Alzheimer – objawy, przyczyny, przebieg

Czym jest choroba Alzheimera?

Choroba Alzheimera jest nieuleczalną chorobą neurodegradacyjną prowadzącą do otępienia i śmierci. Występuje najczęściej po 65. roku życia i jest uznawana za najczęstszą przyczynę demencji (70% przypadków). Choroba związana jest ze stopniową utratą funkcji mózgu, a w konsekwencji kolejnych funkcji życiowych.

Przyczyny powstawania choroby Alzheimera

Istnieje kilka hipotez dotyczących przyczyn powstawania choroby Azheimera. Dwie najpowszechniejsze z nich stawiają depozyty zaburzonych białek za początek procesu neurodegradacyjnego. Hipoteza amyloidowa opiera się na założeniu, że przyczyną nieodwracalnych zmian w mózgu są depozyty płytek amyloidowych, które mogą zmieniać strukturę synaps, blokując komunikację neuronalną. Hipoteza tau z kolei zakłada, że źródłem degradacji mózgowia są depozyty białka tau, tworzące splątki neurofibrylarne niszczące system transportu neuronalnego, co w konsekwencji prowadzi do apoptozy (śmierci) komórek. Niektórzy badacze sugerują też, że choroba Alzheimera może mieć podłoże genetyczne.

Objawy choroby Alzheimera

U każdego chorego objawy będą się różnić, jednak możliwe jest wyszczególnienie kilku najczęściej powtarzających się. W początkowym etapie rozwoju choroby Alzheimera najbardziej rozpowszechnione są problemy z pamięcią krótkotrwałą, prowadzące do trudności w zapamiętywaniu faktów i najnowszych informacji. W fazie tej, zwanej predemencją, mogą objawiać się łagodne zaburzenia poznawcze, np. utracenie zdolności planowania czy myślenia abstrakcyjnego oraz zaburzenia pamięci semantycznej objawiające się myleniem znaczenia słów lub trudnościami w przypisaniu terminu do zjawiska.

We wczesnym etapie choroby osoby nią dotknięte wykazują coraz większe rozproszenie uwagi i zaburzenia pamięci krótkotrwałej. Chorzy zapominają, gdzie odłożyli rzeczy, wciąż zadają te same pytania. Mogą pojawić się objawy depresji i wahania nastroju. Na tym etapie chorzy zazwyczaj są w stanie funkcjonować samodzielnie, chociaż może być to utrudnione.

Etap umiarkowany Alzheimera objawia się uzależnieniem chorego od pomocy z zewnątrz. Chory nie jest w stanie wykonywać prostych codziennych czynności, kontakt ze światem zewnętrznym jest utrudniony. Pogłębiają się problemy z pamięcią semantyczną, chorzy tracą zdolność nazywania przedmiotów, mylą znaczenia. Na dalszym etapie zanikają też zdolności pisania i czytania. Etap umiarkowany choroby Alzheimera charakteryzuje się postępującymi uszkodzeniami pamięci – nie tylko krótko-, ale także długotrwałej, co prowadzi do zaniku wczesnych wspomnień oraz trudności w rozpoznawaniu najbliższej rodziny. Objawy zaczynają dotyczyć także zachowania pacjenta – wahania nastrojów stają się bardziej zauważalne, chorzy mogą być agresywni, a 1/3 z nich może doświadczać urojeń.

W końcowym, zaawansowanym, etapie choroby, osoby z Alzheimerem nie są w stanie funkcjonować samodzielnie. Może dojść do całkowitego zaniku mowy. Chory w zaawansowanym stadium choroby Alzheimera nie potrafi samodzielnie przyjmować pokarmu, nie jest w stanie poruszać się samodzielnie. Mogą pojawić się trudności z utrzymywaniem moczu i stolca, powszechne są odleżyny spowodowane długotrwałym przebywaniem w łóżku.

Diagnozowanie choroby Alzheimera

Zazwyczaj pierwszymi objawami, które niepokoją rodzinę chorego, są te związane z utratą pamięci. Najlepiej wraz z seniorem udać si ę do lekarza rodzinnego lub geriatry, konieczna może być wizyta u neurologa. Specjalista przeprowadza testy mające charakter badań przesiewowych: ocenę stanu psychicznego pacjenta oraz test zegara. Testy te pomagają wyłonić pacjentów, u których potrzebna jest dalsza diagnostyka w celu potwierdzenia choroby.

Następnie wykonywane jest badanie neuropsychologiczne mające na celu rozpoznanie rodzaju deficytów poznawczych i stopnia ich zaawansowania; dokładny wywiad dotyczy zarówno pacjenta, jak i jego opiekunów. Dodatkowe konsultacje, takie jak: psychiatryczna, neurologiczna i internistyczna, potrzebne są do różnicowania choroby Alzheimera z innymi schorzeniami, np. nowotworowymi lub psychicznymi.

Dodatkowo wykonywane są badania tomografii komputerowej lub obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego w celu uwidocznienia postępującego zaniku mózgu. Z kolei badania laboratoryjne biomarkerów pozwalają na potwierdzenie biochemicznego, neurozwyrodnieniowego procesu alzheimerowskiego.