Wątroba nie ma nerwów, więc cierpi w milczeniu. Te 4 zmiany na skórze to jej wołanie o pomoc
Wielu z nas po ciężkim, tłustym posiłku łapie się za prawy bok, narzekając: "Ależ mnie dzisiaj boli wątroba!". Z medycznego punktu widzenia jest to jednak niemożliwe. Miąższ wątroby jest całkowicie pozbawiony receptorów bólowych. Ten kluczowy dla naszego życia narząd, pełniący funkcję głównej oczyszczalni organizmu, potrafi niszczeć przez dekady, nie dając absolutnie żadnych objawów bólowych. Zanim wątroba powiększy się na tyle, by rozciągnąć otaczającą ją unerwioną błonę (tzw. torebkę Glissona) i wywołać uczucie ucisku, choroba jest już często bardzo zaawansowana.
Dobra wiadomość jest taka, że chora wątroba wysyła inne sygnały ostrzegawcze. Gdy przestaje radzić sobie z detoksykacją, zaczyna to być widać na zewnątrz. Oto 4 zmiany na skórze, które powinny skłonić Cię do pilnej wizyty u lekarza.
1. Pajączki naczyniowe (teleangiektazje) na dekolcie i twarzy
Pojedyncze, drobne naczynka mogą pojawiać się z wiekiem lub pod wpływem słońca. Jednak wysyp tzw. pajączków wątrobowych to zupełnie inna sprawa. Wyglądają jak centralny, czerwony punkt, od którego promieniście odchodzą drobne naczynka (przypominające odnóża pająka).
Dlaczego tak się dzieje? Zdrowa wątroba sprawnie metabolizuje i usuwa z organizmu nadmiar hormonów, w tym estrogenów. Gdy narząd niedomaga (np. w przebiegu marskości czy ostrego stłuszczenia), poziom estrogenów we krwi rośnie, co powoduje nienaturalne rozszerzanie się drobnych naczynek krwionośnych, najczęściej na twarzy, szyi, dekolcie i ramionach.
2. Uporczywy, niewytłumaczalny świąd skóry
Swędzenie skóry zazwyczaj kojarzymy z alergią, suchością, a w sezonie zimowym – z przegrzaniem. Zdarza się jednak, że pacjenci z chorymi drogami żółciowymi i wątrobą drapią się do krwi, a żadne balsamy nawilżające ani leki przeciwhistaminowe nie przynoszą ulgi. Świąd ten (tzw. świąd wątrobowy) często nasila się wieczorem i w nocy, obejmując początkowo wnętrza dłoni i podeszwy stóp, a następnie całe ciało.
Skąd ten objaw? Gdy uszkodzona wątroba nie jest w stanie prawidłowo odprowadzać żółci do przewodu pokarmowego (mówimy wtedy o cholestazie), sole kwasów żółciowych przedostają się do krwiobiegu i odkładają w skórze, silnie drażniąc zakończenia nerwowe.
3. Zażółcenie białkówek oczu (zwiastun żółtaczki)
To jeden z najbardziej klasycznych objawów problemów hepatologicznych, który paradoksalnie bardzo często jest ignorowany, zwłaszcza w początkowej fazie. Skóra nie robi się żółta z dnia na dzień. Pierwszym miejscem, w którym można zauważyć niepokojące zmiany, są białkówki (twardówki) oczu, które przybierają żółtawy odcień.
Mechanizm powstawania: Żółty barwnik to bilirubina – produkt rozpadu starych krwinek czerwonych. Prawidłowo funkcjonująca wątroba wyłapuje bilirubinę z krwi, przerabia ją i wydala wraz z żółcią. Jeśli komórki wątrobowe (hepatocyty) są uszkodzone przez alkohol, wirusy czy odkładający się tłuszcz, bilirubina krąży we krwi, barwiąc tkanki na żółto.
4. "Płonące dłonie", czyli rumień dłoniowy
Spójrz na wnętrze swoich dłoni. Jeśli skóra na kłębie (wypukłość u podstawy kciuka) i kłębiku (wypukłość u podstawy małego palca) jest intensywnie, nienaturalnie czerwona i zauważalnie odcina się od reszty dłoni, może to być tzw. rumień dłoniowy. Często towarzyszy mu uczucie pulsowania i nadmiernego ucieplenia dłoni, ale nie sprawia bólu.
Co to oznacza? Podobnie jak w przypadku pajączków naczyniowych, rumień dłoniowy jest efektem zaburzeń w krążeniu obwodowym oraz wysokiego poziomu krążących estrogenów, z którymi nie radzi sobie zwłókniała lub stłuszczona wątroba. Szacuje się, że objaw ten występuje u blisko 23% pacjentów z marskością.
Co powinieneś zrobić, jeśli zauważasz te objawy? Wątroba ma niesamowite zdolności regeneracyjne, o ile zareagujemy w porę. Nie kupuj w ciemno suplementów diety "na wątrobę". Zamiast tego udaj się do lekarza rodzinnego i poproś o skierowanie na podstawowy panel wątrobowy z krwi (tzw. próby wątrobowe: ALT, AST, GGTP, ALP oraz poziom bilirubiny). Dodatkowo warto wykonać bezbolesne badanie USG jamy brzusznej, które od razu pokaże, czy narząd nie jest otłuszczony lub zwłókniały.
Bibliografia:
- Patel, V. i in. (2020). Cutaneous Manifestations of Chronic Liver Disease. „Clinics in Liver Disease”, 24(3), 335-360.
- Kremer, A. E., Oude Elferink, R. P., Beuers, U. (2011). Pathophysiology and current management of pruritus in liver disease. „Clinics and Research in Hepatology and Gastroenterology”, 35(2), 89-97.
- Serrao, R., Zirwas, M., English, J. C. (2007). Palmar erythema. „American Journal of Clinical Dermatology”, 8(6), 347-356.
