Piksel po pikselu wypala siatkówkę. Okuliści biją na alarm przed tym popularnym nawykiem
Wielu z nas kończy dzień z telefonem w dłoni, leżąc już pod kołdrą przy zgaszonym świetle. Niewielu zdaje sobie sprawę, jak silną reakcję w strukturach oka wywołuje ta z pozoru niewinna chwila relaksu. Narząd wzroku próbuje wtedy dostosować się do dwóch skrajnych warunków jednocześnie, co uruchamia lawinę niekorzystnych procesów. Skutki takiego wieczornego nawyku mogą ujawnić się znacznie szybciej, niż większość osób przypuszcza.
- Wieczorny nawyk z pozoru niegroźny dla zdrowia może trwale zmienić komfort widzenia.
- Zachowanie oka w mroku tłumaczy, dlaczego konkretne urządzenia stają się tak dużym obciążeniem.
- Wprowadzenie prostej reguły pozwala skutecznie zabezpieczyć narząd wzroku przed przedwczesnym starzeniem.
Dlaczego ciemność potęguje działanie ekranu na oko?
W ciemnym pomieszczeniu ludzkie oko zachowuje się dokładnie tak samo jak obiektyw aparatu fotograficznego. Źrenica rozszerza się do granic możliwości, aby wpuścić jak najwięcej rozproszonego światła i umożliwić widzenie w mroku. Kiedy w takich warunkach patrzymy na jasny wyświetlacz, jaskrawa wiązka trafia wprost do wnętrza gałki ocznej bez żadnej naturalnej bariery.
W ten sposób niebieskie światło ze smartfona dociera ze zdwojoną siłą do plamki żółtej, czyli niewielkiego punktu na dnie oka, który odpowiada za ostre widzenie twarzy, liter i drobnych detali. Brak innego oświetlenia w pokoju sprawia, że mechanizmy obronne narządu wzroku przestają funkcjonować
Stres oksydacyjny niszczy komórki i wysusza rogówkę
Gdy intensywne światło bez przeszkód bombarduje komórki oka, dochodzi w nich do gwałtownego powstawania szkodliwych cząsteczek, które uszkadzają delikatne fotoreceptory. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że wpatrując się w ekran, człowiek mruga nawet trzy razy rzadziej niż w trakcie rozmowy czy spaceru. W rezultacie naturalna warstwa łez odparowuje w przyspieszonym tempie, wywołując przesuszenie powierzchni rogówki i uczucie piasku pod powiekami.
Naukowcy z University of Toledo w badaniu opublikowanym w piśmie naukowym Scientific Reports wykazali, jak groźny jest to proces na poziomie komórkowym:
„Pod wpływem niebieskiego światła pochodzącego z wyświetlaczy cząsteczki retinalu przekształcają się w substancje toksyczne, które nieodwracalnie zabijają komórki fotoreceptorowe siatkówki”.
Raz uszkodzone fotoreceptory nie mają zdolności do samodzielnej regeneracji, dlatego proces ten kumuluje się z każdym kolejnym wieczorem.
Zobacz też: Seniorzy mają czas do 25 listopada. Za karę mniejsza emerytura
Poważne zagrożenia dla wzroku i zasady ochrony
Długotrwałe ignorowanie higieny wzroku może w dojrzałym wieku przyspieszyć schorzenia prowadzące do trwałej utraty ostrości widzenia. Lekarze zwracają uwagę, że uszkodzenia fotoreceptorów zwiększają ryzyko problemu, jakim jest zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem, czyli choroba AMD. Aby skutecznie zminimalizować to niebezpieczeństwo, specjaliści zalecają wdrożenie prostych rozwiązań profilaktycznych:
- stosowanie reguły 20-20-20, która zakłada robienie co 20 minut krótkiej przerwy na spojrzenie na obiekt oddalony o około 6 metrów przez 20 sekund,
- włączanie ciepłego światła w pomieszczeniu zamiast korzystania z telefonu w całkowitym mroku,
- regularne uruchamianie filtrów redukujących emisję chłodnego światła w menu urządzenia.
Konsekwentna dbałość o te nawyki to sprawdzona metoda na bezpieczne korzystanie z telefonu bez narażania wzroku na przedwczesne uszkodzenia.
Zobacz też: Dodaję pół łyżeczki do porannej kawy. Piję codziennie i widzę jak wytapia boczki
Źródła:
- Ratnayake, K., et al. (2018). Blue light-excited retinal intercepts cellular signaling. Scientific Reports, 8(1), 10207.
- American Academy of Ophthalmology (AAO),
- Polskie Towarzystwo Okulistyczne (PTO).
