Jak obliczyć swoje zapotrzebowanie na wodę?

Światowe organizacje kardiologiczne od lat apelują o traktowanie nawodnienia jako elementarnej profilaktyki przeciwudarowej, na równi z kontrolą ciśnienia tętniczego. Tylko ile pić wody, aby zmniejszyć ryzyko udaru? 

Najprostszym i najczęściej stosowanym sposobem na obliczenie zapotrzebowania na wodę jest przelicznik oparty na masie ciała. Należy jednak pamiętać, że w bilans wliczają się wszystkie napoje wypite w ciągu dnia, a więc również herbata czy kawa. 

Przyjmuje się, że dorosły człowiek potrzebuje średnio 30–35 ml płynów na każdy kilogram masy ciała.

Przykład: 

Jeśli ważysz 70 kg, obliczenie wygląda tak: 70 kg * 30 ml = 2100 ml (2,1 litra).

Niektóre osoby powinny jednak pić więcej, niż wskazują obliczenia. Dotyczy to przede wszystkim sportowców, którzy powinni pić dodatkowo od 400 do 800 ml płynów na każdą godzinę treningu, a także osób chorych (z gorączką, wymiotami, biegunką), które na bieżąco powinny uzupełniać płyny.

O zwiększonej ilości wody (najlepiej z dodatkiem elektrolitów) trzeba pamiętać również w upały.

Dobre nawodnienie można poznać po wysokiej elastyczności skóry, jasnym kolorze moczu i nawilżonych błonach śluzowych oraz ustach. 

Jak pić wodę. aby faktycznie nawadniać organizm? 5 zasad

Wypicie dużej ilości wody "duszkiem" naraz to powszechny błąd. Taki zabieg nie zlikwiduje odwodnienia komórkowego, a jedynie błyskawicznie obciąży nerki i zmusi do wizyty w toalecie. Picie wody musi być czynnością regularną.

Oto najważniejsze zasady nawodnienia w profilaktyce udarowej:

1. Pij małymi łykami.
2. Pij szklankę wody przed snem i od razu po przebudzeniu.
3. Każdą filiżankę herbaty czy kawy popijaj od razu szklanką wody.
4. Unikaj alkoholu.
5. Pij ilość wody zgodną z Twoim zapotrzebowaniem.