Przeterminowane leki wyrzucisz nie tylko w aptece
Przeterminowane tabletki, zużyte igły i strzykawki to odpady, z którymi miliony Polaków nie wiedzą, co zrobić. Choć prawo zabrania wyrzucania ich do zwykłego kosza, system zbiórki w aptekach nie działa idealnie. Odpowiedzią na ten problem mogą być lekomaty, czyli nowoczesne, całodobowe punkty zbiórki, które staną się elementem miejskiej infrastruktury. Pierwsze urządzenia pojawią się w przestrzeni publicznej już w najbliższych miesiącach.
- Całodobowy dostęp: Lekomaty działają 24/7, eliminując bariery czasowe i lokalowe aptek
- Pełna utylizacja: Przyjmują nie tylko leki, ale też igły, strzykawki i peny insulinowe
- Ekologia pod domem: Urządzenia staną w centrach miast, ułatwiając bezpieczny zwrot odpadów
Tony leków w śmieciach i kanalizacji
W Polsce mamy problem z wyrzucaniem przeterminowanych leków. Jest to spora ilość odpadów niebezpiecznych. Dane Narodowego Funduszu Zdrowia mówią, że co roku Polacy realizują ponad miliard recept. Część z tych leków nigdy nie zostaje zużyta, np. z powodu zmiany terapii, wyzdrowienia pacjenta lub upływu terminu ważności. Zamiast do profesjonalnej utylizacji, preparaty te najczęściej trafiają do zwykłych śmieci, a stamtąd wprost do środowiska. Badania wskazują, że aż 70 proc. społeczeństwa pozbywa się leków niezgodnie z przepisami, wyrzucając je do odpadów zmieszanych lub spłukując w toalecie. To prosta droga do skażenia wód gruntowych i gleby substancjami czynnymi, które są toksyczne dla ekosystemów.
Czym są lekomaty i co je wyróżnia?
Lekomaty to autorski projekt Małgorzaty Rdest, który ma wypełnić lukę w obecnym systemie gospodarowania odpadami medycznymi. W przeciwieństwie do tradycyjnych punktów w aptekach, lekomaty są projektowane jako urządzenia samoobsługowe, dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Ważną różnicą jest zakres przyjmowanych odpadów. Tradycyjne pojemniki w aptekach często służą wyłącznie do zbiórki suchych leków (tabletek, blistrów). Lekomaty idą o krok dalej, oferując bezpieczne miejsce na: przeterminowane leki (syropy, maści, tabletki), igły i strzykawki, wstrzykiwacze insulinowe (tzw. peny) oraz sensory do mierzenia poziomu cukru oraz zużyte materiały opatrunkowe. Dla pacjentów z chorobami przewlekłymi, takimi jak cukrzyca, jest to ważna zmiana, bo do tej pory oddanie zużytych igieł w bezpieczny sposób było w wielu gminach niemal niemożliwe bez wizyty w odległym PSZOK-u (Punkcie Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych).
Do kogo skierowany jest projekt?
Projekt lekomatów jest przeznaczony dla każdego mieszkańca, ale szczególny nacisk kładzie na potrzeby pacjentów przewlekle chorych. W starzejącym się społeczeństwie liczba osób wymagających stałej terapii iniekcyjnej rośnie, więc takie rozwiązanie będzie korzystne i dla pacjentów, i dla środowiska.
– W domowej opiece zdrowotnej produkujemy dziś odpady, które jeszcze kilkanaście lat temu powstawały głównie w placówkach medycznych – zauważa Małgorzata Rdest, inicjatorka projektu. System musi więc ewoluować wraz ze zmianą sposobu leczenia pacjentów.
Gdzie i kiedy? Planowane wdrożenia
Pierwsze lekomaty mają pojawić się w polskiej przestrzeni publicznej w ciągu najbliższych miesięcy. Pierwsza faza projektu będzie miała charakter pilotażowy. Urządzenia nie będą chowane wewnątrz budynków – założeniem jest ich montaż w miejscach o dużym natężeniu ruchu, obok których mieszkańcy przechodzą podczas codziennych zakupów czy spacerów. Dzięki temu pozbycie się niebezpiecznych odpadów ma stać się tak proste, jak wyrzucenie butelki do pojemnika na plastik.
Obecny system zbiórki w aptekach jest dobrowolny i często uciążliwy – pacjenci muszą dopasować się do godzin otwarcia placówek i liczyć na to, że dana apteka akurat posiada wolne miejsce w pojemniku. Teraz będą mogli zrobić to przy okazji.
