Pacjenci.pl
Rwa kulszowa – przyczyny, objawy, leczenie

pixabay.com

Rwa kulszowa – przyczyny, objawy, leczenie

18 Stycznia 2021

Autor tekstu:

Izabela Wierzbicka

Jeśli zdarzyło Ci się, że złapał Cię przeraźliwy, wręcz paraliżujący ból w dolnej części kręgosłupa, promieniujący aż do kończyny dolnej i uniemożliwiający wykonywanie codziennych czynności, to najprawdopodobniej masz do czynienia z atakiem rwy kul

Czym jest rwa kulszowa?

Rwa kulszowa to zespół objawów pochodzących z podrażnienia lub uszkodzenia nerwu kulszowego lub jego korzeni, który może mieć wiele zróżnicowanych przyczyn, a walka z tą dolegliwością niejednokrotnie bywa długa i żmudna. Rwa kulszowa może dotykać osoby w każdym wieku, wbrew powszechnemu przekonaniu, także osoby młode i aktywne fizycznie i choć w większości przypadków dopada nas podczas nieprawidłowego ruchu ciała, który doprowadza do ucisku na nerw, często może być też wywołana przez inne choroby, prowadzące do podrażnienia nerwów, takie jak cukrzyca czy choroby nowotworowe.

Rwa kulszowa - przyczyny

Najczęstszą przyczyną tego schorzenia jest dyskopatia tej okolicy kręgosłupa, ale może być ono również spowodowane każdą inną przyczyną drażniącą nerwy na ich przebiegu, takie jak lokalne stany zapalne, niektóre choroby zakaźne, cukrzyca czy zmiany nowotworowe.

Rwa kulszowa może być spowodowana kilkoma stanami, które dotyczą kręgosłupa i mogą wpływać na nerwy biegnące wzdłuż pleców. Często jest spowodowana urazem, na przykład upadkiem, przeciążeniem, nieprawidłowym skrętem, ale przyczyną mogą być także guzy nerwu rdzeniowego lub kulszowego.

Najczęstsze stany powodujące rwę kulszową:

Dyskopatia

Najczęstszą przyczyną rwy kulszowej jest ucisk na nerw kulszowy lub na tworzące go korzonki nerwowe, czyli nerwy w kręgosłupie. W zdecydowanej większości przypadków za ucisk i zapalenie korzonków w kręgosłupie jest odpowiedzialna dyskopatia lędźwiowa, inaczej przepuklina kręgosłupa, często nazywana wypadnięciem dysku. Ucisk dysku na nerw powoduje silne zapalenie, obrzęk i niedokrwienie.

Zapalenie nerwu kulszowego

Nerw kulszowy to największy nerw w ciele człowieka. Powstaje on poprzez splatanie się ze sobą wychodzących z kręgosłupa lędźwiowego korzonków nerwowych. Do zapalenia nerwu kulszowego najczęściej dochodzi na skutek dyskopatii i ucisku nerwu w kręgosłupie przez przepuklinę.

Zwyrodnienie kręgosłupa lędźwiowego

Schorzenie polega na przedwczesnym zużyciu i zniekształceniu kręgów i stawów międzykręgowych. Często dochodzi do powstania wyrośli kostnych, tak zwanych osteofitów. Te zmiany mogą wywierać ucisk na nerw w kręgosłupie. Najczęściej prowadzi to do objawów takich jak ból przy staniu i chodzeniu.

Zespół gruszkowaty

Zespół mięśnia gruszkowatego jest rzadkim zaburzeniem nerwowo-mięśniowym, w którym mięsień gruszkowaty, łączący dolną część kręgosłupa z kośćmi udowymi, mimowolnie kurczy się lub napina, powodując rwę kulszową.

Kręgozmyk

Kręgozmyk (in. spondylolisteza) to schorzenie kręgosłupa polegające na przemieszczeniu się kręgów względem siebie w sytuacji, w której kręg leżący wyżej przesuwa się ku przodowi w stosunku do kręgu położonego niżej. 

Do innych częstych przyczyn rwy kulszowej, niezwiązanych bezpośrednio z konkretnym urazem należą:

  • wzrost masy ciała

  • przesunięcie punktu ciężkości

  • nadmierne wygięcie kręgosłupa lędźwiowego (hiperlordoza)

  • zmiany hormonalne rozluźniające stawy i ścięgna

  • rwa kulszowa po porodzie, której przyczyną może być dyskopatia, ale również uszkodzenie korzeni i splotów nerwowych w miednicy.

