To badanie wystarczy wykonać raz w życiu. Ocenia ryzyko sercowo-naczyniowe
Większość osób zna badania takie jak cholesterol całkowity czy LDL, które oceniają ryzyko chorób serca. Istnieje jednak jedno badanie, które wystarczy wykonać raz w życiu, by dokładniej oszacować ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych: oznaczenie lipoproteiny(a), czyli Lp(a). To genetyczny marker ryzyka, który nie zmienia się znacząco z wiekiem i może ujawnić predyspozycje, o których standardowe testy nie informują.
Czym jest lipoproteina(a)?
Lipoproteina(a), w skrócie Lp(a), to rodzaj cząsteczki tłuszczowo-białkowej krążącej we krwi, która przypomina „szczególną” formę LDL-cholesterolu. Jej unikalna część – apolipoproteina(a) – ma właściwości prozakrzepowe i prozapalne, co sprawia, że podwyższone stężenie Lp(a) wiąże się ze zwiększonym ryzykiem:
- choroby wieńcowej,
- zawału serca,
- udaru mózgu,
- miażdżycy naczyń obwodowych.
W odróżnieniu od klasycznego cholesterolu, którego poziom może się zmieniać pod wpływem diety czy stylu życia, Lp(a) jest w dużej mierze uwarunkowany genetycznie.
Dlaczego warto wykonać to badanie choć raz?
Wiele osób z prawidłowym poziomem LDL-cholesterolu i innymi dobrymi wynikami badań krwi może jednak mieć znacznie podwyższone Lp(a) – a to oznacza ukryte ryzyko sercowo-naczyniowe, które standardowe testy mogą przeoczyć.
Badanie Lp(a) ujawnia to ryzyko i może pomóc w:
- wczesnym rozpoznaniu predyspozycji do chorób naczyń,
- dostosowaniu bardziej spersonalizowanej terapii,
- intensyfikacji działań profilaktycznych (np. kontrola ciśnienia, aktywność fizyczna, dieta),
- decyzjach o stosowaniu terapii obniżającej lipidy.
Ponieważ Lp(a) nie zmienia się znacząco w ciągu życia, jedno oznaczenie może dać lekarzowi trwałą informację o ryzyku sercowo-naczyniowym pacjenta.
Kiedy warto zbadać Lp(a)?
Lekarze zalecają oznaczenie Lp(a) m.in. w sytuacjach gdy:
- w rodzinie występowały choroby serca w młodym wieku,
- masz wcześniej rozpoznaną chorobę wieńcową lub miażdżycę,
- standardowe badania lipidowe nie wyjaśniają wysokiego ryzyka,
- masz bardzo wysoki poziom LDL pomimo leczenia,
- planujesz terapię obniżającą cholesterol.
Badanie może być wykonane jako część rozszerzonego panelu lipidowego i często jest dostępne w laboratoriach diagnostycznych. Jego cena wynosi zazwyczaj pomiędzy 50 a 100 zł. Dzięki programowi “Moje Zdrowie” – bilans zdrowia osoby dorosłej, pacjenci między 20. a 40. rokiem życia mogą raz w życiu bezpłatnie oznaczyć poziom Lp(a) w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.
