Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Czym jest bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych?
Bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest ostrym zapaleniem ochronnych błon pokrywających mózg i rdzeń kręgowy określanych łącznie jako opony mózgowo-rdzeniowe. Jak sama nazwa wskazuje bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywoływane jest obecnością bakterii.
Przyczyny powstawania bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
Różne szczepy bakterii przyczyniają się do powstawania bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, w zależności od wieku chorego.
U noworodków i niemowlaków głównym źródłem zakażenia są paciorkowce z grupy B (szczególnie w pierwszym tygodniu życia, w którym obserwowane są zapalenia powodowane paciorkowcami podtypu III normalnie zamieszkującymi pochwę). Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u noworodka może powodować także Listeria monocytogenes przenoszona na dziecko przez matkę przed urodzeniem oraz Escherichia coli.
U starszych dzieci obserwuje się zazwyczaj zapalenie mózgu powodowane przez dwoinkę zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych (meningokoka), odpowiedzialną także za występowanie sepsy meningokokowej. U dzieci poniżej 5. roku życia częste są zakażenia dwoinką zapalenia płuc (pneumokokiem).
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych u dorosłych w 80% przypadków powodowane jest przez meningokoki i pneumokoki. U osób po 50. roku życia wzrasta ryzyko zakażenia Listeria monocytogenes.
Do zakażenia może dojść na drodze pourazowej (złamanie kości czaszki lub operacja neurochirurgiczna), jednak najczęstszą przyczyną jest wyciek krwi z jamy nosowo-gardłowej. Czynnikami sprzyjającymi zakażeniu są choroby, takie jak cukrzyca i AIDS.
Objawy bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
U dorosłych bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych objawia się bólem głowy, sztywnością karku i nagłą wysoką gorączką. Dodatkowo może pojawić się światłowstręt i wrażliwość na głośne dźwięki, częste są wymioty.
Problem stanowi niespecyficzność objawów u noworodków i niemowląt. Objawy bakteryjnego zapalenia opon mózgowych u noworodków są bardzo ogólne – są one senne i niespokojne, mogą mieć problemy z prawidłowym ssaniem i przyjmowaniem pokarmu, mogą wystąpić wymioty i biegunka. U noworodka przyspieszona będzie akcja serca, a wynik w skali Apgar wyniesie poniżej 7. U niemowląt natomiast dodatkowymi objawami są: wysoka gorączka, niepokój, wybroczyny na skórze. Mogą pojawić się drgawki i napięcie w ciemiączku przednim. Podobnie jak u dorosłych, u niemowląt może wystąpić sztywność karku.
Diagnozowanie bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych
Osobie z podejrzeniem bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych w pierwszej kolejności wykonywane są badania krwi potwierdzające wystąpienie stanu zapalnego: CRP, morfologia, rozmaz. Od chorego pobierany jest płyn mózgowo-rdzeniowy, w którym oznaczane jest stężenie glukozy, białka, chlorków i kwasu mlekowego, oceniana jest jego barwa i przejrzystość, a także liczba komórek (cytoza). Dodatkowo przeprowadza się dokładny wywiad z pacjentem oraz ocenia się objawy neurologiczne.