Rwa kulszowa - czynniki ryzyka

Mimo że rwa kulszowa może dotknąć każdego, istnieją pewne czynniki zwiększające szanse na wystąpienie tego schorzenia i są to przede wszystkim:

  • Wiek (45–64) – przepuklina dysków i zwyrodnienia kostne;

  • Otyłość – nadmierna masa ciała doprowadza do zbytniego obciążenia kręgosłupa, co w efekcie może spowodować ucisk na nerwy;

  • Długotrwały i nadmierny stres;

  • Palenie;

  • Wykonywany zawód – praca, która wymaga skrętów tułowia, noszenia ciężkich ładunków lub siedzenia przez długi czas w jednej pozycji

  • Siedzący tryb życia

  • Cukrzyca – podwyższone stężenie glukozy we krwi zwiększa ryzyko uszkodzenia nerwów.

Rwa kulszowa - objawy

Ból promieniujący od dolnej części kręgosłupa do pośladków i nogi to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów rwy kulszowej. Jeśli ból rozprzestrzenia się od dolnego odcinka kręgosłupa do pachwiny, najprawdopodobniej jest to kamień nerkowy, którego nie należy mylić z rwą kulszową. W przypadku rwy kulszowej odczuwalny jest dyskomfort prawie w każdym miejscu ścieżki nerwowej. Ból jest ostry i intensywny i rozprzestrzenia się od dolnego odcinka kręgosłupa na nogę przez okolicę pośladkową, czasem aż do palców stóp (bardzo rzadko występuje ból w obu nogach).

Ból może być różnego natężenia, od łagodnego do ostrego, lekkiego mrowienia lub dyskomfortu. Najczęściej nasila się w pozycji siedzącej. Występuje również osłabienie, sztywność lub słaba kontrola nad ruchami nóg. Przewlekłemu bólowi towarzyszy słabe podparcie nóg, a także możliwy niedowład stopy, upośledzona lub ograniczona funkcja stopy. Czasami można poczuć coś w rodzaju „porażenia prądem”. Ból może znacznie się nasilać, podczas kaszlu lub kichania. Z drugiej strony chodzenie i leżenie łagodzą uczucie bólu. Jeśli chodzi o lokalizację bólu, rwa kulszowa dotyczy zwykle tylko jednej strony ciała, ale w niektórych przypadkach ból może się odbić po obu stronach. Pacjent cierpiący na zespół objawów typowych dla rwy kulszowej może mieć problemy z wypróżnianiem.

Aby upewnić się, że dolegliwości bólowe są wynikiem ataku rwy kulszowej, należy sprawdzić, czy występuje tzw. objaw Lasegue'a. Należy położyć się plecami na twardej powierzchni i spróbować unieść wyprostowaną nogę. Nagły, uniemożliwiający ćwiczenie ból jest charakterystyczny dla rwy kulszowej.

Rwa kulszowa - leczenie

Leczenie rwy kulszowej opiera się głównie na farmakologii i odpowiedniej rehabilitacji. W lżejszych przypadkach rwy podaje się leki przeciwzapalne w postaci tabletek, natomiast przy znacznym ucisku dysku na nerw czasami konieczne jest zastosowanie zastrzyków nadtwardówkowych i bezpośrednie podanie leków przeciwzapalnych w okolicę ucisku nerwu.

Stosowanie leków przeciwbólowych to nie sposób na rwę kulszową, gdyż nie działają one na przyczynę problemu, mogą jednak uśmierzyć ból i pomóc przetrwać atak.

Czasem w przypadku rwy kulszowej lekarz może przepisać leki rozkurczowe. Zmniejszają one napięcie mięśni i mogą przynieść ulgę w bólu. Pomagają też w rehabilitacji.

Fizjoterapia jest najistotniejszym elementem leczenia rwy kulszowej. Dobry terapeuta pomoże pozbyć się objawów oraz wyjaśni, jak zapobiegać nawrotom. Rehabilitacja kręgosłupa lędźwiowego poprzez odpowiednie ćwiczenia może zmniejszyć ucisk korzonków nerwu kulszowego i zapobiec nawrotom przypadłości. Po wygaszeniu ostrego stanu zapalnego można zastosować różnorodne terapie manualne, mające na celu rozluźnienie mięśni, które mogą powodować ucisk na nerwy, między innymi terapię mięśniowo-powięziową, chiropraktykę czy kinesiotaping.

