Tak codzienna chemia wpływa na jelita. Spustoszenie to mało powiedziane
Współczesna nauka coraz częściej zwraca uwagę na interakcje zachodzące wewnątrz ludzkiego organizmu pod wpływem czynników środowiskowych. Substancje obecne w powszechnym użyciu, często uznawane za obojętne, mogą w rzeczywistości wywierać znaczący wpływ na mikrobiotę jelitową. Zrozumienie tych mechanizmów staje się kluczowe dla oceny długofalowego bezpieczeństwa zdrowotnego.
Skala problemu jest duża
Najnowsze badanie dotyczące wpływu chemikaliów na mikrobiom jelitowy zostało opublikowane w czasopiśmie 'Nature Microbiology'. Odkryto, że aż 168 powszechnych chemikaliów, w tym pestycydy obecne w żywności i wodzie, może poważnie niszczyć pożyteczne bakterie jelitowe. Analiza ta pokazała, że codzienny kontakt z substancjami chemicznymi wpływa na mikrobiom znacznie silniej, niż dotąd sądzono.
W ramach analiz laboratoryjnych autorzy przebadali łącznie 1076 substancji chemicznych. Eksperymenty te obejmowały testy na 22 gatunkach bakterii jelitowych. Dr Indra Roux dodała, że większość badanych substancji chemicznych nie była dotąd uważana za aktywne biologicznie. Zidentyfikowane chemikalia hamują wzrost bakterii jelitowych. Wiele popularnych środków ochrony roślin oraz związków używanych do produkcji tworzyw sztucznych wykazuje zdolność do hamowania rozwoju tych mikroorganizmów.
Najbardziej toksyczne grupy związków i drogi narażenia
Dr Indra Roux, współautorka publikacji, stwierdziła, że wiele substancji chemicznych wpływa także na bakterie jelitowe, mimo że zostały zaprojektowane, by działać na wybrane cele, takie jak owady czy grzyby. Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge alarmują o odkrytych zagrożeniach, wskazując, że zidentyfikowano 168 związków toksycznych dla mikroorganizmów tworzących zdrowy mikrobiom.
Do grupy chemikaliów o najbardziej niekorzystnym działaniu zaliczają się pestycydy, takie jak herbicydy i insektycydy używane na uprawach, oraz chemikalia przemysłowe, w tym środki zmniejszające palność i plastyfikatory. Większość z tych chemikaliów przenika do organizmu człowieka wraz z jedzeniem, wodą lub poprzez kontakt środowiskowy, a dr Indra Roux zaznaczyła, że badanie wykazało ich biologiczną aktywność.
- Lista „Brudnej Dwunastki 2025” zawiera 12 produktów uznanych za najbardziej skażone pestycydami, w tym: szpinak, truskawki, jarmuż, winogrona, brzoskwinie, czereśnie, nektarynki, gruszki, jabłka, jeżyny, borówki i ziemniaki.
Mechanizmy obronne bakterii a lekooporność
Niektóre z badanych związków chemicznych mogą dodatkowo sprzyjać rozwojowi oporności na antybiotyki. Naukowcy z Uniwersytetu Cambridge wykazali wpływ chemikaliów na bakterie jelitowe, a dr Indra Roux wyraziła zaskoczenie siłą działania niektórych z tych substancji.
Niektóre bakterie jelitowe, broniąc się przed chemikaliami, zmieniają swoje funkcjonowanie, co jednocześnie zwiększa ich oporność na antybiotyki, w tym na cyprofloksacynę. Jeśli zjawisko rozwoju oporności bakterii na antybiotyki występuje w ludzkim jelicie, może to utrudniać leczenie infekcji.
Perspektywy badawcze i zalecenia prewencyjne
Autorzy badania zwrócili uwagę, że wciąż brakuje danych na temat stężeń chemikaliów, które faktycznie docierają do ludzkiego jelita. Obecne badanie dostarcza jednak danych umożliwiających przewidywanie wpływu nowych substancji, a profesor Kiran Patil zaznaczył, że pozwoli to na projektowanie środków, które z założenia będą bezpieczne.
Podkreślono potrzebę przeprowadzenia badań monitorujących ekspozycję organizmu na chemikalia na większą skalę. Prof. Patil podkreślił, że ważne jest, aby zgromadzić więcej danych dotyczących rzeczywistego narażenia oraz sprawdzić, czy podobne skutki zaobserwowane w laboratorium występują również w ludzkim ciele.
Zasugerowano, że sposobem na ograniczenie kontaktu z chemikaliami jest mycie warzyw i owoców przed spożyciem oraz unikanie stosowania pestycydów w przydomowych ogrodach. Należy pamiętać, że pestycydy i inne chemikalia są codziennie spożywane z jedzeniem i wodą.
