Co oznacza ochota po jedzeniu na słodkie?

Nawyki z domu

U wielu osób chęć zjedzenia czegoś słodkiego po obiedzie ma źródło w dzieciństwie. Jeśli deser był kiedyś formą nagrody za zjedzony posiłek, mózg mógł utrwalić schemat, w którym obiad bez słodkiego zakończenia wydaje się niepełny.

Z biegiem czasu taki rytuał zaczyna działać automatycznie. Nie chodzi już o realny głód, ale o potrzebę domknięcia posiłku czymś przyjemnym, bo cukier pobudza układ nagrody i sprzyja wydzielaniu dopaminy, czyli neuroprzekaźnika związanego z odczuwaniem przyjemności.

Pomocne bywa zastąpienie deseru innym przyjemnym elementem po jedzeniu, na przykład herbatą owocową, kawą z przyprawami, niewielką porcją bakalii albo kilkoma kostkami gorzkiej czekolady. Dobrze działa też spokojne, uważne kończenie posiłku, które daje organizmowi i głowie sygnał, że jedzenie naprawdę się skończyło.

Gdy posiłek nie syci wystarczająco

Ochota na słodkie po jedzeniu może pojawiać się również wtedy, gdy posiłek był źle skomponowany. Zbyt mała ilość węglowodanów złożonych, błonnika lub białka może sprawić, że poziom glukozy szybciej się waha, a organizm zaczyna szukać szybkiego źródła energii.

Znaczenie ma też to, czy posiłek dawał satysfakcję. Jeśli został zjedzony w pośpiechu, był mało smaczny albo nie zaspokoił potrzeb smakowych, mózg może nadal oczekiwać „nagrody”, a najprostszą odpowiedzią często okazują się słodycze.

Nie bez znaczenia pozostaje także pora jedzenia. Gdy przez większą część dnia dostarczasz za mało energii, po późniejszym obiedzie może pojawić się silna potrzeba szybkiego uzupełnienia kalorii, a wtedy organizm najłatwiej kieruje cię w stronę cukru.

Możliwe niedobory

Czasem apetyt na słodkie bywa związany z niedoborami niektórych składników odżywczych. W artykule wskazano przede wszystkim magnez, chrom, cynk oraz witaminy z grupy B, które uczestniczą w przemianach energetycznych, pracy układu nerwowego i regulacji gospodarki cukrowej.

Przykładowo niedobór magnezu może współwystępować ze zmęczeniem, rozdrażnieniem i skurczami mięśni, a jednocześnie nasilać chęć sięgania po czekoladę. Z kolei zbyt mała ilość chromu może utrudniać utrzymanie stabilnego poziomu glukozy, co sprzyja napadom apetytu na słodycze.

Problem może się pogłębiać, jeśli dieta opiera się głównie na wysoko przetworzonej żywności, a brakuje w niej warzyw, roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych oraz źródeł białka. Wtedy łatwo wejść w mechanizm, w którym im więcej cukru w diecie, tym większe rozchwianie apetytu.

Kiedy warto się zbadać

Nawracająca potrzeba zjedzenia czegoś słodkiego po posiłku może też towarzyszyć zaburzeniom gospodarki węglowodanowej, takim jak insulinooporność czy wczesny etap cukrzycy typu 2. W takich sytuacjach glukozy we krwi może być dużo, ale komórki nie wykorzystują jej prawidłowo, więc organizm nadal wysyła sygnał, że potrzebuje energii.

W przypadku insulinooporności tkanki słabiej reagują na insulinę, czyli hormon odpowiedzialny za transport glukozy do komórek. Efektem może być częste łaknienie na słodkie mimo sytego posiłku, dlatego taki objaw nie powinien być stale ignorowany.

Jeśli sytuacja powtarza się regularnie, warto rozważyć konsultację lekarską i podstawową diagnostykę. W materiale wskazano między innymi badanie glukozy na czczo oraz wykonanie krzywej cukrowej i insulinowej.

Źródła:

• Avena N.M., Rada P., Hoebel B.G. (2008). Evidence for sugar addiction: Behavioral and neurochemical effects of intermittent, excessive sugar intake. Neuroscience & Biobehavioral Reviews. Link do badania
• Lennerz B.S. i in. (2013). Effects of dietary glycemic index on brain regions related to reward and craving in men. The American Journal of Clinical Nutrition. Link do badania
• Cefalu W.T., Hu F.B. (2004). Role of Chromium in Human Health and in Diabetes. Diabetes Care. Link do badania