ADHD u kobiet to coś więcej niż geny. Ekspertka: Kluczem jest gospodarka hormonalna
Neurobiologia w znaczącym, choć wciąż często niedocenianym stopniu determinuje nasilenie objawów u pacjentów ze zdiagnozowanym ADHD. Przełomowe doniesienia naukowe wskazują na bezpośredni związek między zmienną gospodarką hormonalną – zwłaszcza u kobiet w okresie menopauzy – a gwałtownym paraliżem funkcji poznawczych. Szczegóły w rozmowie z Pacjentami zdradza psycholog dr Anna Kaźmierczak-Mytkowska.
Estrogenowa zagadka kobiecej neurologii
Coraz częściej i odważniej w przestrzeni medycznej oraz psychologicznej dyskutuje się o specyfice przebiegu ADHD u kobiet. Z uwagi na naturalne i silne wahania hormonalne, codzienne doświadczenia pacjentek mogą drastycznie zmieniać się z miesiąca na miesiąc, w zależności od etapu cyklu reprodukcyjnego. Badania kierują uwagę badaczy ku wiodącemu żeńskiemu hormonowi, obnażając jego kluczowe znaczenie dla neurologicznego funkcjonowania kobiet.
Estrogen jest bezpośrednio powiązany z gospodarką neuroprzekaźników, która decyduje o życiowej motywacji i hamowaniu impulsywności. W momentach głębokich kryzysów endokrynologicznych dramatyczny spadek ilości przekaźników chemicznych skutecznie niszczy zdolność koncentracji.
– W okresie menopauzy, ale też po ciąży, w tym trudnym czasie połogu, objawy ADHD mogą być znacznie silniejsze – mówi Pacjentom dr Anna Kaźmierczak-Mytkowska.
Fundamentalna rola neuroprzekaźników
Mechanizm stojący za wyniszczającymi trudnościami z uwagą ma bardzo konkretne przełożenie na fizjologiczną chemię mózgu. Choć nie brakuje krytyków uważających neurobiologiczne wyjaśnienia za przesadzone, rygorystyczna nauka nieustannie dostarcza niezbitych dowodów na to, jak silnie neuroprzekaźniki modyfikują ludzkie zachowanie. U osób z ADHD brakuje w tym procesie pożądanej, fizjologicznej równowagi.
To właśnie objętość oraz szybkość wychwytywania tych potężnych cząsteczek w synapsach bezpośrednio wpływa chociażby na utraconą umiejętność skutecznego zrelaksowania się.
– Dopamina i pozostałe neuroprzekaźniki mają ogromny wpływ na to, w jaki sposób przetwarzamy informacje – podkreśla dr Anna Kaźmierczak-Mytkowska.
Wypadkowa biologii i wymagań otoczenia
Skrajnego pogorszenia funkcjonowania pacjentek nie należy jednak bagatelizować i tłumaczyć wyłącznie zjawiskami sfery biologicznej. Niezwykle ważną składową problemu pozostają obiektywne trudności życiowe, wynikające z wchodzenia w nowe, nierzadko przytłaczające role. Pojawienie się na świecie dziecka lub wkraczanie w stresujący wiek menopauzalny generuje przemęczenie, które utrudnia korzystanie z wypracowanych dotychczas strategii poznawczych.
Dopiero szerokie spojrzenie specjalistyczne, rzetelnie uwzględniające zarówno skomplikowany stan fizjologiczny, jak i wysokie wymagania środowiska zewnętrznego, daje precyzyjny obraz trudności, z jakimi mierzy się kobieta.
– Często to właśnie trudna sytuacja życiowa, stres i wymagania otoczenia w połączeniu z sytuacją hormonalną są odpowiedzią na pytanie, dlaczego te objawy bywają momentami tak nasilone – dodaje ekspertka.
