"Polska oliwka" to prawdziwy superfood. Potrafi kosztować ponad 4000 zł za kilogram

Dereń jadalny: zapomniany skarb polskiej przyrody

Dereń jadalny (Cornus mas) to krzew lub niewielkie drzewo, które wczesną wiosną obsypuje się żółtym kwieciem, a późnym latem rodzi intensywnie czerwone, podłużne owoce. To właśnie ich kształt i tradycja kiszenia sprawiły, że przylgnęła do nich nazwa „polskich oliwek”. Tradycja ich przygotowywania jest szczególnie silna na Podkarpaciu, gdzie „dereń kiszony” został wpisany na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Dlaczego dereń jest tak cenny? To roślina długowieczna, która owocuje nawet przez kilkaset lat, ale proces zbioru i obróbki jej owoców jest niezwykle pracochłonny. Owoce dojrzewają nierównomiernie, co wymaga ręcznego zbierania w kilku etapach. To właśnie ta rzemieślnicza praca oraz unikalne właściwości zdrowotne sprawiają, że produkty z derenia, zwłaszcza te liofilizowane lub poddane długotrwałej fermentacji, osiągają na rynkach delikatesowych bardzo wysokie ceny.

Skład, który leczy: witaminy i minerały

Wartość zdrowotna derenia wynika z unikalnego połączenia kwasów organicznych, garbników oraz potężnej dawki przeciwutleniaczy. Zgodnie z analizami publikowanymi przez krajowe ośrodki badań nad żywnością, dereń jadalny deklasuje wiele popularnych owoców pod względem gęstości odżywczej.

Kluczowe składniki aktywne derenia to:

• Witamina C: Jej zawartość może sięgać od 100 do nawet 200 mg w 100 g owoców, co dorównuje czarnej porzeczce i znacząco przewyższa cytrynę.
• Żelazo niehemowe: Dereń jest jednym z nielicznych owoców o tak wysokiej zawartości żelaza (ok. 4–5 mg/100 g), co czyni go cennym elementem diety osób zmagających się z niedokrwistością.
• Antocyjany i flawonoidy: Związki te chronią naczynia krwionośne, działają przeciwstarzeniowo i wykazują właściwości antynowotworowe (badania in vitro i obserwacyjne wskazują na ich rolę w profilaktyce chorób cywilizacyjnych).
• Irydoidy (m.in. kwas loganowy): Rzadkie w świecie roślin związki, które działają silnie przeciwzapalnie, przeciwbólowo i mogą wspierać regenerację wątroby.

Owoce derenia to jeden z moich ulubionych „superfoodów” z rodzimego podwórka, bo to naturalne wsparcie przy dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego. Zawarte w nich kwasy organiczne oraz garbniki działają na układ trawienny niezwykle kojąco, pobudzając wydzielanie soków żołądkowych i pomagając uporać się z uczuciem ciężkości czy uporczywymi wzdęciami - mówi w rozmowie z Pacjenci.pl dietetyczka Marta Uler.

 

Jak stosować dereń i kiedy zachować ostrożność?

Włączenie derenia do diety nie musi wiązać się z wydawaniem fortuny. Choć luksusowe przetwory są kosztowne, owoce można zbierać samodzielnie w parkach i ogrodach lub kupować w formie soków i dżemów. Ze względu na swój cierpki, kwaskowaty smak, dereń rzadko jada się na surowo – najlepiej sprawdza się jako dodatek do herbaty, mięs lub jako baza leczniczych naparów.

Zastosowanie derenia w domowej apteczce:

• Problemy żołądkowe: Dzięki garbnikom napary z suszonych owoców działają przeciwbiegunkowo i łagodzą stany zapalne błon śluzowych.
• Wsparcie nerek: Dereń ma delikatne działanie moczopędne, co sprzyja oczyszczaniu dróg moczowych.
• Tradycyjne okłady: Medycyna ludowa zalecała stosowanie soku lub miazgi z owoców w celu łagodzenia bólów głowy (brak współczesnych dowodów klinicznych, metoda tradycyjna).

Dereń polecam nie tylko w formie soków, ale też naparów czy domowych przetworów, ponieważ te związki roślinne świetnie regulują pracę jelit i działają lekko ściągająco. Warto mieć butelkę takiego soku w domowej apteczce, bo oprócz wspierania trawienia, fenomenalnie wzmacnia on odporność dzięki ogromnej dawce witaminy C oraz pomaga przy osłabieniu organizmu czy skłonnościach do anemii - podpowiada dietetyczka Marta Uler.

Mimo licznych zalet, ze względu na wysoką zawartość kwasów organicznych, osoby cierpiące na czynną chorobę wrzodową żołądka lub dwunastnicy powinny zachować umiar w spożywaniu przetworów z derenia. W przypadku osób z kamicą nerkową, decyzję o regularnym piciu wyciągów z tej rośliny warto skonsultować z lekarzem, ze względu na wpływ na pH moczu i zawartość szczawianów w niektórych przetworach.

To prawdziwa bomba antyoksydantów, która przy okazji wspiera walkę ze stanami zapalnymi, jednak trzeba pamiętać, że nie jest to produkt dla każdego. Ze względu na wysoką kwasowość i zawartość szczawianów, soku z derenia powinny unikać osoby zmagające się z chorobą wrzodową, nadkwaśnością żołądka oraz kamicą nerkową - dodaje Marta Uler.

 

Źródło: Pacjenci.pl