Ponad 12 tysięcy Polaków rocznie przegrywa walkę. Ten symptom możesz wykryć sam
Rak jelita grubego to drugi najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy w Polsce, który każdego roku zabija ponad 12 tysięcy osób. Rozwija się bezszelestnie, często przez dekady, nie dając na początku żadnych dolegliwości bólowych. Kiedy jednak guz zlokalizowany wewnątrz okrężnicy lub odbytnicy osiąga rozmiary, które fizycznie blokują pasaż jelitowy, organizm zaczyna wysyłać dramatyczne sygnały.
Jednym z najbardziej charakterystycznych i alarmujących objawów są tak zwane stolce ołówkowate – nienaturalnie wąskie, cienkie i podłużne wypróżnienia. Jeśli od dłuższego czasu dochodzi do tak drastycznej zmiany kształtu stolca, nie należy zwlekać z diagnostyką. To krytyczna czerwona flaga, która oznacza, że w świetle jelita wyrosła przeszkoda anatomiczna.
Mechaniczna blokada jelita
Pojawienie się stolców ołówkowatych jest bezpośrednią konsekwencją zwężenia światła jelita grubego przez rosnący nowotwór. Objaw ten najczęściej dotyczy zmian zlokalizowanych w lewej połowie okrężnicy (okrężnicy zstępującej, esicy) oraz w odbytnicy.
W tej części układu pokarmowego masy kałowe są już uformowane i mają dość zwartą konsystencję. Gdy na ich drodze staje egzofityczny guz (rosnący do wnętrza jelita), kał przeciska się przez skrajnie zwężoną szczelinę. Działa to dokładnie tak, jak wyciskanie pasty do zębów przez uszkodzoną, wąską tubkę. W rezultacie stolec opuszczający ciało zyskuje nienaturalny, spłaszczony kształt, przypominający ołówek lub taśmę.
Kompletny obraz zagrożenia. Inne objawy raka jelita
Stolce ołówkowate rzadko są jedyną manifestacją rozwijającego się nowotworu. Zmianie kalibru stolca zazwyczaj towarzyszy cały zespół symptomów, które bywają nagminnie i błędnie przypisywane hemoroidom lub błędom dietetycznym.
Do najważniejszych sygnałów towarzyszących należą:
- zmiana rytmu wypróżnień, czyli pojawienie się uporczywych zaparć, które występują naprzemiennie z wodnistymi biegunkami, bez wyraźnej przyczyny żywieniowej;
- obecność krwi w stolcu – może to być jasnoczerwona krew (częstsza przy guzach odbytnicy) lub ciemna, niemal czarna krew wymieszana z kałem, świadcząca o krwawieniu wyżej położonym;
- niedokrwistość i osłabienie – chroniczne, ukryte krwawienie z guza prowadzi do anemii z niedoboru żelaza, objawiającej się ciągłym zmęczeniem i bladością skóry;
- uczucie niepełnego wypróżnienia, czyli stałe, uciążliwe parcie na stolec, nawet tuż po wyjściu z toalety.
Czy to zawsze musi być nowotwór złośliwy?
W diagnostyce różnicowej lekarze biorą pod uwagę również inne schorzenia. Zwężenie światła jelita i w efekcie cienkie stolce mogą wywołać:
- duże polipy gruczolakowate (które jednak same w sobie stanowią stan przedrakowy);
- zaawansowane guzki krwawnicze (hemoroidy);
- zwężenia pozapalne w przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna;
- uchyłkowatość esicy.
Niezależnie od ostatecznej przyczyny, zmiana struktury stolca o charakterze ołówkowatym zawsze stanowi patologię strukturalną. Organizm daje w ten sposób jednoznacznie do zrozumienia, że drożność przewodu pokarmowego została upośledzona.
Jedynym badaniem, które pozwala na bezpośrednie obejrzenie wnętrza całego jelita grubego, pobranie wycinków do badania histopatologicznego i uratowanie życia, jest kolonoskopia. Wykryty we wczesnym stadium rak jelita grubego jest wyleczalny w ponad 90% przypadków, dlatego lęk lub wstyd przed badaniem należy całkowicie odłożyć na bok.
Bibliografia:
- Hamilton, W., Round, A., Sharp, D., Peters, T. J. (2005). Clinical features of colorectal cancer before diagnosis: a population-based case-control study. „British Journal of Cancer”, 93(4), 399-405.
- Astin, M., Griffin, T., Neal, R. D., Rose, P., Hamilton, W. (2011). The predictive value of symptoms for colorectal cancer in primary care: a systematic review. „British Journal of General Practice”, 61(586), e231-e243.
- Dekker, E., Tanis, P. J., Vleugels, J. L. A., Kasi, P. M., Wallace, M. B. (2019). Colorectal cancer. „The Lancet”, 394(10207), 1467-1480.
