Objawy zaburzeń tarczycy u kobiet – kiedy lekarz zleca wykonanie badań laboratoryjnych?

Jakie są najczęstsze zaburzenia tarczycy?

Tarczyca to niewielki gruczoł, który odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu, gospodarki hormonalnej oraz pracy wielu narządów. Hormony tarczycy wpływają m.in. na układ nerwowy, sercowo-naczyniowy oraz rozrodczy. Zaburzenia pracy gruczołu tarczowego najczęściej występujące u kobiet to, m.in.:

§  niedoczynność tarczycy – związana z niedoborem hormonów,
§  nadczynność tarczycy – wynikająca z nadmiernej produkcji hormonów,
§  choroby autoimmunologiczne tarczycy – w których układ odpornościowy atakuje własne tkanki (np. choroba Hashimoto czy Gravesa-Basedowa),
§  guzki tarczycy – wymagające dalszej oceny diagnostycznej.

Ze względu na różnorodność objawów oraz możliwość współwystępowania kilku zaburzeń jednocześnie, w wielu przypadkach konieczne jest przeprowadzenie kilku różnych badań diagnostycznych. Taką możliwość daje m.in. pakiet tarczycowy dostępny w ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-tarczycowy-rozszerzony.

Problemy z tarczycą – objawy u kobiet

Zaburzenia pracy tarczycy mogą manifestować się w różnorodny sposób. Wiele z nich jest nieswoistych i może przypominać inne schorzenia. Mogą też być tłumaczone stresem czy przemęczeniem.

Do najczęstszych objawów niedoczynności tarczycy u kobiet należą m.in.:

§  przewlekłe zmęczenie i senność,
§  przyrost masy ciała (mimo normalnego lub zmniejszonego apetytu),
§  uczucie zimna,
§  sucha skóra i wypadanie włosów,
§  obniżony nastrój i problemy z koncentracją,
§  obfite, nieregularne miesiączki,
§  problemy z zajściem w ciążę.

W nadczynności tarczycy najczęściej obserwuje się m.in.:

§  utratę masy ciała (nawet pomimo zwiększonego łaknienia),
§  kołatanie serca,
§  nadmierną potliwość,
§  drażliwość i niepokój,
§  bezsenność,
§  drżenie rąk,
§  skąpe, rzadkie miesiączki.

Dolegliwości te mogą występować w różnym nasileniu, dlatego ich obecność powinna skłonić do konsultacji z lekarzem oraz wykonania odpowiednich badań laboratoryjnych.
 

Jakie badania wykonuje się w rozpoznawaniu chorób tarczycy?

Rozpoznanie chorób tarczycy opiera się przede wszystkim na badaniach krwi. Mają one na celu analizę poziom hormonów, które regulują funkcjonowanie gruczołu.
Wśród badań przesiewowych głównym parametrem jest TSH – hormon tyreotropowy. Jest on wytwarzany przez przysadkę mózgową i kontroluje pracę tarczycy. Jego nieprawidłowy poziom często jako pierwszy może sugerować niedoczynność lub nadczynność tarczycy i skłonić do konsultacji z lekarzem.

Rutynowe badanie stężenia TSH odgrywa istotną rolę szczególnie u kobiet w wieku rozrodczym. Zaleca się jego wykonanie już na etapie planowania ciąży, aby upewnić się, że tarczyca funkcjonuje prawidłowo, co zwiększy szansę na bezpieczny przebieg ciąży oraz rozwój płodu. Badanie to powinno być przeprowadzone również na początku ciąży – najczęściej między 4. a 8. tygodniem oraz przed planowaną ciążą u kobiet przyjmujących leki mogące wpływać na gospodarkę hormonalną tarczycy.