Po ustąpieniu dolegliwości bólowych niezwykle ważne jest, aby pacjent wzmacniał mięśnie przykręgosłupowe specjalnie dobranymi ćwiczeniami, aby uniknąć nawrotów rwy kulszowej w przyszłości. Ćwiczenia powinny być indywidualnie dobrane do przyczyny bólu korzonków oraz do stanu pacjenta. Ćwiczenia rozciągające zapobiegają przykurczom, ale należy je stosować umiejętnie, aby nie zwiększać ucisku na nerw kulszowy. Trening siłowy pod okiem wykwalifikowanego trenera, oraz aktywność fizyczna korzystna dla pleców, taka jak basen, również jest bardzo wskazana.

Niestety w bardzo poważnych przypadkach rwy kulszowej środki te mogą okazać się niewystarczające i konieczny może być zabieg chirurgiczny. Jeśli wystąpią ostre objawy uszkodzenia nerwu kulszowego takie jak paraliż, wykonuje się operację polegającą na odbarczeniu korzeni nerwu kulszowego. Jest to albo tradycyjna operacja otwarta lub mniej inwazyjny zabieg mikrodyscektomii, wykonywany przy użyciu specjalnego endoskopu.

Rwa kulszowa - Leczenie naturalne i niekonwencjonalne

Niekonwencjonalne oraz naturalne metody leczenia rwy kulszowej mają rzeszę swoich zwolenników. Według niektórych bardzo dobre efekty leczenia rwy kulszowej uzyskuje się stosując akupunkturę. W zależności od indywidualnego przypadku wyraźną poprawę można osiągnąć już po kilku zabiegach. Wbijając igły w odpowiednie punkty zlokalizowane w mięśniach przykręgosłupowych rozluźniane zostają mięśnie dzięki czemu rozluźnia się również przestrzeń międzykręgowa i zmniejsza się ucisk na nerw. Jednocześnie akupunktura działając przeciwzapalnie zmniejsza obrzęk przepukliny, co z kolei zmniejsza ucisk na nerw i eliminuje ból i stan zapalny.

Do innych metod medycyny wschodu należą także bańki chińskie czy masaż GuaSha

Rwa kulszowa – zapobieganie

Pamiętajmy, że najlepszym lekarstwem na każdą chorobę jest prewencja. Zwróćmy więc szczególną uwagę na nasz styl życia, bo wiele elementów, na które nie zawsze zwracamy uwagę, może mieć fundamentalny wpływ na zdrowie naszego kręgosłupa. Oto kilka prostych zasad, które mogą pomóc uniknąć rwy kulszowej i innych chorób układu kostno-szkieletowego.

Prawidłowa postawa przy pracy – wielu z nas prowadzi siedzący tryb życia, co bardzo negatywnie wpływa na kręgosłup. Pamiętajmy o tym, aby nasz postawa za biurkiem, jak najmniej obciążała kręgosłup. Warto zainwestować w dobre krzesło, a od czasu do czasu zamienić je na piłkę do pilatesu lub popracować na stojąco. Niezwykle ważne jest, aby robić częste przerwy choćby po to, żeby zrobić kilka kroków po domu czy biurze, zmniejszając tym samym ucisk na nerwy.

Aktywność fizyczna – nie każdy z nas ma czas i możliwości, by zawodowo zajmować się sportem, ale aktywności takie jak joga, pilates, pływanie czy choćby regularne spacery w odpowiednim obuwiu, mogą znacznie zmniejszyć szanse na wystąpienie rwy kulszowej.

Zdrowa dieta – prawidłowa masa ciała jest niezwykle ważna w przypadłościach kręgosłupa, ponieważ przy nadwadze drastycznie obciążone zostają stawy i sam kręgosłup. Dlatego zdrowa, zbilansowana dieta pomaga zredukować masę ciała, a tym samym zmniejszyć ryzyko rwy kulszowej.

Izabela WierzbickaAutor

Izabela Wierzbicka

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: redakcja@pacjenci.pl

Podobne artykuły

Zdrowie

Sukces czy porażka? Czyli jak wygląda sytuacja w zakresie szczepień ochronnych w Polsce?

Czytaj więcej >
kasza

Zdrowie

Pięć powodów, dla których warto jeść kaszę – nawet każdego dnia

Czytaj więcej >
targi

Zdrowie

Pierwsze w Polsce targi turystyki medycznej we wrześniu w AmberExpo!

Czytaj więcej >

Zdrowie

Pacjenci.pl patronatem konferencji naukowej dotyczącej szczepień ochronnych! Zapraszamy!

Czytaj więcej >
hemoroidy

Zdrowie

Choroba hemoroidalna - objawy, diagnoza, metody leczenia. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >
SIBO

Zdrowie

Zespół SIBO - co to jest? Objawy, przyczyny, leczenie. Ekspert tłumaczy

Czytaj więcej >