Ból mięśni – przyczyny, diagnostyka, leczenie

Ból mięśni – przyczyny, diagnostyka, leczenie
pixabay
Autor Magdalena Samecka19.10.2020

Ból mięśni to nieswoisty objaw, który bardzo często jest lekceważony i automatycznie związany z nadwyrężeniem czy przeciążeniem układu mięśniowego. Tymczasem ból mięśni może zwiastować wiele chorób – od urazu tkanki mięśniowej spowodowanego intensywnym wysiłkiem fizycznym, przez grypę, aż do chorób układu nerwowego i kostno–stawowego.

Ból mięśni – przyczyny

Dlaczego bolą mięśnie? Przyczyn może być wiele, do tych najczęściej występujących zalicza się wszelkiego rodzaju urazy, przeciążenia, nadwyrężenia powstające na skutek intensywnego wysiłku fizycznego (zwłaszcza podejmowanego bez wcześniejszego przygotowania) oraz noszenia ciężkich przedmiotów. Dolegliwości są spowodowane również tzw. zespołem opóźnionego bólu mięśniowego, czyli popularnymi zakwasami. Powstają one, kiedy w mięśniach i we krwi gromadzi się produkt uboczny przemiany materii – kwas mleczanowy. Ból mięśni wywołany kwasicą mleczanową szybko mija (trwa maksymalnie kilka dni) i nie towarzyszą mu żadne dodatkowe objawy.

Inne przyczyny bólu mięśni to:

  • infekcje wirusowe,
  • choroby reumatyczne,
  • urazy stawów,
  • borelioza,
  • niedoczynność tarczycy,
  • choroby autoimmunologiczne.

Ból mięśni a ostre infekcje wirusowe

Bóle mięśni pojawiają się w przebiegu następujących chorób:

  • przeziębienie i grypa – bólowi mięśni towarzyszą: gorączka, dreszcze, ból gardła, kaszel, katar, ogólne osłabienie; w przypadku grypy bóle mięśni są silne i utrzymują się przez cały czas trwania infekcji,
  • ospa wietrzna – ból mięśni, pogorszone samopoczucie, gorączka i ból gardła pojawiają się zazwyczaj jeszcze przed wystąpieniem zmian skórnych,
  • różyczka – pierwszy okres choroby (tzw. zwiastunowy) to symptomy przypominające przeziębienie, a więc: ból głowy, ból mięśni, ból gardła, kaszel, katar, zapalenie spojówek.

Ból mięśni a choroby reumatyczne

Jednostki chorobowe, w których występuje ból mięśni i ich osłabienie to m.in.:

  • zapalenie wielomięśniowe – to samoistne, przewlekłe zapalenie mięśni; ta choroba o podłożu reumatycznym objawia się bólem mięśni, osłabieniem siły mięśniowej, stanami podgorączkowymi oraz spadkiem masy ciała,
  • fibromialgia – charakteryzuje się przewlekłym bólem mięśni i stawów, osłabieniem, przewlekłym zmęczeniem, obniżeniem nastroju, bezsennością; na ciele pojawiają się także punkty szczególnie wrażliwe na ucisk, są to tzw. punkty tkliwe,
  • reumatoidalne zapalenie stawów – RZS, dawniej gościec, to przewlekła choroba reumatyczna o nieustalonej przyczyni; schorzenie ma charakter postępujący i nieleczone może prowadzić nawet do kalectwa; jego objawy to: ból mięśni, bóle stawów (pojawiające się najczęściej w nocy), sztywność stawów, obrzęki, osłabienie, zmęczenie, stany podgorączkowe.

Ból mięśni – inne przyczyny

Bóle mięśni nie muszą być bezpośrednio związane z narządem ruchu ani z infekcją wirusową, mogą pojawiać się także jako objaw towarzyszący następującym chorobom:

  • borelioza – ta bakteryjna choroba zakaźna może dawać szereg objawów ze strony wielu narządów, dlatego też jej diagnostyka jest niezwykle skomplikowana; w przebiegu boreliozy mogą się pojawiać: ból mięśni, sztywność stawów, powiększone węzły chłonne, objawy neurologiczne (np. zapalenie opon mózgowych, uszkodzenie nerwów obwodowych, drżenie mięśni), objawy skórne (rumień wędrujący, przewlekłe zanikowe zapalenie skóry),
  • toczeń rumieniowaty układowy – to autoimmunologiczna, wielonarządowa choroba obejmująca stawy, skórę oraz inne organy, np. nerki; objawy świadczące o chorobie to m. in.: charakterystyczny rumień na twarzy (na policzkach i grzbiecie nosa) przypominający skrzydła motyla, bóle mięśni, bóle stawów, stany podgorączkowe, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych, uszkodzenie nerek, zapalenie płuc, nadciśnienie płucne, wymioty, nudności, biegunki, bóle głowy, drgawki, zapalenie opon mózgowo–rdzeniowych, zaburzenia nastroju,
  • choroba Stilla – schorzenie o podłożu autoimmunologicznym, w przebiegu którego pojawiają się: wysoka gorączka, nieswędząca wysypka, bóle mięśni, bóle stawów i ograniczenie ich ruchomości.

Ból mięśni – diagnostyka

Przy bólach mięśni bardzo ważna jest obserwacja objawów towarzyszących, dzięki którym można ustalić przyczynę dolegliwości i rozpocząć leczenie. Należy zwrócić szczególną uwagę, gdy bólom mięśniowym współtowarzyszą:

  • gorączka, utrzymujące się bądź nawracające stany podgorączkowe,
  • bóle i sztywność stawów,
  • obrzęki,
  • zmiany skórne w postaci rumieni,
  • znaczne osłabienie,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • objawy neurologiczne, np.: zaburzenia wzroku, zaburzenia równowagi, sztywność karku.

Nie powinno się zwlekać z wizytą u lekarza, jeśli odczuwamy bóle mięśni, które trwają dłużej niż kilka/kilkanaście dni lub jeżeli pojawiają się wyżej wymienione, dodatkowe symptomy. Najlepiej udać się do internisty, który, jeżeli uzna to za konieczne, skieruje pacjenta do reumatologa, ortopedy bądź neurologa. Może także zlecić wykonanie podstawowych badań laboratoryjnych oraz określenie czynnika reumatoidalnego (RF). Wysoki czynnik reumatoidalny może świadczyć o RZS, toczniu rumieniowatym, twardzinie układowej, infekcjach lub nowotworach.

Zdarza się jednak, że bóle mięśniowe są trudne do zdefiniowania i pomimo dokładnego wywiadu medycznego i wykonania badań, nie udaje się znaleźć konkretnego ich podłoża.

Ból mięśni – niezdefiniowane bóle mięśni

Przewlekłe bóle mięśni, których etiologa nie została określona, zaliczane są do tzw. zespołu przewlekłego zmęczenia. Bólom mięśni towarzyszy wtedy uczucie osłabienia, przemęczenia i złe samopoczucie, często również bóle głowy, zaburzenia koncentracji, snu i depresja. Dolegliwości te nie ustępują pomimo odpoczynku. W leczeniu chronicznego zmęczenia zaleca się współpracę lekarza pierwszego kontaktu, fizjoterapeuty, psychologa oraz psychiatry.

Następny artykuł