W sytuacjach, gdy objawy są niejednoznaczne lub wyniki podstawowych badań budzą wątpliwości, lekarz może zlecić wykonanie kompleksowych badań tarczycy. Należą do nich:

§  TSH (hormon tyreotropowy),
§  fT3 (wolna trijodotyronina),
§  fT4 (wolna tyroksyna),
§  anty-TPO (przeciwciała przeciw peroksydazie tarczycowej), anty-TG (przeciwciała przeciw tyreoglobulinie) lub TRAb (przeciwciała przeciw receptorowi TSH) – konkretne oznaczenie wybierane jest w zależności od podejrzewanej przyczyny zaburzeń.

Wyniki tekstów zleconych przez endokrynologa umożliwiają rozpoznanie schorzeń związanych z nieprawidłową ilością produkowanych hormonów tarczycy – niedoczynności, nadczynności oraz ich postaci subklinicznych. Pomagają również w stwierdzeniu chorób autoimmunologicznych, np. Hashimoto.
Do wykrywania nieprawidłowości w strukturze i wielkości tarczycy niezbędne są badania obrazowe, takie jak scyntygrafia czy USG tarczycy. Czasami lekarz zleca także wykonanie biopsji gruczołu tarczowego.

Więcej o chorobach tarczycy i ich diagnozowaniu przeczytasz np. w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/choroby-tarczycy-i-ich-diagnostyka/.

Kto i kiedy powinien wykonać badania tarczycy?

Badania w kierunku chorób tarczycy są wskazane w przypadku, m.in.:

§  podejrzenia nieprawidłowej pracy tarczycy (np. niedoczynności lub nadczynności),
§  podejrzenia chorób autoimmunologicznych (np. Hashimoto, Gravesa-Basedowa), szczególnie, jeśli występowały wcześniej w rodzinie,
§  trudności z zajściem w ciążę lub jej utrzymaniem u kobiet w wieku prokreacyjnym,
§  monitorowania przebiegu chorób gruczołu tarczowego.
 

Jak często wykonywać badania?

Częstotliwość wykonywania badań diagnostycznych w kierunku chorób tarczycy zależy głównie od stanu zdrowia i ewentualnego leczenia. U osób zdrowych zaleca się wykonywanie ich profilaktycznie – zwykle raz w roku, szczególnie przy obciążeniu rodzinnym. Przy braku czynników ryzyka mogą być powtarzane rzadziej, np. co kilka lat.
Osoby ze zdiagnozowaną chorobą tarczycy powinny kontrolować wyniki częściej, zwykle co kilka miesięcy, aby monitorować skuteczność leczenia. Ostateczny harmonogram badań należy jednak ustalić indywidualnie z lekarzem prowadzącym.

Podsumowanie

Zaburzenia pracy tarczycy występują znacznie częściej wśród kobiet niż mężczyzn i mogą wpływać na wiele aspektów zdrowia. Dlatego nie należy lekceważyć nawet niespecyficznych objawów. Kluczową rolę w rozpoznawaniu chorób tarczycy odgrywają badania laboratoryjne, zwłaszcza oznaczenie TSH oraz hormonów tarczycy i przeciwciał przeciwtarczycowych. Kompleksowe badania tarczycy można wykonać m.in. w ALAB laboratoria.

Bibliografia

1.     Skoczek W., Salamaga Ł., Szymajda W., Szymczak B.Z.M., Araszewski M., Brzezińska K., Owecki M., Autoimmunologiczne choroby tarczycy–przegląd literatury, Postępy Biol Komórki, 2020, 47(2), 119-140.
2.     Woźniak M., Matyjaszek-Matuszek B., Najczęstsze błędy w diagnostyce i leczeniu chorób tarczycy, Lekarz POZ, 2022, 8(5).
3.     Soh S.B., Aw T.C., Laboratory testing in thyroid conditions-pitfalls and clinical utility, Annals of Laboratory Medicine, 2019, 39(1).
4.     https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/tarczyca-czym-jest-i-za-co-odpowiada-funkcje-i-rola-tarczycy/ (dostęp: 01.04.2026)
5.     https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-tarczycowy-rozszerzony (dostęp: 01.04.2026)
6.     https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/nadczynnosc-tarczycy-objawy-przyczyny-badania-leczenie/ (dostęp: 01.04.2026)