Polacy jedzą na potęgę. Wystarczy jeden błąd i zatkają przełyk jak korek

Nasiona chia, czyli nasiona szałwii hiszpańskiej (Salvia hispanica), to drobne, czarne lub białe ziarenka pochodzące z Ameryki Środkowej i Południowej. W ostatnich latach stały się w Polsce dietetycznym hitem: zawierają mnóstwo błonnika, kwasów omega-3 i antyoksydantów. Wspierają pracę mózgu, wypełniają żołądek, a do tego wzmacniają kości. Jest jednak jedno “ale” – nieodpowiednio przygotowane mogą doprowadzić do zatkania przełyku.

Mężczyzna, który zablokował swój przełyk. Głośny przypadek z 2014 roku

Najsłynniejsze studium przypadku na ten temat zostało zaprezentowane podczas dorocznego spotkania American College of Gastroenterology w 2014 roku przez dr Rebeccę Rawl, a opublikowane w prestiżowym czasopiśmie medycznym "American Journal of Gastroenterology".

Sprawa dotyczyła 39-letniego pacjenta ze Stanów Zjednoczonych, który trafił na szpitalny oddział ratunkowy z powodu ostrego, uporczywego bólu w nadbrzuszu oraz całkowitej dysfagii (trudności w połykaniu). Mężczyzna nie był w stanie przełknąć nawet własnej śliny i ciągle się krztusił. 

Z wywiadu medycznego wynikało, że na 12 godzin przed wizytą w szpitalu pacjent połknął łyżkę suchych nasion chia, a następnie popił je szklanką wody. Ziarenka wchłonęły wodę, po czym zaczęły pęcznieć w przełyku, tworząc zbity, gęsty żel, który zablokował światło narządu.

– Po dodaniu do płynu, suche nasiona chia natychmiast zaczynają tworzyć hydrożelową otoczkę, absorbując ilość wody sięgającą 27-krotności ich wagi – mówi dr Rawl, autorka raportu.

Dramatyczna akcja ratunkowa w szpitalu

Lekarze podali pacjentowi glukagon (lek rozluźniający mięśnie przełyku), ale nie dało to żadnego efektu. Następnie wykonali endoskopię. Zobaczono w niej, że dolna część przełyku jest kompletnie zaczopowana masą nawodnionych nasion chia.

Usunięcie zbitych nasion okazało się dla lekarzy ogromnym wyzwaniem. Standardowe narzędzia używane w takich sytuacjach (endoskop, kleszcze, siatki chwytające) zawiodły. Powodem była konsystencja zatoru – półstały żel nie pozwalał “się złapać”.

Gastroenterolodzy musieli sięgnąć po niestandardowe rozwiązanie. Użyli miniaturowego gastroskopu noworodkowego, za pomocą którego milimetr po milimetrze przepychali fragmenty nasion chia do żołądka, aż udało im się udrożnić przełyk pacjenta. 

Podczas zabiegu wyszło na jaw, że pacjent cierpiał na niezdiagnozowane wcześniej zwężenie przełyku, co w połączeniu z pęczniejącymi nasionami spowodowało niedrożność.

– Pacjenci, u których w przeszłości występowały problemy z połykaniem lub zwężenia przełyku, powinni być ostrzegani, że nasiona chia należy spożywać dopiero po ich całkowitym napęcznieniu w płynie – apeluje lekarka.

Jak prawidłowo i bezpiecznie spożywać nasiona chia?

Aby uniknąć niebezpiecznych powikłań i wizyty na SOR-ze, wystarczy przestrzegać jednej zasady: nigdy nie jedz nasion chia na sucho.

Oto instrukcja, jak bezpiecznie przygotować ten superfood:

1. Zawsze mocz nasiona przed zjedzeniem. Zalej je płynem – może to być woda, mleko krowie, napój roślinny (np. migdałowy czy owsiany) lub sok.
2. Zachowaj odpowiednie proporcje. Bezpieczna proporcja to około 1:10 (czyli np. 1-2 łyżki nasion na szklankę płynu).
3. Daj im czas. Nasiona potrzebują minimum 15-20 minut, aby odpowiednio napęcznieć, wchłonąć płyn i wytworzyć ochronny żel. Najlepiej wymieszać je, odczekać kilka minut, wymieszać ponownie (aby uniknąć grudek) i odstawić. Idealnym rozwiązaniem jest przygotowanie deseru wieczorem i wstawienie go na całą noc do lodówki.
4. Dbaj o nawodnienie. Dieta bogata w błonnik (a do takich należy dieta z udziałem chia) wymaga picia dużej ilości wody w ciągu dnia. W przeciwnym razie błonnik, zamiast ułatwiać trawienie, doprowadzi do bolesnych zaparć.
5. Zmiel przed spożyciem (opcjonalnie). Jeśli zależy ci na dodaniu chia prosto do wypieków czy sałatki w formie posypki, uprzednio zmiel je w młynku do kawy. W takiej postaci są bezpieczne, nie tworzą zatorów, a organizm lepiej wykorzysta ukryte w nich kwasy omega-3.

Pamiętajmy, że odrobina cierpliwości przy namaczaniu nasion chia to niska cena za nasze zdrowie.