Podwójny cios dla wątroby. Ten błąd popełniamy przy niemal każdym przeziębieniu

• Paracetamol może znajdować się jednocześnie w kilku preparatach na przeziębienie i ból
• Przy łączeniu leków łatwo nieświadomie przekroczyć 4 g paracetamolu w ciągu doby
• W sezonie przeziębień i grypy takie przekroczenia zdarzały się częściej
• Przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do ostrego uszkodzenia i niewydolności wątroby

Paracetamol w kilku lekach naraz. Tu zaczyna się problem

Najczęstszy kłopot nie musi wynikać z celowego przyjęcia zbyt dużej liczby tabletek. Wystarczy sięgnąć po preparat złożony na przeziębienie, a później dołożyć lek przeciwbólowy z tą samą substancją czynną. Dla pacjenta to dwa różne opakowania i dwa różne zastosowania, ale dawki paracetamolu się sumują.

Dobrze pokazuje to badanie „Prevalence of exceeding maximum daily dose of paracetamol, and seasonal variations in cold-flu season”. Wśród 14 481 dorosłych użytkowników paracetamolu 6,3 proc. przekroczyło 4 g przynajmniej jednego dnia. W sezonie przeziębień i grypy zdarzało się to częściej, a autorzy powiązali ten wzrost przede wszystkim z częstszym sięganiem po złożone preparaty dostępne bez recepty. 

– Stosowanie paracetamolu i jego przedawkowanie zwiększa się w sezonie przeziębień i grypy, przede wszystkim z powodu częstszego używania dostępnych bez recepty preparatów złożonych stosowanych przy objawach infekcji górnych dróg oddechowych. Farmaceuci powinni ostrzegać użytkowników, by stosowali się do zaleceń dotyczących dawkowania na etykiecie, szczególnie w sezonie przeziębień i grypy – czytamy w badaniu.

Zobacz też: GIS ostrzega przed groźną bakterią. Popularna wędlina znika ze sklepów

 

„Podwójna dawka” często bierze się z prostego nieporozumienia

Badania pokazują, że problemem bywa samo rozpoznanie, co właściwie znajduje się w danym preparacie. W jednym z nich 500 dorosłych miało pokazać, jak stosowaliby dostępne bez recepty produkty zawierające paracetamol. Aż 45,6 proc. uczestników zaprezentowało sposób łączenia dwóch takich produktów, który prowadziłby do przekroczenia dawki. 23,8 proc. przekroczyłoby 4 g w ciągu doby przy jednym preparacie.

To tłumaczy, dlaczego zwykła saszetka na przeziębienie i tabletka na ból głowy mogą stworzyć ryzykowne połączenie. Jeśli w obu jest paracetamol, dawki trzeba traktować łącznie. 

– Niezrozumienie, jaka substancja czynna znajduje się w leku i jak prawidłowo stosować dostępne bez recepty preparaty zawierające paracetamol, jest powszechne. Ryzyko błędów i działań niepożądanych związanych z niezamierzonym niewłaściwym stosowaniem tych produktów jest znaczne – czytamy w badaniu.

Zobacz też: Wyrzucasz do kosza, a to najzdrowsza część. Zbija cholesterol w mgnieniu oka

 

Sezon przeziębień sprzyja takim pomyłkom

Kiedy jednocześnie boli głowa, gardło i mięśnie, łatwo sięgać po kilka produktów przeznaczonych na różne objawy. Badania pokazują, że w sezonie przeziębień i grypy częściej stosowano złożone preparaty zawierające paracetamol. Stanowiły one 33,2 proc. dni używania paracetamolu w sezonie infekcyjnym i 24,8 proc. poza nim.

Co ważne, po wyłączeniu z analizy tych preparatów złożonych sezonowa różnica w przekraczaniu 4 g przestawała być statystycznie istotna. W praktyce najważniejsze jest więc nie tylko pytanie „ile tabletek biorę?”, ale też „co zawiera każdy z tych leków?”. Dwa preparaty o innych nazwach mogą dostarczać tej samej substancji czynnej, dlatego skład trzeba sprawdzać przed ich połączeniem.

Przedawkowanie paracetamolu może skończyć się ciężkim uszkodzeniem wątroby

Ryzyko nie kończy się na chwilowym złym samopoczuciu. W wieloośrodkowym badaniu 662 pacjentów z ostrą niewydolnością wątroby w USA 275 przypadków, czyli 42 proc., uznano za związane z uszkodzeniem wątroby po paracetamolu. Wśród niezamierzonych przedawkowań 38 proc. pacjentów przyjmowało jednocześnie co najmniej dwa preparaty zawierające tę substancję.

To właśnie dlatego podczas przeziębienia warto patrzeć nie tylko na nazwę produktu, ale przede wszystkim na jego skład i dawkowanie. Łączenie kilku preparatów może sprawić, że ta sama substancja zostanie przyjęta kilka razy w ciągu dnia bez pełnej świadomości jej łącznej ilości. W opisanym badaniu część pacjentów z ostrą niewydolnością wątroby zmarła, a część wymagała przeszczepienia wątroby, co pokazuje, że skutki przedawkowania mogą być bardzo poważne.

Zobacz też: Lekarze alarmują, rząd reaguje. 10-krotna podwyżka dla produktu, który rujnuje zdrowie

 

Bibliografia

• Shiffman, S., Battista, D. R., Kelly, J. P. i in. Prevalence of exceeding maximum daily dose of paracetamol, and seasonal variations in cold-flu season, 2018.
• Wolf, M. S., King, J., Jacobson, K. i in. Risk of unintentional overdose with non-prescription acetaminophen products, 2012.
• Larson, A. M., Polson, J., Fontana, R. J. i in. Acetaminophen-induced acute liver failure: results of a United States multicenter, prospective study, 2005.