Co oznacza zapominanie słów? To czerwona flaga
Gubisz słowa w trakcie rozmowy, masz trudność z nazwaniem przedmiotów, a w głowie pojawia się pustka? Choć może się to wydawać drobiazgiem, powtarzające się zaburzenia językowe mogą być wczesnym objawem poważnych chorób neurologicznych – w tym Alzheimera i afazji po udarze mózgu.
- Zapominanie słów może być wczesnym objawem poważnych chorób neurologicznych
- Problemy z mową to sygnał, którego nie warto ignorować – zwłaszcza po 50. roku życia
- Sprawdź, kiedy objawy wymagają pilnej konsultacji lekarskiej
Problemy językowe – pierwszy znak ostrzegawczy
Zaburzenia mowy, takie jak trudność w doborze słów, mogą pojawić się nawet dziewięć lat przed formalną diagnozą choroby Alzheimera. Utrata płynności wypowiedzi, mylenie znaczeń czy pauzy w trakcie mówienia to sygnały, których nie należy ignorować. Co więcej, nagła utrata zdolności mówienia może świadczyć o afazji – objawie udaru mózgu, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Demencje – niepokojące statystyki
Na świecie z demencją, w tym głównie z chorobą Alzheimera, żyje ponad 55 milionów osób. Każdego roku diagnozuje się blisko 10 milionów nowych przypadków. W Polsce z zaburzeniami otępiennymi zmaga się ponad 357 tys. pacjentów, z czego 72 proc. stanowią kobiety. Wczesne rozpoznanie choroby pozwala spowolnić jej postęp i zaplanować odpowiednią opiekę.
Na jakie inne objawy zwrócić uwagę?
Pierwsze objawy bywają dyskretne: „zawieszenia” w rozmowie, trudność z nazwaniem przedmiotów, mylenie słów. Eksperci z National Institute on Aging wskazują, że problemy z płynnością mowy mogą wyprzedzać klasyczne zaburzenia pamięci. To etap, na którym warto szukać pomocy lekarskiej.
Z kolei afazja – zaburzenie zdolności mówienia lub rozumienia mowy – najczęściej występuje nagle, jako efekt udaru mózgu. W takim przypadku liczy się czas: leczenie powinno rozpocząć się w ciągu 3–4,5 godziny od wystąpienia objawów.
Objawy, na które trzeba zwrócić uwagę:
- powtarzające się pauzy lub „zawieszenia” w trakcie mówienia,
- używanie opisów zamiast nazw („to... no wiesz, takie…”),
- mylenie znaczeń lub brzmieniowo podobnych słów,
- nagła utrata mowy, zwłaszcza w połączeniu z asymetrią twarzy czy drętwieniem kończyn.
Według wytycznych WHO z 2024 roku wczesne wykrycie otępienia oraz rehabilitacja zaburzeń mowy powinny być elementem podstawowej opieki zdrowotnej.
Co robić, gdy pojawiają się objawy?
- Notuj objawy: zapisuj daty i sytuacje, w których występują problemy językowe – to cenna informacja dla lekarza.
- Skonsultuj się z lekarzem: jeśli objawy się nasilają lub zauważają je bliscy, zgłoś się do lekarza rodzinnego lub neurologa.
- Reaguj natychmiast: gdy objawy pojawiają się nagle i towarzyszy im opadnięcie kącika ust, drętwienie kończyn lub zaburzenia widzenia – dzwoń po pogotowie (112).
- Ćwicz mózg: głośne czytanie, krzyżówki czy nauka nowych słów wspomagają tzw. rezerwę poznawczą i mogą spowolnić rozwój choroby.
- Dbaj o zdrowie układu krążenia: aktywność fizyczna, kontrola ciśnienia, poziomu cukru i cholesterolu to skuteczna profilaktyka zarówno udaru, jak i demencji.
Wczesna reakcja ma znaczenie
Im szybciej zareagujesz na pierwsze objawy, tym większe masz szanse na skuteczną terapię – od leczenia udaru po wsparcie farmakologiczne w chorobie Alzheimera. Jeśli masz wrażenie, że Twój „wewnętrzny słownik” zaczyna zawodzić, nie bagatelizuj tego. Wczesna diagnostyka może zrobić ogromną różnicę.
Źródła: Medycyna Praktyczna, Światowa Organizacja Zdrowia, National Institute on Aging
