Wykrywanie dny moczanowej — te 2 badania są niezbędne!
Dna moczanowa to choroba, której sposób powstawania i metody leczenia wciąż są tematem dociekań. To jedna z najczęstszych przyczyn zapalenia stawów. Mimo to diagnostyka wciąż stanowi spory problem. Wykrycie choroby jest możliwie przede wszystkim dzięki obserwacji, ale i dzięki badaniom diagnostycznym. Co to za badania? Artykuł powstał na podstawie rozmowy z dr Agatą Skwarek-Szewczyk, specjalistą reumatologie i specjalistą chorób wewnętrznych.
Badanie stężenia kwasu moczowego w surowicy
„Typowym objawem dny moczanowej jest ból i obrzęk stawów. Najczęściej na początku dotyczy pierwszego stawu śródstopno – paliczkowego, czyli wielkiego palucha u stopy, czego objawami są: zaczerwienienie, zapalenie, bolesność, obrzęk, trudności w zginaniu”. - powiedziała dr Agata Skwarek-Szewczyk, specjalista reumatolog i specjalista chorób wewnętrznych
Obserwacja objawów jest kluczowa, by rozpoznać chorobę – jednak tylko do momentu pojawienia się objawów utrudniających codzienne funkcjonowanie. „Przede wszystkim obserwujemy objawy choroby. Jeżeli mamy zapalenie stawu, badamy stężenie kwasu moczowego w surowicy”. - powiedziała dr Agata Skwarek-Szewczyk, specjalista reumatolog i specjalista chorób
Kwas moczowy powstaje jako skutek rozpadu puryn, czyli związków organicznych zawierających azot. To składnik ludzkiej krwi, którego ilość zależy od równowagi między jego produkcją a usuwaniem. Stężenie kwasu moczowego w surowicy mierzy się za pomocą testu kwasu moczowego – to jedno z dwóch głównych badań zlecanych, by zdiagnozować dnę moczanową.
Objawy sugerujące, by wykonać badanie to:
- ból stawów i ich nadwrażliwość,
- obrzęk stawów,
- zaczerwienienie skóry w okolicy obrzęku stawu,
- wzrost temperatury skóry wokół stawu,
- wzrost napięcia skóry wokół stawu.
Badanie polega na pobraniu krwi z żyły łokciowej za pomocą igły. Osoba biorąca udział w badaniu powinna być na czczo co najmniej 8 godzin wcześniej.
Norma stężenia kwasu moczowego we krwi wynosi 180-420 µmol/l (3-7 mg/dl).
Badanie płynu stawowego
„Możemy również nakłuć taki staw pobierając płyn stawowy i następnie sprawdzić w nim obecność kryształków moczanu sodu. Metoda ta stanowi złoty standard w rozpoznaniu choroby”. - powiedziała dr Agata Skwarek-Szewczyk, specjalista reumatolog i specjalista chorób
Płyn stawowy znajduje się wewnątrz jamy stawowej. W przebiegu dny moczanowej zmienia się jego objętość i skład. To zabieg stosowany w ortopedii i reumatologii, umożliwiający ustalenie, czy wewnątrz stawu nie pojawiały się zmiany.
Wskazaniem do wykonania badania są m.in.:
- stany zapalne stawów wywołane przez wirusy, bakterie i grzyby,
- dna moczanowa,
- reumatoidalne zapalenie stawów,
- dna rzekoma,
- toczeń rumieniowaty układowy.
Badanie płynu stawowego jest badaniem inwazyjnym. Lekarz wkłuwa igłę w staw kolanowy i pobiera znajdujący się w nim płyn – miejsce wkłucia jest wówczas znieczulone. Pacjent nie musi się specjalnie przygotowywać, lecz przed badaniem powinien powiadomić lekarza, czy przyjmuje leki i czy jest nadwrażliwy na środki znieczulające.
Podczas badania lekarz ocenia płyn pod kątem m.in. tych kryteriów:
- kolor,
- lepkość,
- zawartość kwasu moczowego,
- zawartość glukozy,
- ilość krwinek białych i czerwonych.
Zarówno te, jak i wcześniej wymienione badania są niezbędne, by rozpoznać chorobę. Jednak zanim do nich dojdzie i lekarz nie ustali sposobu leczenia, można łagodzić ból samodzielnie:
„W pierwszej kolejności powinniśmy udać się do lekarza. W oczekiwaniu na wizytę możemy schłodzić bolący staw. Pamiętajmy, nie rozgrzewamy stawu, tylko chłodzimy! Możemy przyjąć leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, ale mimo wszystko należy zgłosić się do specjalisty, który zaplanuje leczenie celowane ”. - powiedziała dr Agata Skwarek-Szewczyk, specjalista reumatolog i specjalista chorób.
Inne badania
„Możemy też wspomóc się badaniami obrazowym, takimi jak rentgen, USG czy tomografia komputerowa”. - powiedziała dr Agata Skwarek-Szewczyk, specjalista reumatolog i specjalista chorób.
Wykonywanie zdjęć RTG chorych stawów stosuje się dopiero w dalszych etapach rozwoju dny moczanowej. Najbardziej przydatne są wtedy, gdy dna moczanowa znajdzie w zaawansowanej fazie rozwoju – wtedy dzięki zdjęciu rentgenowskiemu można wykryć, czy pojawiły się nadżerki i jakich rozmiarów są szczeliny stawowe.
Badanie USG umożliwia wykrycie guzków moczanowych, które są jednym z objawów dny moczanowej – są to zmiany występujące często na rękach, palcach stóp i uszach. Dzięki rezonansowi magnetycznemu da się ustalić zmiany chorobowe w obrębie chrząstki stawowej.
Dzięki tomografii komputerowej możliwe jest wykrycie i ocena odkładających złogów – zarówno pod kątem jakości, jak i ilości. W tym celu korzysta się z tomografii komputerowej podwójnej energii.
