Teorie spiskowe o hantawirusie zalewają sieć. Jak nie dać się zmanipulować?
W maju 2026 roku po wykryciu zakażeń hantawirusem na statku wycieczkowym MV Hondius w internecie pojawiło się więcej fałszywych informacji niż potwierdzonych przypadków choroby. Do 13 maja odnotowano 8–11 zakażeń (w tym 3 zgony). Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ocenia ryzyko jako niskie i wyraźnie stwierdza, że nie ma oznak początku pandemii.
- Jakie najpopularniejsze teorie spiskowe krążą w sieci wokół hantawirusa na statku MV Hondius?
- Dlaczego jeden wpis na X z 2023 wrócił jako „przepowiednia” epidemii?
- Jak weryfikować informacje o zdrowiu i nie dać się ponieść panice?
Jak jeden statek wywołał lawinę dezinformacji?
11 maja na Teneryfie ewakuowano pasażerów MV Hondius. Szybko pojawiły się nagrania i wpisy sugerujące celowe działanie, nowe zagrożenie globalne lub powiązania ze szczepionkami. Czytelnicy i Internauci coraz częściej trafiają na fałszywe informacje wzbudzające panikę. Takich fake newsów jest już więcej niż rzeczywistych zakażeń. Mechanizm jest znany z poprzednich kryzysów zdrowotnych – emocje i kliki napędzają algorytmy.
Najpopularniejsze teorie spiskowe
- 1. „Pandemia 2.0” i zaplanowana operacja
Wielu internautów nazywa zdarzenie początkiem nowej pandemii lub „operacją psychologiczną”. WHO (Maria van Kerkhove i Tedros Ghebreyesus) wielokrotnie podkreślało, że to nie jest kolejny COVID-19. Transmisja hantawirusa Andes wymaga bliskiego, długotrwałego kontaktu, a nie kropelkowego jak SARS-CoV-2.
- 2. Szczury zakażone hantawirusem celowo wypuszczane do miast
Popularne nagranie z ciężarówki, z której wyskakują gryzonie. Analiza narzędziem Hive Detect wskazuje 85% prawdopodobieństwa, że wideo wygenerowano przy pomocy AI. Ciężarówka nie ma tablicy rejestracyjnej, a fizyka sceny jest niemożliwa.
- 3. Hantawirus to skutek uboczny szczepionki Pfizer na COVID-19
Powołanie na dokument firmy z listą zdarzeń. Dokument Pfizera wymienia wszystkie zgłoszone zdarzenia (niezależnie od związku ze szczepionką). Rzecznik firmy i Snopes potwierdzają – nie jest to dowód na wywołanie infekcji hantawirusem.
- 4. Hantawirus można leczyć iwermektyną
Wpisy z milionami wyświetleń. WHO i eksperci AFP Fact Check: brak badań potwierdzających skuteczność. Iwermektyna nie działa na mechanizm replikacji tego wirusa.
- 5. Pacjenci to „kryzysowi aktorzy”
Stare nagranie z włoskiego szpitala z 2020 roku. Materiał pochodzi z programu o COVID-19 z listopada 2020 – nie ma związku z hantawirusem.
Wpis na X z 2023 jako „przepowiednia”
W 2022 roku konto na X, które szybko zniknęło, opublikowało wpis: „2023: Koniec koronawirusa. 2026: Hantawirus”. Po zdarzeniu na statku wpis wrócił viralowo. Jest to klasyczny przykład apofenii – dostrzegania wzorców tam, gdzie ich nie ma. Konto zostało usunięte, a fakt-checkerzy potwierdzili datę publikacji jako zbieg okoliczności.
Jak weryfikować informacje o hantawirusie?
Przede wszystkim nie należy dać się ponosić emocjom i wierzyć we wszystko co przeczytamy w internecie. Poniżej kilka kroków, które pomogą w weryfikacji doniesień:
- Sprawdź źródło – czy to oficjalny komunikat WHO, GIS lub renomowane media fact-checkingowe (Konkret24, AFP).
- Szukaj pierwotnego źródła nagrania lub dokumentu.
- Analizuj daty i kontekst – stare materiały często są recyklingowane.
- Unikaj kont anonimowych z sensacyjnymi nagłówkami.
- Porównaj z komunikatem instytucji – jeśli brak potwierdzenia, traktuj jako niepotwierdzone.
W Polsce hantawirusy (głównie Puumala i Dobrava) występują endemicznie, przede wszystkim na Podkarpaciu. Rocznie kilkanaście–kilkadziesiąt przypadków. Główna droga zakażenia to kontakt z odchodami gryzoni. Zachowanie higieny i unikanie kurzu w pomieszczeniach z gryzoniami pozostaje najlepszą ochroną.
Źródło: Pacjenci
