Te leki na nadciśnienie są najpopularniejsze. Takie powodują skutki uboczne
Leki na nadciśnienie przyjmuje w Polsce ponad 10 mln osób. Większość pacjentów stosuje terapię latami, dlatego pytania o działania niepożądane regularnie pojawiają się w gabinetach i na forach pacjentów. Które preparaty ordynuje się najczęściej i na jakie skutki uboczne trzeba uważać? Sprawdzamy najnowsze dane oraz komentarze kardiologów.
Nadciśnienie - dlaczego tego nie bagatelizować?
Według raportu Narodowego Funduszu Zdrowia z 2023 r. nadciśnienie tętnicze dotyczy ponad 30 % dorosłych Polaków. Prawidłowo dobrane leczenie farmakologiczne zmniejsza ryzyko udaru mózgu, zawału serca i niewydolności krążenia, ale wymaga regularności i dobrej tolerancji. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) od 2023 r. zaleca pięć głównych grup leków: ACE‑inhibitory, sartany, blokery kanału wapniowego, beta‑blokery i diuretyki. Każda z nich ma swoisty profil działań niepożądanych.
Najpopularniejsze grupy leków i typowe działania niepożądane
ACE‑inhibitory (enalapryl, ramipryl). Zalecane jako terapia pierwszego wyboru. Najczęstszym działaniem ubocznym jest przewlekły suchy kaszel, zgłaszany przez 5–20 % pacjentów . Na początku leczenia możliwe są zawroty głowy związane z nagłym spadkiem ciśnienia; rzadziej występuje hiperkaliemia i przejściowe pogorszenie filtracji nerkowej. Uporczywy kaszel to najczęstszy powód zmiany terapii na sartan (ARB).
Sartany / ARB (losartan, walsartan). Stosowane u chorych nietolerujących ACE‑inhibitorów. Zazwyczaj lepiej tolerowane: najczęstsze skargi to zmęczenie i bóle głowy. Hiperkaliemia i pogorszenie funkcji nerek pojawiają się rzadko, a przeglądy Cochrane potwierdzają niższy odsetek nietolerancji niż w przypadku ACEI.
Blokery kanału wapniowego (amlodypina, lerkanidypina). Skutecznie obniżają ciśnienie i często są łączone z innymi lekami. Najbardziej problematyczny jest obrzęk kostek i stóp; niekiedy pojawiają się zaczerwienienie twarzy, kołatania serca czy bóle głowy. Obrzęki pozostają główną przyczyną odstawienia amlodypiny.
Beta‑blokery (metoprolol, bisoprolol, nebivolol). Szczególnie przydatne u pacjentów z chorobą wieńcową lub po zawale. Mogą spowalniać akcję serca i powodować uczucie zimnych dłoni oraz zmęczenia. Opisywano także zaburzenia snu – żywe sny lub bezsenność – zwłaszcza przy lipofilnych preparatach.
Diuretyki (hydrochlorotiazyd, indapamid). Zwiększają wydalanie wody i sodu, co obniża ciśnienie, ale sprzyja częstszemu oddawaniu moczu. Mogą wywoływać zaburzenia elektrolitowe, przede wszystkim hipokaliemię; badania wskazują na częstość od kilku do kilkudziesięciu proc. w zależności od dawki i czasu terapii.
Jak ograniczyć ryzyko działań niepożądanych?
Zamiast odstawiać lek samodzielnie, prowadź dziennik objawów i konsultuj go z lekarzem. W wielu przypadkach wystarczy korekta dawki lub zamiana na preparat złożony (dwie substancje w jednej tabletce), co poprawia tolerancję i regularność przyjmowania. Nagłe przerwanie terapii grozi gwałtownym skokiem ciśnienia i powikłaniami sercowo‑naczyniowymi.
Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?
- silne zawroty głowy lub omdlenie,
- nagły obrzęk twarzy, warg czy języka (możliwy obrzęk naczynioruchowy po ACEI),
- wyraźne zmniejszenie ilości oddawanego moczu,
- kołatania serca połączone z dusznością.
Należy pamiętać, że większość działań niepożądanych ustępuje w ciągu pierwszych tygodni terapii. Jeżeli objawy utrzymują się lub nasilają, istnieje możliwość zmiany grupy aktywnej bez utraty skuteczności w kontroli ciśnienia. Kluczowa jest regularna kontrola u lekarza i otwarta komunikacja na temat wszystkich obserwowanych dolegliwości.
Źródło: Pacjenci.pl
