Dwa wczesne objawy raka trzustki. Jak może objawiać się choroba na początkowym etapie?

Rak trzustki – "cichy zabójca"

Każdego roku w Polsce diagnozę raka trzustki słyszy około 4 tysięcy osób. Niestety, statystyki Krajowego Rejestru Nowotworów są pod tym względem bezlitosne – roczna liczba zgonów jest w naszym kraju niemal równa liczbie nowych zachorowań. Z czego wynika tak wysoka śmiertelność? Odpowiedzią jest czas. Szacuje się, że aż 80% polskich pacjentów w momencie postawienia właściwej diagnozy nie kwalifikuje się już do leczenia operacyjnego, ponieważ choroba zdążyła się rozsiewać i dać przerzuty (najczęściej do wątroby) lub nacieka na kluczowe naczynia krwionośne. Tymczasem resekcja (chirurgiczne usunięcie guza) to obecnie jedyna realna szansa na całkowite wyleczenie. 

Właśnie dlatego tak fundamentalne znaczenie ma powiązanie "nietypowych" sygnałów, takich jak wędrujący ból pleców czy nagła cukrzyca, z trzustką. Wykrycie i usunięcie nowotworu w stadium, gdy jest on wciąż mały i ograniczony wyłącznie do tego narządu, drastycznie zmienia rokowania medyczne i daje pacjentowi szansę na wygranie z "cichym zabójcą".

Dwa najczęściej ignorowane objawy raka trzustki

Większość osób kojarzy nowotwory układu pokarmowego z ostrym bólem brzucha, wymiotami czy krwawieniem. Tymczasem w przypadku raka trzustki, wczesne sygnały są znacznie bardziej subtelne. Najczęściej ignorowanym i mylnie diagnozowanym objawem jest tępy, rozlewający się ból w nadbrzuszu, który charakterystycznie promieniuje do pleców – najczęściej w okolice łopatek lub środkowego odcinka kręgosłupa.

Z publikacji w czasopiśmie Pancreas wynika wprost, że u ponad 70% pacjentów z rakiem trzonu lub ogona trzustki pierwszym odnotowanym sygnałem był właśnie ból pleców, który początkowo leczono błędnie jako problem ortopedyczny.

Pacjenci nagminnie przypisują ten ból przeciążeniu pleców, siedzącemu trybowi życia lub zmianom zwyrodnieniowym, szukając pomocy u ortopedów i fizjoterapeutów. Ból ten ma jednak specyficzną cechę: nasila się po jedzeniu oraz w pozycji leżącej na wznak, a przynosi delikatną ulgę, gdy pacjent pochyla się do przodu. Wynika to z faktu, że rosnący guz (najczęściej w trzonie lub ogonie trzustki) zaczyna uciskać splot trzewny, czyli gęstą sieć nerwów znajdującą się za żołądkiem.

Drugim, niezwykle ważnym, a rzadko wiązanym z nowotworem objawem, jest nagłe pojawienie się cukrzycy u osoby dorosłej, u której nie występują klasyczne czynniki ryzyka, takie jak otyłość.

Przełomowe badania prowadzone m.in. przez zespół dr. Suresha Chariego z renomowanej Mayo Clinic (opublikowane na łamach Gastroenterology) dowiodły, że u prawie 25% pacjentów z rakiem trzustki diagnozuje się cukrzycę na 6 do 36 miesięcy przed wykryciem nowotworu.

Inne objawy raka trzustki

Rak trzustki może dawać również inne, łatwe do przeoczenia sygnały, które wynikają z zaburzeń pracy układu pokarmowego i krzepnięcia krwi. Zwróć pilną uwagę na:

• bezbolesną żółtaczkę, ciemny mocz i jasne stolce – zablokowanie dróg żółciowych przez guz w głowie trzustki powoduje gromadzenie się bilirubiny we krwi, co barwi skórę i oczy na żółto, mocz na ciemno, a stolec odbarwia;
• stolce tłuszczowe – kiedy trzustka nie produkuje wystarczającej ilości enzymów, organizm nie przyswaja tłuszczów,
• zakrzepicę żył głębokich – czasami pierwszym znakiem nowotworu jest nagły zakrzep w nodze (ból, obrzęk i zaczerwienienie łydki). 

Warto również pamiętać o grupach podwyższonego ryzyka. Prawdopodobieństwo rozwoju tego nowotworu rośnie drastycznie u osób palących tytoń (odpowiada to za 20-30% przypadków), pacjentów powyżej 60. roku życia oraz zmagających się z otyłością lub przewlekłym zapaleniem trzustki. Dużą rolę odgrywają też uwarunkowania genetyczne, w tym mutacje w genach BRCA1, BRCA2 czy zespół Lyncha.

Co zrobić, jeśli zaobserwujesz u siebie te objawy?

Jeśli zauważasz u siebie nowy, nietypowy ból pleców połączony z problemami trawiennymi, nieuzasadniony spadek wagi lub właśnie zdiagnozowano u Ciebie cukrzycę (pomimo braku nadwagi) – nie wpadaj w panikę, ale działaj metodycznie.

Zwykłe badanie USG jamy brzusznej to dobry początek, jednak trzustka jest narządem ukrytym głęboko i często przesłaniają ją gazy jelitowe. Z tego powodu badaniem o wiele dokładniejszym, potrafiącym wykryć nawet drobne zmiany, jest Tomografia Komputerowa (TK) jamy brzusznej z kontrastem (tzw. protokół trzustkowy) lub Rezonans Magnetyczny (MR). Warto również poprosić lekarza o badanie krwi uwzględniające poziom markera nowotworowego CA 19-9.

Czas to w tym przypadku najważniejszy zasób. Szybka i precyzyjna diagnostyka to jedyna szansa na to, by powstrzymać chorobę w momencie, w którym medycyna wciąż ma najwięcej do zaoferowania.